Fosfaathandel komt langzaam op gang

De invoering van het fosfaatrechtenstelsel staat voor de deur. Daarmee komt ook de vraag naar deze rechten op gang. De prijzen die worden genoemd liggen rond de € 200 per kilo fosfaat, ofwel zo’n € 8.000 per koe. De verwachting is dat de vraag naar rechten de komende maanden aantrekt.De handel in fosfaatrechten komt langzaam op gang. Hoewel het fosfaatrechtenstelsel pas vanaf begin volgend jaar van start gaat, wordt er al wel gehandeld in opties op deze rechten. Heel veel gebeurt dit echter nog niet, geven handelaren die zich met fosfaatrechten bezighouden aan. De handel is afwachtend en als er al iets verkocht wordt, dan gaat het in de meeste gevallen om ‘kleinere porties’, zoals handelaren het noemen.Nu er nog maar weinig wordt verkocht of gekocht, hebben handelaren vooral een faciliterende rol. Dat wil zeggen: het bij elkaar brengen van de kopende en verkopende partij. De handelaren of makelaars moeten worden beschouwd als bemiddelaars. Zelf in- en verkopen door handelaren is op dit moment niet aan de orde, laten ze weten. De bedragen die worden betaald tijdens de huidige onderhandelingen hoeven niet per se een goede afspiegeling te zijn van de markt die zich de komende maanden ontwikkelt.In januari krijgen melkveehouders te horen hoeveel fosfaatrechten ze krijgen. Dan kan de handel in fosfaatrechten beginnen. - Foto: Jan Willem SchoutenFosfaatreductieplanDat er nu nog niet volop wordt gehandeld heeft meerdere oorzaken. In de eerste plaats was er het hoger beroep dat door het ministerie van Economische zaken was ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank, 4 mei. De Haagse rechtbank stelde toen het fosfaatreductieplan buiten werking voor een groep van 51 melkveehouders. Die melkveehouders waren voor 2 juli 2015 investeringsverplichtingen aangegaan, maar konden die niet benutten door het fosfaatreductieplan. In het hoger beroep werd de staat echter in het gelijk gesteld.Nu de melkveehouders in het ongelijk zijn gesteld in het hoger beroep dat door de staat was aangespannen, zal de handel een lichte impuls krijgen.Lees ook: Schouten: fosfaatuitspraak met ingrijpende gevolgenBeschikking in januariHet is de bedoeling dat melkveehouders in januari een beschikking over het aantal fosfaatrechten krijgen, meldt RVO.nl. Pas daarna zal de handel in de fosfaatrechten echt op gang komen. Als er meer duidelijkheid is en het fosfaatrechtenstelsel daadwerkelijk van kracht is, zullen er iedere dag rechten worden verhandeld, net als bij het melkquotum destijds. Dan is het noemen van een prijs ook veel eenvoudiger en realistischer.Hoe de prijzen zich de komende maanden gaan ontwikkelen is van heel veel factoren afhankelijk. Hoe zit het bijvoorbeeld met de melkveehouders in de knelgevallenregeling? Hoeveel extra fosfaatrechten zijn hiervoor nodig en wat is het effect daarvan op de handel en de prijzen van de rechten?MelkprijsontwikkelingIn de tweede plaats is er natuurlijk de ontwikkeling van de melkprijs. Hoewel het bijkopen van fosfaatrechten duur is en een goede melkprijs niet bij ieder bedrijf direct de financiële ruimte biedt om er rechten bij te kopen, zal een goede melkprijs wel voor positiviteit in de markt zorgen. Blijft de melkprijs op een goed en acceptabel niveau, dan hebben melkveehouders meer ruimte om fosfaatrechten bij te kopen. Dat heeft een prijsopdrijvend effect. Anderzijds kan het wegzakken van de melkprijs ervoor zorgen dat het animo om fosfaatrechten bij te kopen juist heel erg klein wordt.De melkprijs is een van de factoren die invloed heeft op de handel in fosfaatrechten. Blijft de melkprijs op een goed en acceptabel niveau, dan hebben melkveehouders meer ruimte om rechten bij te kopen. Dat heeft een prijsopdrijvend effect. - Foto: Koos GroenewoldRol van bankenNaast de melkprijsontwikkeling speelt ook de houding van de banken een rol in de fosfaatrechtenhandel. De verhandelbaarheid van de fosfaatrechten hangt namelijk ook samen met de betaalbaarheid en financierbaarheid van de rechten. Banken zijn op dit moment nog niet echt happig om te financieren. Als de banken de aanschaf van fosfaatrechten zonder problemen willen financieren, zullen melkveehouders sneller meer rechten kunnen kopen. Als de banken een afwachtende houding aannemen, zal dat een run op fosfaatrechten tegenhouden.Handelaren schatten dat begin volgend jaar een echte marktprijs voor fosfaatrechten kan worden genoemd. Onduidelijkheid over bijvoorbeeld het afschrijven op de rechten, gaat volgens hen ook invloed hebben op de interesse om rechten te kopen of verkopen. In theorie kan alleen worden afgeschreven op de fosfaatrechten als het stelsel een vastgestelde einddatum heeft. Dat is nu nog niet zo. Op varkens- en pluimveerechten kan wel worden afgeschreven. Gezien het feit dat fosfaatrechten, net als varkens- en pluimveerechten, productierechten zijn, verwachten adviseurs dat afschrijving op de fosfaatrechten ook mogelijk wordt.€ 8.000 per koeVoor de uitspraak van het hof in Den Haag was er wel wat handel, maar echt van de grond kwam de handel in fosfaatrechten nog niet. Fosfaatrechten werden eind oktober, begin november verhandeld voor prijzen die rond de € 200 per kilo fosfaat lagen. De ene handelaar meldt prijzen die iets hoger liggen dan de genoemde € 200, terwijl een ander rept over prijzen die dichter bij de € 190 per kilo liggen. Per melkkoe is, afhankelijk van de melkproductie, ongeveer 42 kilo fosfaat nodig. Met de schommelende prijzen in deze onzekere periode, varieert de prijs voor de fosfaatrechten voor het houden van één extra melkkoe tussen de € 8.000 en € 8.500.‘Het fosfaatreductieplan gaat een stuk verder dan alleen de melkproductie’
