Stal voor 19.000 varkens zit vol slimme techniek

De etagestal van Houbensteyn is ontworpen en ingericht om varkens gezond en efficiënt te laten groeien. De bouwkosten waren van ondergeschikt belang.Niet alleen de omvang maakt de nieuwe vleesvarkensstal van de Houbensteyn Groep uniek. Zeker zo interessant is de filosofie achter het ontwerp en de gekozen techniek. Een paar voorbeelden:korte looplijnen;één laadplaats voor alle 19.000 varkens, waarbij geen dier verder hoeft te lopen dan 100 meter om de afleverruimte te bereiken;het ontbreken van een gasaansluiting;jaarrond conditionering van de stallucht;sensoren die de voeropnamesnelheid per trog registreren;sensoren die de ammoniak- en CO₂-concentratie bij de varkens monitoren.Ook zit er weegapparatuur in de stal om de groei van de varkens te volgen. Zodra de stal vol ligt, stromen dus dagelijks bakken data binnen om de productie te optimaliseren en de kostprijs te verlagen.Houbensteyn Groep, locatie Heideveld in Grubbenvorst (L.)
Martin Houben (57) en bedrijfsleider Gertjan Vullings (45) voor de nieuwe vleesvarkensstal. De bestaande stallen worden biggenstal. - Foto’s: Bert JansenDe vleesvarkensstal van het Nieuw Gemengd Bedrijf van Martin Houben is na vijftien jaar procederen een feit. De biggen zitten er in.In de nieuwe vleesvarkensstal liggen sinds eind vorig jaar varkens. De stal wordt op termijn bevolkt met Duroc-dieren.Bedrijfsgegevens350 fokzeugen5.000 Danbred-vermeerderingszeugen43.000 vleesvarkensplaatsen4 vrachtwagens, 1 voor biggen, 3 voor voer5 locaties met varkens2 afnemers van de vleesvarkens1 mestvergisterGezonde varkens produceren tegen een scherpe kostprijs is het uitgangspunt geweest bij het stalontwerp. Niet het minimaliseren van de bouwkosten. Deze zijn ruim € 550 per plaats. Dit bedrag is inclusief voerkeuken, die geschikt is voor natte, droge en stapelbare grondstoffen. Eigenaar Martin Houben beseft dat de kosten voor de baten uitgaan en is ervan overtuigd dat hij het extra geld in staltechnologie terugverdient door lagere voer- en diergezondheidskosten en betere technische resultaten.In de vleesvarkenshouderij is de Duroc een makkelijk varken. Het is eigenlijk gewoon plug-and-playHalf november is begonnen met het opleggen van biggen. De bouwvakkers werken tegelijkertijd aan de afronding van de stal. De kantine en hygiëneruimte zijn nog niet klaar. Ook is de afleverruimte nog niet af. Een team dat de muren coat, waarschuwt dat deze nog niet droog zijn. Het advies is de onderste meter geel gecoate wand in de centrale gang niet aan te raken en er niets tegen te zetten. Dan is het mis. De onderste meter in de hele stal is gecoat. De centrale gang onder is groen. In de centrale gang op de verdieping is gekozen voor geel._{Lees verder onder de foto’s.}
Het bedrijf voert droge, natte en stapelbare, enkelvoudige voeders, afkomstig uit de levensmiddelenindustrie. In de eigen voerkeuken wordt dit verwerkt tot een ranstoen.De voerkeuken voor de nieuwe stal. Deze wordt op termijn ook gebruikt voor de biggenstal en het geplande zeugenbedrijf. Vanuit het kantoor naast de voerkeuken volgt Gertjan Vullings het voerproces en de voeropname.Op de begane grond is de de coating voorzien van groene een kleurstof. Op de verdieping is geel de kleur van de centrale gang. Makkelijke varkensDe Houbensteyn-biggen in de nieuwe etagestal in Grubbenvorst gingen voorheen naar Duitsland. Vandaar dat een deel van de biggen nog een Piétrain-vader heeft. In een andere afdeling liggen biggen van een Deense Duroc-eindbeer. Ze zijn allemaal van een Danbred-moeder. Het is direct duidelijk welke de Duroc-biggen zijn. Ten opzichte van een Piétrain zijn de Durocs veel actiever en reageren sterk op elkaar. Zodra een begint te knorren, lijkt het dat ze allemaal beginnen. “Mooi hè”, reageert Martin Houben tevreden. Hij signaleert wat er gebeurt in de stal; dat wijst op vakmanschap.Omdat de biggenexport ophoudt, is afscheid genomen van de Piétrain-eindbeer. Alles wordt Duroc. “In de vleesvarkenshouderij is de Duroc een makkelijk varken”, stelt Houben. Het is eigenlijk gewoon plug-and-play.”_{Lees verder onder de foto’s.}
