Hip vet basis herstel zuivelmarkt

Melkprijsjaar 2017 wordt geen nieuw crisis- of kwakkeljaar. In de voorbije maanden keerden de kansen opeens ten goede. De oorzaken zijn een mondiaal rustiger productie, een tamme voorjaarspiek in Europa en een enorme vraag naar melkvet. Daardoor is er nu zicht op een jaar met mooie melkprijzen.Alvast een nieuwe trekker bestellen is misschien te optimistisch, maar 2017 wordt toch een veel beter zuiveljaar dan enkele maanden geleden nog werd voorzien. Bij de huidige stand van zaken in de zuivelmarkt kan de gemiddelde melkveehouder al gauw zo’n € 6 tot € 7 per 100 kilo meer melkgeld tegemoet zien dan vorig jaar. Begin maart werd nog gedacht dat de melkprijs in Nederland op z’n best € 2 tot € 3 per 100 kilo hoger zou uitpakken. Het jaar 2017 zou opnieuw een niet al te gemakkelijk jaar worden, verwachtten partijen als de Rabobank en ook FrieslandCampina. Sentiment in de marktDat het perspectief zo snel is veranderd, tekent eens te meer de grilligheid van de mondiale zuivelmarkt. Een beetje ander weer dan verwacht in een bepaalde regio, iets meer of minder politieke onrust elders, een nieuwe trend, of een anders dan verwachte economische ontwikkeling kunnen veel uitmaken. En dan is er nog het ‘sentiment’ in de markt. Verwachtingspatronen kunnen snel omslaan en grote invloed uitoefenen op het koopgedrag van voedingsbedrijven en consumenten. Het meest opvallende sentimentgedreven effect op de zuivelmarkt komt van melkvet. Boter en room zitten in een ongekende opwaartse trend. Voorjaar 2016 sloten Duitse zuivelbedrijven nog contracten af voor de leverantie van boter voor rond € 1,70 per kilo. Het was het dieptepunt van de zuivelcrisis. Alle zuivelbedrijven zwommen in de melk. Kopers lieten hen bovendien onbekommerd spartelen in het overaanbod. Nu, ruim een jaar later, hebben diezelfde zuivelbedrijven botercontracten afgesloten voor € 4,20 per kilo en meer. Op de spotmarkt wordt zelfs meer dan € 5,10 per kilo betaald voor boter, veel meer dan ooit tevoren in het eurotijdperk. En nog lijkt het einde van de prijsstijging niet in zicht.Consumenten kiezen steeds vaker voor echte boter, volle melk en volle yoghurt. Melkvet is weer gezond en hip. - Foto's: ANPHip melkvetDe voornaamste oorzaak van deze stormloop op melkvet is het omgeslagen perspectief bij de consument. Gesteund door de nieuwste wetenschappelijke inzichten geldt melkvet niet meer als ongezond. Integendeel, het wordt nu juist gezien als heel gezond en ook hip. Gevolg is dat consumenten steeds vaker de magere producten laten staan en kiezen voor volle melk, volle yoghurt en ‘extra volle’ Griekse of Turkse yoghurt (5-6% vet), volvette kaas en echte boter. Ook in voedingsmiddelen als koekjes en zelfs chocopasta gaat steeds vaker melkvet in plaats van palmolie of ander plantaardig vet. De extra vraag hierdoor komt op een moment dat de EU-melkproductie juist iets lager is dan vorig jaar en er weinig tot gaan voorraden meer zijn. De botermarkt neemt de rest van de zuivelmarkt op sleeptouw. Kaasmarkt ook gedraaidOmdat er grote vraag is naar boter en room, doen zuivelbedrijven hun best om hier iets meer van te produceren. Dit gaat ten kosten van bijvoorbeeld de kaasproductie. Nu die ook is gedaald, valt er op de kaasmarkt eveneens een hogere prijs te bedingen, want retailers en grote voedingsbedrijven worden niet meer overspoeld door een groot aanbod goedkope kaas. Ze moeten weer zelf gaan bieden. Wat zoiets doet met de melkprijs is en blijft het best te illustreren aan de hand van de melkprijs van DMK en hier in Nederland van DOC Kaas. Deze twee (in feite één onderneming) reageren nog altijd het snelst en meest direct op de conjunctuur in de kaaswereld.RFC en Arla minder goede voorbeeldenFrieslandCampina en Arla zijn minder goede voorbeelden, omdat dit bredere bedrijven zijn, minder afhankelijk van basiszuivel en omdat zij hun melkprijzen baseren op het gemiddelde van die van hun concurrenten. FrieslandCampina heeft ook weer het nadeel dat die onnauwkeuriger is aan het begin en einde van het jaar. Eerst om een goede prijs te schatten, aan het einde weer om naar het goede gemiddelde te corrigeren. Vorig jaar in de maanden mei tot en met juli betaalde DOC Kaas een kale melkprijs exclusief btw uit van € 20,49 