Rechtszaak start: wie is eigenaar fosfaatrechten?

Van wie zijn de fosfaatrechten, van de pachter of van de verpachter? Om die vraag draait het in de procedure die woensdag 24 oktober start bij de pachtkamer van het gerechtshof Arnhem.De rechtszaak gaat om een pachter die zijn hele bedrijf pacht van ASR. Maar de betekenis reikt veel verder dan dit ene geval. Op de peildatum voor de fosfaatrechten (2 juli 2015) was 24% van de grond die de melkveehouderij in gebruik heeft, op een of andere manier gepacht. De helft daarvan betreft reguliere pacht. Ook gevolgen voor boer die deel grond pachtDe rechtszaak draait om een volledig pachtbedrijf, maar de uitkomst zal ook gevolgen hebben voor boeren die maar een deel van hun grond gepacht hebben. Dat geldt voor het overgrote deel van de veehouders. Volgens een schatting van Boerderij is de inzet van de kwestie maar liefst € 3,8 miljard. De verpachters vinden dat ze recht hebben op de helft van die waarde. Daarnaast is hun inzet dat pachters niet zonder toestemming rechten mogen verkopen.Verpachters: fosfaatrechten vergelijkbaar met melkquotumDe verpachters redeneren dat zij de melkproductie op grond waarvan de fosfaatrechten zijn verstrekt, mogelijk hebben gemaakt. Bovendien, zo is de redenering, blijft van een bedrijf weinig over als je de fosfaatrechten weghaalt. Het is dan niet meer als gelijkwaardig bedrijf te verpachten. Ze zien daarbij een grote overeenkomst met het melkquotum, dat officieel toebehoorde aan de eigenaar van de grond en waarvan de opbrengst bij verkoop gelijkelijk verdeeld werd onder pachter en verpachter.Pachters: fosfaatrechten zijn van pachterDe pachters vinden dat de parallel met het melkquotum niet opgaat, al was het alleen al omdat dat gekoppeld was aan grond. De fosfaatrechten zijn gebaseerd op de melkproductie en toegekend aan de eigenaar van de dieren. Zij staan op het standpunt dat de pachter volledige zeggenschap heeft over de fosfaatrechten, bij verkoop geen toestemming van de verpachter nodig heeft en kan beschikken over de hele opbrengst. Lees ook: Pachter mag zich nog niet rijk rekenenOordeel rechter onvoorspelbaarDe procedure – ook wel proefproces genoemd, al is dat niet helemaal correct – begint nu, maar zal naar verwachting niet meer voor het eind van dit jaar tot een afronding komen. Over de uitslag kun je alleen maar gissen. Onder agrarische juristen leven nogal verschillende visies. Het lijkt ook onwaarschijnlijk dat het met deze ene procedure allemaal duidelijk is. Zeker als de rechter de verpachters in het gelijk stelt, rijzen meteen veel vervolgvragen, bijvoorbeeld over situaties waarin maar een deel van het bedrijf gepacht is.