De stal is gebouwd volgens richtlijnen van het 1 ster Beter Leven-keurmerk van de dierenbescherming. De varkens lijken zich goed te voelen.De varkens krijgen bij opleg luzernestro. Het drogestofpercentage van het rantsoen wordt op termijn 28.Een sensor registreert hoe snel een trog leeg is. Als dat binnen 10 minuten het geval is, wordt de voergift verruimd.De varkens hebben continu water uit een drinker met bakje, boven de trog. De varkens mesten amper in de trog, mede door de plaats van de nippel. De Duroc past om meerdere reden perfect in deze stal, legt bedrijfsleider Gertjan Vullings uit. Het rantsoen bestaat voor een belangrijk deel uit reststromen. Mocht een product minder smakelijk zijn, dan vreet een Duroc onverstoord door.De voeropnamecapaciteit van een Duroc is hoog. De troggen zijn voorzien van sensoren om de opnamesnelheid te registreren. Als een trog binnen 10 minuten leeg is, wordt bij de volgende voerbeurt het volume 35% vergroot. Er wordt viermaal per etmaal gevoerd met een stevige brij. Het streven is 28% droge stof. Met hulp van de sensoren wordt dus het vreet- en groeipotentieel van de varkens volledig benut.In de voercomputer zit wel een curve, maar deze is niet leidend voor de voergift. Er wordt primair gestuurd op eetlust. Uit de informatie van de weegunits die her en der in de stal zitten, blijkt of het voer ook werkelijk wordt benut. Met de Durocs haalt het bedrijf met gemak 900 gram groei per dag, is de ervaring. Dat moet in deze stal zeker gaan lukken.Gezond stalklimaatDe benutting van het voer neemt toe naarmate de diergezondheid verbetert en het stalklimaat jaarrond zoveel mogelijk in het optimale gebied blijft. De lat ligt hoog. De voerkosten van de Houbensteyn Groep liggen 12 à 15 cent per kilo groei onder het Agrovision-gemiddelde. In deze stal, met alle beschikbare elektronica en techniek, moeten de voerkosten meer dan 15 cent per kilo onder gemiddeld blijven, is de doelstelling.Het moet allemaal nog tot uiting komen. Doordat begin december de stal nog maar 20% is bezet, met alleen maar jonge dieren, is de temperatuur nog te laag. Ook komt er veel vocht uit het beton. Dat werkt zo na nieuwbouw. Niettemin liggen de biggen tevreden in hun hokken. Op de bolle vloer ligt een laagje luzernestro, zodat de pas opgelegde biggen snel leren waar ze moeten liggen. Het oogt allemaal goed. Vullings is hoopvol dat het stalklimaat en liggedrag van de varkens zo uitpakken als vooraf verwacht.Lees ook: Varkenshouder Martin Houben: wij gaan gewoon doorVoor een juiste afdelingstemperatuur is de stal voorzien van twee, elkaar aanvullende, technieken. Bij een buitentemperatuur onder 15 graden wordt de inkomende stallucht voorverwarmd met energie afkomstig van de uitgaande lucht. Een warmtewisselaar haalt de energie uit het waswater van de luchtwassers. Met de warmte in het waswater wordt de inkomende lucht opgewarmd.De tweede verwarmingstechniek is een warmtewisselaar die warmte van de zware varkens doorsluist naar de pas opgelegde biggen. In de beide voerverdeelruimten staan twee tanks en een warmtepomp. Een tank bevat koud water, de ander is de warmwateropslag.Het rondpompsysteem in de bolle vloer is tegelijk geschikt om in de zomermaanden te koelen. De vloer wordt dan volgens berekening niet warmer dan 24 graden. In de zomermaanden wordt de inkomende stallucht gekoeld met een nevelsysteem, zoals in de pluimveehouderij gangbaar is._{Lees verder onder de foto’s.}
Links de tanks voor warmte- en koudeopslag met daarnaast de warmtewisselaar. Achter de voerverdeeltanks voor een deel van de stal.De stal is voorzien van biologische luchtwassers. Deze zijn vanuit de centrale gang goed toegangelijk.De afleverruimte is eind 2019 nog niet gereed. Er komt ruimte om 850 varkens klaar te leggen.De varkens lopen via een hellingwand naar de eerste verdieping of weer omlaag. In de stal zijn diverse weegschalen die het gewicht van de varkens continu vaststellen.De sensoren voor het meten van de CO2- en NH3-concentratie zitten in kastjes in de centrale gang. Een kastje monitort zes afdelingen.Lange aanloopperiodeAan de bouw van de stal is een vijftienjarig vergunningentraject vooraf gegaan. In deze periode is ook gesleuteld aan het ontwerp. Een voorbeeld zijn de ramen. Er komt nu daglicht binnen. Dat werkt gewoon prettiger, zegt Vullings.Veel keuzes bleven onveranderd door de jaren heen. Brandveiligheid heeft altijd aandacht gehad. Het brandrisico is gering. Op de verdieping is twee derde van het plafondoppervlakte voorzien van isolatiemateriaal dat eventueel kan branden. Een derde is staal met isolatiebeton van het luchtkanaal. De houten afdelingsdeuren zijn brandvertragend, maar kunnen branden. Verder is de stal geheel van beton, dus onbrandbaar. Het gebouw bestaat bovendien uit vier compartimenten, met daartussen een brandmuur tot de nok.Schaalgrootte is geen doel op zich voor Houben, maar een middel om de ambities op het gebied van zaken als milieu en kostprijs en arbeidsefficiëntie te halen. De centrale gang bijvoorbeeld is 182 meter lang. De looplijnen zijn extreem kort. Ook zijn technische ruimtes, luchtwassers en andere techniek eenvoudig bereikbaar om eventuele storingen snel op te kunnen lossen.Iedere afdeling en ieder onderdeel is identiek. De stal is zodoende snel te doorgronden voor het personeel. De voerinstallatie is voorzien van zogeheten drukbewaking. Een defect ventiel is daarmee eenvoudig en snel op te sporen.