per 100 kilo (bij een jaarleverantie van 800.000 kilo en na aftrek van inhoudingen). Dit jaar bedroeg de mei-voorschotprijs € 31,94 en wordt er over juni minstens € 1 meer betaald. Voor later in het jaar zit er nog meer in het vat. Omdat er grote vraag is naar boter en room, doen zuivelbedrijven hun best om hier meer van te produceren. Dit gaat ten kosten van de kaasproductie. Daardoor gaat de kaasprijs omhoog. - Foto: ANPHoge dagaanvoer NederlandIn Nederland zelf lijkt tot nu toe weinig te merken van een lagere melkproductie. Tot en met april is de gemiddelde dagaanvoer nog maandelijks gestegen, zo blijkt uit cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl). In grote buurlanden, zoals Duitsland, Frankrijk en ook het Verenigd Koninkrijk is de aanvoer daarentegen wel degelijk lager. Bovendien is er weinig kans meer dat deze situatie nog gaat veranderen. In zowel Frankrijk als Duitsland is de voorjaarsaanvoer alweer over de piek heen. De verwachting is dat er in de meeste lidstaten minder melk komt. Een stijgende melkaanvoer wordt alleen gerapporteerd vanuit Polen, Bulgarije, Roemenië en Ierland. Buiten Europa kampte vooral Australië met een sterk gedaalde productie. Daar werd ruim 8% minder gemolken dan in het vorige seizoen (2015-2016). In Nieuw-Zeeland lag de melkproductie met name in het eerste deel van productiejaar 2016-2017 lager dan in het jaar ervoor. In maart en april was sprake van een sterk herstel. Stijgende lijn melkproductie in VSIn de Verenigde Staten blijft de melkproductie een stijgende lijn vasthouden en wordt tot nog toe zo’n 1% meer melk aangevoerd dan in dezelfde periode vorig jaar. De Amerikanen hebben in het voorbije jaar echter relatief weinig geëxporteerd. Dit als gevolg van een combinatie van dure dollar en een goede interne vraag. Vorig jaar exporteerden Europese bedrijven zelfs boter naar de VS. Dit jaar komt de Amerikaanse export weer meer op gang, naast Mexico vooral naar Oost-Azië. Per saldo lijkt er iets minder druk op de wereldmarkt voor zuivel te zijn. Daarbij blijft de vraag vanuit importerende landen goed, al heeft China in de eerste drie maanden van 2017 juist iets minder melkpoeder en boter geïmporteerd dan in dezelfde periode vorig jaar. Lees ook: Melkprijzen Europa en Nieuw-Zeeland flink omhoogPoederberg bijna vergetenBij alle goede berichten lijkt de zorg over de nog resterende voorraden aan mageremelkpoeder in de EU (ruim 300.000 ton) bijna vergeten. Dit enorme pakket, deels overjarig product, is nog lang niet weg. Anders dan tot enkele maanden geleden werd verwacht, komt er echter nauwelijks nog nieuwe voorraad bij. In maart en begin april waren de perspectieven ook nog anders. De boterprijzen waren wel hoog, maar nog niet zo torenhoog als nu en er was nog geen zicht op de hoogte van de voorjaarsaanvoer in de EU. Nu is de situatie gewijzigd en vindt bijna alle vers geproduceerde mageremelkpoeder zich een weg naar klanten in en buiten Europa. Nog wel tegen lage prijzen, maar ook dat kan bijtrekken. Signalen op groen voor verdere melkprijsstijgingenMet Nieuw-Zeeland en Australië aan het einde van het productieseizoen, de Verenigde Staten nog altijd beperkt aanwezig op de wereldzuivelmarkt en de Europese melkaanvoer over de voorjaarspiek heen, lijken alle signalen op groen te staan voor verdere melkprijsstijgingen. De hoge prijzen voor boter en room en de oplopende prijzen voor kaas en volle melkpoeder geven daar alle aanleiding toe. Geopolitieke factoren en klimatologische omstandigheden kunnen nog altijd zorgen voor verandering, bijvoorbeeld door verstoring van handel, of door weersinvloeden die zorgen voor duurder voer of een lagere melkproductie. Voor het overige lijkt het afwachten hoe Nieuw-Zeeland in september/oktober aan een nieuw productieseizoen begint. Wordt daar veel melk verwacht, of juist weinig? Van deze vraagt hangt veel af voor de bepaling van de melkprijs in de laatste maanden van het jaar.2017 beter jaarVoorlopig ziet het ernaar uit dat 2017 een veel beter jaar wordt voor de Nederlandse melkveehouder dan vorig jaar. Wat betreft de melkprijs dan, niet gezien alle sores en kosten als gevolg van de fosfaatregels en dergelijke. Nu nog afwachten of stijgende (kracht)voerprijzen niet te veel roet in het eten gaan gooien.