Energie besparen met voorverwarmde lucht

In varkensstallen moet de verwarming vaak aan als het buiten kouder wordt. Tegelijkertijd zijn stallen juist te gebruiken als energiebronnen.Bij het bouwen van een nieuwe varkensstal wordt doorgaans elke euro omgedraaid. Maar áls er dan een keer iets extra’s mogelijk is, laat het dan voor de stallen voor fokmateriaal zijn. Zo dacht althans Coen Beerens (49) uit Nederweert-Eind (Limburg), toen hij vorig jaar naast zijn bestaande stal voor fokzeugen een extra stal voor zo’n 2.000 opfokzeugen liet bouwen. Zijn investering draaide vooral om energiebesparing, benadrukt Beerens, want de kwaliteit fokzeugen uit de nieuwe stal is even hoog als uit de bestaande stal uit 2009. Beide stallen zijn relatief luxe gebouwd, doordat ze voorzien zijn van een verwarming op basis van biomassa. De nieuwste heeft daarnaast als extra ook een systeem om binnenkomende lucht voor te verwarmen.De luchtinlaat aan de buitenkant van de stal, met daaronder de warmtewisselaar. Binnenkomende lucht wordt voorverwarmd door langs het stel buizen getrokken te worden. Foto: Bert JansenWarmtewisselaarEen en ander gaat in zijn werk met een water-lucht-warmtewisselaar. Deze is te zien door een kijkje te nemen in de luchtinlaten, die over de gehele lengte van de buitenkant van de nieuwe stal te vinden zijn. Binnenkomende lucht wordt eerst langs kleppen van een wind-compensatiesysteem geleid, die de effecten van het weer buiten tot een minimum beperken. Daarachter schuilt een dicht, meerlaags systeem van ontelbare parallelle dunne buisjes, waardoorheen relatief warm water stroomt. “Binnenkomende lucht kan zo van bijvoorbeeld -10°C naar +5°C worden opgewarmd in de winter”, vertelt Erwin Stienen, directeur van Stienen Bedrijfselektronica. “Dat betekent dat in de stal minder bijgestookt hoeft te worden.”Hij wijst erop dat voorverwarmen nodig is om varkens gezond te houden. “Tocht is vaak afhankelijk van temperatuur. Koude lucht gedraagt zich als tocht en is over het algemeen vochtiger. Vocht is vaak een bron van ellende.”De klimaatregelaar op de boerderij van Beerens, die de luchtinlaten en het wind-compensatiesysteem regelt. Foto: Bert JansenExtreme weersomstandighedenStienen Bedrijfselektronica, voornamelijk bekend van computergestuurde klimaatregelaars, werkt al een paar jaar aan zijn warmtewisselaar Aerox en haalde daarvoor ook inspiratie bij andere bedrijfstakken. Verschil is dat in de landbouw het klimaat een relatief grote rol speelt, omdat luchtinlaten gevoelig zijn voor extremere weersomstandigheden. Stienen beschrijft: “Normale warmtewisselaars bevriezen nog wel eens – en dan… knap!” Om die reden was roest- en vorstbestendigheid essentieel bij het ontwerpen van een nieuw model warmtewisselaar.Het bedrijf kwam uit bij Queo 0201, een ‘plastomeer’, een bewerkt soort plastic. Als innovatie was deze nieuwe vondst voor het eerst te zien op EuroTier in Hannover. “Het belangrijkste aan dit materiaal is dat het flexibel blijft”, vertelt Stienen. “Natuurlijk bevriezen de buitenste buisjes wel eens, maar het water in de andere buisjes stroomt in dat geval gewoon iets harder. De warmtewisselaar blijft werken.”LuchtwasserHet water in de warmtewisselaar kan redelijk op temperatuur komen, doordat het circuit vanuit de luchtinlaten terugvoert naar de luchtwasser van de naastgelegen stal. Deze luchtwasser is destijds aangelegd door Inno+. Ook een luchtwasser is in feite een watercircuit, alleen draait daarbij alles om het filteren van uitgaande (warme) lucht. Water in deze luchtwasser wordt opgewarmd door uitgaande lucht, waardoor het een goede bron is voor warmteterugwinning. Door een gedeeltelijk water-water-warmtewisselaar aan te leggen, gaat de warmte van het ene systeem over in het andere.Dit is één manier van warmteterugwinning, maar de bron van de warmte hoeft niet per se een luchtwasser te zijn, doceert Stienen. Grondwater biedt ook kansen, dat is namelijk altijd circa 11°C in Nederland. Dit heeft bovendien als voordeel dat het ook ’s zomers, volgens een omgekeerd principe, voor afkoeling kan zorgen.Foto: Bert JansenOuderwetse luchtinlatenIn de stal van Coen Beerens is voor een bekendere methode gekozen voor het afkoelen van de stal in de zomer. Naast de inlaten met warmtewisselaars zijn er ook normale luchtinlaten, die zorgen voor frisse licht die door de mestpannen de stal in wordt getrokken. Hoe warmer het buiten is, hoe meer en hoe ruimer deze opengezet kunnen worden. De warmtewisselaar wordt dan simpelweg overgeslagen.De nieuwe types warmtewisselaars zijn al in de praktijk te zien bij diverse pluimveebedrijven op verschillende plekken ter wereld. Voor Beerens is het nog niet mogelijk om harde cijfers te tonen, maar hij is positief over de eerste ervaringen met het nieuwe type warmtewisselaar. Hij besluit: “Kijk, je hebt gewoon een probleem als het ’s nachts kouder wordt. Je pakt je winst met verwarming, het verwarmt de binnenkomende lucht al gauw met een graad of tien.”