‘Ondernemer of productieslaaf?’

De invloed van grote varkensslachterijen neemt toe. Worden we productieslaven van onze eigen keten?Al jaren behoort de Nederlandse varkenshouderij tot de absolute top. Geen land ter wereld is in staat efficiënter om te gaan met grondstoffen. Het niveau van dierenwelzijn is nergens hoger en de uitstootverlaging van ammoniak, geur en fijn stof is verbluffend. De opbrengstprijzen zijn hoog, dus er lonkt een mooie toekomst.Hoge biggenprijzen, geen hogere varkensprijsIn deze fase van euforie is het goed om op te letten wat er precies achter de schermen van de machtige partijen in de vleeswereld gebeurt. De dalende productie zorgt voor meer lege slachthaken en de slachterijen zijn tot op heden niet in staat geweest om de druk op te voeren op de retail. We zien daardoor hoge biggenprijzen, maar de verwachte stijging van de varkensprijs blijft voorlopig uit. Is deze trend het spel van slachterijen of verliezen we langzaam de grip in de markt?Begin van grote ketenintegratie?Een tweede trend is dat slachterijen steeds meer posities innemen in de biggenhandel. Vooral in Duitsland investeren grote slachterijen miljoenen euro’s om meer macht te krijgen. Er worden torenhoge toeslagen betaald bovenop de biggenprijs, waarbij zelfs verlies genomen wordt om posities te krijgen. De vraag is waarom deze partijen zo graag naast hun ‘core-business’ in de biggenmarkt willen investeren. Willen ze werkelijk hun aanvoerstromen beter beheren of proberen ze de marge die ze bij retail verliezen op de boeren terug te halen? Het zou zo maar het begin van een grote ketenintegratie kunnen worden, zoals je die ook bij de kalveren en kippen ziet of bijvoorbeeld in Amerika bij de varkens! Zijn we dan nog zelfstandige ondernemers of werken we dan onder een soort voergeldconstructie van de slachterijen?Productie sturen in deze markt onmogelijkVraag en aanbod zijn nog altijd de basis voor de prijssetting. Ik denk ook niet dat we een vraaggestuurde markt kunnen creëren. Dat gaat namelijk alleen als we de productie kunnen sturen en dat is onmogelijk in de huidige markt. De retail en slachthuizen beschikken over gigantische datasystemen en weten alles van ons. Ze kennen de varkenscyclussen, de gegevens van ki-stations, de producties en weten exact hoeveel vlees er binnen bepaalde periodes naar ze toekomt, terwijl wij met onze productie niet of nauwelijks kunnen schuiven en een zeer beperkt verkoopmoment hebben. Verschuiving macht geen toevalHet is geen toeval dat de macht langzaam verschuift in de sector. Het zijn goed doordachte plannen van multinationals. We zullen moeten zorgen dat er voldoende sterke partijen in de markt blijven in zowel de biggenhandel als in de slachtwereld, want hoe minder partijen er over blijven, hoe groter de macht. Als we niet goed nadenken over de verdeling van de macht en over onze eigen keuzes in de afzet, dan worden we langzaam de productieslaven in onze eigen keten.