‘Herijking van de democratie’

De bestorming van het Capitool in de Verenigde Staten zet iedereen aan het denken.Twee dagen later, maar uiteindelijk veroordeelt Amerikaans president Donald Trump toch nog de bestorming en bezetting van het Capitool in Washington. Hij erkent zijn nederlaag, en belooft volledige medewerking aan de machtsoverdracht naar zijn opvolger Joe Biden op 20 januari. Het nieuws domineert de tv-stations en krantenkolommen, terwijl dit eigenlijk geen nieuws mag zijn. Trumps aanhangers schoffeerden de kern van de democratie. Volksvertegenwoordigers in Congres en Senaat verifieerden in het Capitool de uitslag van de presidentsverkiezingen. Ultiemer dan dit moment kan een democratie niet zijn. Ernstig is de aanval op de kernwaarden van de democratie, de rechtstaat, de instituties en op de vrije persDe gewelddadigheden in de VS, Trumps rol en de roep om zijn aftreden verdringen wereldwijd elk ander onderwerp. Niet vreemd. Amerika is ’s werelds machtigste democratie, en wordt als ijkpunt gezien. Natuurlijk, Amerika is Amerika. Het is er allemaal wat groter, uitgesprokener, extremer. Maar flarden van dit America first of Make America great again waaien de wereld over. Je kunt daar van alles van vinden; het doet er hier niet toe. Ernstig is wel de aanval op de kernwaarden van de democratie, de rechtstaat, de instituties en op de vrije pers. En laten we eerlijk zijn, hier hebben wij in Nederland in de afgelopen jaren een vleugje van opgepikt. Ik geloof niet dat we daar trots op moeten zijn. Noem democratie het op een na beste systeem, met de wetenschap dat hét beste systeem niet bestaat. Niet met de opzet om hier een college te geven, maar dialoog, transparantie, tegenkracht, zeggenschap én diversiteit behoren tot de beginselen.We leven in een rechtsstaat, die ons soms terechtwijst, maar vaak ook beschermtNatuurlijk twijfelt iedereen wel eens – ook in de landbouw – aan de invulling hiervan. Ik noem het stikstofbeleid. Dit proces blinkt niet uit in transparantie. Instituties staan onder druk, soms terecht. Let wel: ondanks hun imperfectie, zijn zij wel onmisbaar. Het recht op demonstratie is gelukkig een kernwaarde. En daar houdt het ergens ook op. We leven in een rechtsstaat, die ons soms terechtwijst, maar vaak ook beschermt. De essentie is dat je altijd bereid moet blijven om over je schaduw heen te stappen en samen naar oplossingen moet zoeken.De landbouw kan zich wapenen tegen aanvallen op veestapel, dierenwelzijn en gewasbeschermingDe Amerikaanse rel zal ongetwijfeld doorsijpelen in het Nederlandse verkiezingscircuit. Den Haag maakt zich op voor de Tweede Kamerverkiezingen. De posities worden ingenomen. Partijen en hun leiders profileren zich nadrukkelijk. Reken maar, dat hier analyses zijn gemaakt van doelgroepen en hun trending topics. Politici zullen elke gelegenheid aangrijpen hun stokpaardjes te berijden. De landbouw kan zich wapenen tegen aanvallen op veestapel, dierenwelzijn en gewasbescherming. Leuk is het niet. Retoriek hoort er inmiddels wel bij.