‘Pleidooi voor cordon biobedrijven rond Natura 2000’

In de zoektocht naar oplossingen in de stikstofcrisis moeten beleidsmakers en overheden hun oor te luisteren leggen in de biologische landbouw. Daar is al veel kennis en ervaring opgedaan met extensieve en natuurinclusieve kringlooplandbouw, stelt IJsbrand Snoeij.Biologische boeren en tuinders beschikken over een schat aan ervaring, kennis en inzicht op het gebied van extensieve en natuurinclusieve kringlooplandbouw. De biologische landbouw kan daarom een bijdrage leveren aan oplossingen in de stikstofproblematiek. Overheden en beleidsmakers missen tot nu toe veel kansen om te profiteren van deze kennis en inzichten. Een gesprek over de bijdrage die biologische landbouw zowel nationaal als regionaal kan leveren aan oplossingen, is er nog niet geweest.Een gemengd biologisch bedrijf bij een natuurgebied. Biologische bedrijfsvoering biedt extra voordeel voor natuur en milieu in en rondom natuurgebieden, stelt IJsbrand Snoeij. - Foto: Koos GroenewoldIn alle tumult wordt niet altijd onderscheid gemaakt in het type landbouwbedrijven. Daarom vrezen veel betrokkenen dat er generieke maatregelen komen voor alle bedrijven in de omgeving van natuurgebieden. Daardoor is het vertrouwen van financiers en mogelijke bedrijfsopvolgers in het voortbestaan van zulke bedrijven op een dieptepunt beland. Als gevolg daarvan ervaren biologische bedrijven op schitterende en zeer functionele plekken in of rond Natura 2000-gebieden op dit moment al dat hun ontwikkeling ‘on hold’ is gezet en dat hun duurzaam voortbestaan op de tocht staat. Uit veel wetenschappelijke onderzoeken blijken de voordelen van de biologische landbouw voor natuur en milieuVeel biologische bedrijven bevinden zich in de omgeving van natuurgebieden. Zij werken relatief vaak samen met terreinbeherende organisaties en verzorgen dan bijvoorbeeld extensieve begrazing, maaibeheer of weidevogelbeheer. Dit past heel goed bij de biologische bedrijfsvoering, die extensiever en zonder chemische middelen is. Dat is, naast de rol bij het terreinbeheer, een belangrijk extra voordeel voor natuur en milieu in en rondom natuurgebieden. Ook de stikstofemissies per hectare zijn in de biologische landbouw duidelijk minder dan bij gangbare bedrijven. Dat is geen toeval, maar heeft direct te maken met de wettelijke voorschriften voor de biologische productiemethode. De stikstofemissies per hectare zijn gemiddeld lager door: Minder dieren per hectare en in de stal. Meer beweiding, waardoor faeces en urine gescheiden blijven. Geen gebruik van kunstmest. Lager niveau van stikstofbemesting (geen derogatie). Andere voersamenstelling, met minder stikstof (ruw eiwit). Duidelijke voordelen van biologische landbouw voor natuur en milieuVoor de melkveehouderij, verreweg de grootste dierlijke sector in de biologische landbouw met circa 500 bedrijven, blijken de voordelen van deze werkwijze duidelijk uit het recent uitgekomen rapport Verlagen van de ammoniakemissie in de Proeftuin Veenweiden; ontwikkeling op melkveehouderij pilotbedrijven met 25% reductie als streven. De tien voornamelijk gangbare pilotbedrijven in deze proef bereikte gemiddeld 22% minder stikstofemissie tijdens de proefperiode, waarbij het bedrijf dat omschakelde naar de biologische werkwijze, 40% reductie behaalde. In het stikstofbeleid hoort zeker geen waardedaling en opkoop van biologische bedrijven thuisUit veel wetenschappelijke onderzoeken blijken de voordelen van de biologische landbouw voor natuur en milieu. De biologische landbouw kan bijdragen aan belangrijke doelen, zoals behoud en herstel van biodiversiteit, de kwaliteit van oppervlaktewater, grondwater en drinkwater, klimaatbestendigheid (opvangen van hevige regenval of droogte) door opbouw van bodemvruchtbaarheid en opbouw van organische stof (en dus ook binding van koolstof) en verbeterd vermogen om water op te nemen en bij droogte weer af te geven. Verbeteringen en innovaties blijven aandachtspunten in bio-sectorDe biologische landbouw ziet zichzelf zeker nog niet als volmaakt en zoekt voortdurend naar verbeteringen en innovaties, gebaseerd op de samenhang tussen de verschillende onderdelen van het systeem. Ook bij het aanpakken van de stikstofcrisis is een brede benadering van het hele systeem belangrijk, want maatregelen die vooral gebaseerd worden op een of enkele aspecten zijn gedoemd om op andere vlakken weer nieuwe problemen op te roepen of om het probleem te verplaatsen. Zo bleek onlangs dat de focus op emissiearme stallen teleurstellend weinig heeft opgeleverd en dat alsnog veel stikstof uit de opgeslagen mest ontsnapt. Elke deelsector (runderen, pluimvee, varkens en geiten) vraagt maatwerk. In het stikstofbeleid hoort dan ook zeker geen waardedaling en opkoop van biologische bedrijven thuis. Integendeel, men zou juist rondom Natura 2000-gebieden en andere belangrijke natuurgebieden moeten streven naar een cordon van extensieve biologische bedrijven en bestaande biologische bedrijven in en om deze gebieden moeten koesteren. Ons dringende verzoek is dan ook om de biologische sector op korte termijn actief te betrekken bij de beleidsontwikkeling. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat (generieke) maatregelen over de landbouw worden uitgestort zonder dat hier met de vertegenwoordigers van de biologische sector goed over is gesproken.