‘Hybride tarwe levert teler extra saldo op’

Saaten-Union test hybride tarwe bij telers. De opbrengsten zijn hoger dan bij gangbare tarwe. Het zaad is duurder, maar je hebt minder nodig.Volgens veredelingsbedrijf Saaten-Union is op drie Nederlandse praktijkpercelen met hybride tarwe in 2016 een meeropbrengst gehaald van gemiddeld € 60 per hectare bij een tarweprijs van € 155 per ton. De opbrengsten lagen gemiddeld 925 kilo per hectare hoger en er was minder zaaizaad nodig (75 tegen 180 kilo). Het zaad van hybride tarwe is wel duurder dan dat van gangbare rassen. De teler is per hectare € 183 kwijt aan hybride zaad tegen € 100 bij gangbare rassen.HybrideHybride wil zeggen dat aparte vader- en moederlijnen zijn opgezet, die door inteelt homozygoot zijn geworden (met een kleine genetische variatie). Door deze ouderlijnen te kruisen ontstaat een heterosiseffect, waardoor de nakomelingen veel beter presteren dan de ouderlijnen. Omdat alleen de moederlijnen het hybride zaad produceren en vanwege teelttechnische maatregelen, is het zaad duurder.Dit jaar vier praktijkproevenDit jaar zijn praktijkproeven aangelegd op vier locaties in Nederland. Op één locatie is extra varkensdrijfmest uitgereden, waardoor de tarwe ging legeren. Daardoor wijken de resultaten sterk af van de andere. Op de andere drie locaties lagen de opbrengsten van de twee geteste hybride wintertarwerassen gemiddeld 712 kilo boven die van de gangbare rassen Benchmark, Lion en Henrik. Het ras Hyking scoorde een plus van gemiddeld 859 kilo en Hyfi van 564 kilo.Graanjaar 2016 laat zich echter moeilijk vergelijken met 2017, zegt René Boons, areamanager Benelux bij Saaten-Union. “2016 was een slecht graanjaar. Hybride rassen zijn beter bestand tegen stress dan gangbare rassen. Daardoor hadden de hybride rassen in 2016 een extra voordeel boven de gangbare rassen.”‘Hybride rassen wortelen dieper’.Meer halmen, grotere arenVolgens Boons hebben hybride tarwerassen een aantal voordelen. “Bij de gangbare rassen heb je 180 tot 200 kilo zaaizaad nodig per hectare. Bij hybride tarwe kun je volstaan met 75 tot 80 kilo, omdat deze rassen veel beter uitstoelen. Dat maakt telers in de winter weleens ongerust, omdat er weinig planten staan. Maar hybride tarwe maakt zo’n twaalf halmen per plant, bij gangbare rassen is dat vier tot zes. En de aren zijn groter. Deze aspecten geven de meeropbrengst. Een ander voordeel is dat hybride rassen dieper wortelen en daardoor water en voedingsstoffen dieper uit de grond kunnen halen. Bovendien is een beter doorwortelde bodem gunstig voor de vervolggewassen.”Tekst gaat verder onder de foto.De aar van hybride tarwe is langer dan van gangbare tarwe. Daarnaast maakt hybride tarwe zo’n twaalf halmen per plant, gangbaar is vier tot zes. Dat verklaart de meeropbrengst. Foto: Saaten-UnionZaad onvruchtbaarEen nadeel is dat hybride zaad onvruchtbaar is. Telers kunnen geen tarwe uit de eigen oogst selecteren voor gebruik als zaaizaad in het volgende seizoen. Boons: “Dat zien telers wel als een nadeel. Maar de voordelen zijn groot. Toch vindt hybride tarwe nog weinig opgang in Nederland. Tarwe is toch vaak een tussengewas in de Nederlandse bouwplannen. Akkerbouwers besteden daardoor wellicht minder aandacht aan het gewas.”Hybride rogge wordt al veel geteeld in Duitsland en Scandinavië. Hybride gerst wordt al volop geteeld, ook in Nederland. Boons: “De drempel voor telers is bij deze gewassen lager, omdat het zaaizaad goedkoper is dan bij hybride tarwe.”Niet op Nederlandse rassenlijstVolgens Ruud Timmer, onderzoeker Granen bij Wageningen Plant Research (WPR), wordt nauwelijks hybride tarwe geteeld in Nederland. “Er staan geen hybride tarwerassen op de Nederlandse rassenlijst. Er zijn dus geen resultaten van het cultuur- en gebruikswaardeonderzoek onder Nederlandse teeltomstandigheden. Rassen die op een buitenlandse rassenlijst staan, kunnen hier ook geteeld worden. In Frankrijk wordt wel wat hybride tarwe geteeld, maar ook daar is het areaal klein ten opzichte van de gangbare rassen.”Ouder onderzoekHet WPR (toen Praktijkonderzoek Plant en Omgeving geheten) deed van 2000 tot en met 2002 onderzoek naar hybride tarwe. De conclusie was toen dat de hybride rassen een meeropbrengst gaven in kilo’s van 3 tot 7%. Timmer: “Maar het zaad van hybride rassen is duurder. Hoe hoger de tarweprijs, hoe eerder de teler de meerkosten terugverdient. Het PPO-onderzoek is vijftien jaar oud. Het zou mooi zijn als aanbieders van hybride tarwe deze rassen laten onderzoeken, zodat we ze kunnen vergelijken met gangbare rassen onder dezelfde teeltomstandigheden.”In Frankrijk is dit jaar 5,24 miljoen hectare tarwe geteeld. Volgens Boons stond op 170.000 hectare een hybride ras. “Dat is een marktaandeel van 3,24%.”‘In 2018 meedoen aan onderzoek voor plaatsing rassenlijst’.Voorbereidingen voor rassenlijstSaaten-Union wil hybride tarwerassen gaan aanmelden voor het cultuur- en gebruikswaardeonderzoek in Nederland, zodat de rassen een plaats kunnen krijgen op de rassenlijst. Daar moet het veredelingsbedrijf een procedure voor doorlopen. Boons. “We moeten eerst een voorbeproeving doen op twee locaties in twee herhalingen met een aantal standaarden, voordat we hybride rassen mogen aanmelden voor het rassenlijstonderzoek. We starten dit jaar deze voorbeproeving. Dan kunnen we in 2018 meedoen aan het onderzoek voor plaatsing op de rassenlijst.”Lees ook: Sterke opbrengstverhoging tarwe binnen handbereik