Herrold Lammertink, directeur DLV
Advies - Foto: Jan Willem SchoutenHerrold Lammertink, directeur van adviesbureau DLV Advies, schrikt niet van de bedragen rond de € 8.000. “Toen het melkquotum nog bestond werden er bedragen betaald die twee keer zo hoog lagen”, zegt hij, terwijl hij direct ook aangeeft dat een vergelijking tussen de fosfaat- en melkquota niet opgaat. “Het fosfaatreductieplan gaat een stuk verder dan alleen de melkproductie.” Het melkquotum werd bovendien ingevoerd om de melkproductie in te dammen. Er werd meer melk geproduceerd dan geconsumeerd in Europa, met de welbekende melkplas en boterberg als gevolg.Rechten van stoppersHoeveel fosfaatrechten er straks überhaupt verhandelbaar zijn, durft Lammertink niet te zeggen. “Het is nog maar de vraag wat er met de rechten gebeurt die van de stoppers komen. Als die besluiten om bijvoorbeeld jongvee op te fokken, en die signalen zijn er, heeft dat tot gevolg dat er minder vrijkomt dan eerder gedacht.” De verhandelbaarheid wordt volgens Lammertink ook sterk beïnvloed door het aantal stoppers. Zijn er straks voldoende stoppers? Wat zijn de fiscale consequenties voor stakers met betrekking tot de rechten? Komt er fiscale ruimte om een staking goed mogelijk te maken voor een stoppende ondernemer?‘Er zijn ondernemers die een nieuwe stal hebben gebouwd voor 200 melkkoeien en er straks maar 100 mogen melken, ik hoef niet uit te leggen wat de gevolgen zijn’Lammertink vreest dat het fosfaatreductieplan een onbekend aantal melkveehouders de kop kan gaan kosten. “Er zijn ondernemers die een nieuwe stal hebben gebouwd voor 200 melkkoeien”, zegt hij. “Die mogen straks maar 100 koeien melken. Dan hoef ik niet uit te leggen wat de gevolgen zijn.” Lammertink hoopt dat de banken in deze gevallen willen meedenken met de melkveehouders. “Dit soort gevallen, en die zijn er, houden het zonder meedenken en -werken van financiers niet lang vol.”Voorwaarden voor leasen nog onduidelijkDe komende maanden zal er nog veel duidelijk moeten worden over het fosfaatrechtenstelsel. Niet alleen over hoeveel fosfaatrechten er nodig zijn voor de knelgevallenregeling, maar ook over de fiscale aspecten, zoals afschrijving op de fosfaatrechten en over de voorwaarden die er worden gesteld aan het leasen van de rechten.Lammertink, ziet ook dat er nog zoveel onduidelijkheden zijn over het fosfaatrechtenstelsel, dat een richting in de markt niet tot nauwelijks te voorspellen is. “Komen er vormen om fosfaatrechten te leasen? Wat lease je dan als een recht al deels benut is? Wat zijn de voorwaarden waaraan dergelijke overeenkomsten moeten voldoen?”, vraagt Lammertink zich af.Fosfaatrechten kopen of leasenVeehouders krijgen in januari een beschikking van de Rijksdienst van Ondernemend Nederland (RVO.nl). In die beschikking staat over hoeveel fosfaatrechten zij voor hun bedrijf kunnen beschikken. In principe kan de handel in fosfaatrechten hierna beginnen, omdat iedereen rechten heeft om te verhandelen. Veehouders kunnen in plaats van kopen of verkopen ook fosfaatrechten leasen of verleasen.De handel in fosfaatrechten komt er niet veel anders uit te zien dan die in pluimvee- en varkensrechten, meldt RVO.nl. Partijen in de markt, vragers en aanbieders, zullen elkaar moeten vinden en tot een akkoord moeten komen. Hoe groot het aanbod aan fosfaatrechten wordt, is lastig in te schatten. Datzelfde geldt voor de vraag naar de rechten.Korting van 10%Verhandelde fosfaatrechten worden bij overdracht met 10% gekort. RVO.nl meldt op haar website dat dit zowel geldt bij overdracht van losse rechten, als voor de overdacht van de fosfaatrechten bij bedrijfsoverdrachten of –splitsingen. De korting van 10% geldt niet bij erfopvolging of bij overdracht aan een persoon waarmee bloed- of aanverwantschap in de eerste, tweede of derde graad bestaat.Ook als een melkveehouder fosfaatrechten weer verkoopt aan een bedrijf waar hij de rechten eerder in hetzelfde kalenderjaar van kocht, is de 10% korting niet van toepassing. RVO.nl meldt er direct bij dat bij heen- en teruglease eenmaal wordt gekort, als de transacties in hetzelfde kalenderjaar worden gedaan. Bij lease draagt een veehouder fosfaatrechten over aan een andere veehouder. Deze veehouder mag het betreffende jaar de fosfaatrechten benutten.€ 175 en € 200 per kilo fosfaatHoe de prijzen zich zullen ontwikkelen, moet nog blijken. DLV Advies meldt dat de huidige prijzen tussen de € 175 en € 200 per kilo fosfaat liggen.