‘Eigen wintertarwe in rundveerantsoen erg interessant’

Egbert Bosma is een van de weinige melkveehouders die zelf graan teelt en voert aan zijn melkkoeien. Het scheelt jaarlijks ruim € 18.000 aan voer- en strokosten.Op het melkveebedrijf van maatschap Bosma in Appingedam is een groot machinepark aanwezig voor de teelt van gras, mais en wintertarwe. “We doen veel landwerk in eigen beheer”, vertelt Egbert Bosma. “Ik hou van afwisseling tussen landwerk en werk in de stal.” Spuiten tegen onkruiden en ziektes in alle gewassen doet Bosma ook graag zelf. Net als de bemesting van zijn gewassen. “Als het om kwaliteit gaat, ben ik nogal een Pietje Precies. Ik wil een goede kwaliteit ruwvoer en voertarwe. Nauwkeurig spuiten is daarbij belangrijk, net als een optimale zaaibedbereiding, het juiste moment van zaaien en oogsten en een goede bewaring. Als je dat zelf kunt doen, heb je er meer grip op”, zegt Bosma, die sinds 3 jaar ook wintertarwe teelt. _{Lees verder onder de foto}Egbert Bosma (43) zit in maatschap met zijn vrouw Esther (42). Ze hebben een melkveebedrijf in Appingedam (Gr.) op zware kleigrond. Voor het rondzetten van alle arbeid heeft de maatschap 2 fulltime medewerkers in dienst. Egbert en Esther houden 230 melkkoeien en 100 stuks jongvee. De productie is 9.600 kg melk per koe per jaar met 3,75% eiwit en 4,32% vet. De maatschap boert op 135 hectare grond, waarvan 15 hectare pacht. 114 hectare is gras, 15 hectare wintertarwe en 6 hectare mais. - Foto’s: Hans Banus Aanleiding tarweteelt“Op onze zware kleigrond kunnen we weinig mais telen. We voerden al jaren geplette tarwe als aanvulling op het melkveerantsoen met een goede zetmeelbron. We hebben te veel gras, daarom telen we zelf wintertarwe”, vertelt Bosma. Hij vindt dat maisteelt slecht is voor de bodemstructuur. “Graanteelt is veel beter voor de bodemkwaliteit. Ook kun je wintertarwe op tijd oogsten, waarna je nog gras kunt inzaaien.” _{Lees verder onder de foto}Bosma voert jaarlijks 165 ton eigen wintertarwe aan zijn melkvee. Het geplette product is een relatief goedkope zetmeelbron. - Foto: Hans Banus‘Niet te vroeg zaaien’Bosma zaaide rond 1 oktober 2018 circa 15 hectare wintertarwe van het hoogproductieve voertarweras Benchmark. “Ik zaai niet te vroeg, anders gaat de tarwe te lang de winter in en dat geeft meer risico op schimmels.” Bij de raskeuze van wintertarwe let Bosma op hoge scores op resistentie tegen aarfusarium en op stevigheid om legering te voorkomen. Niet te vroeg oogsten is ook belangrijk voor een goede kwaliteit voertarwe. “In de praktijk wordt soms geoogst als er nog te veel vocht in de korrels zit. Als het graan niet droog genoeg is, krijg je te veel broei in de graanopslag.” Tarweteelt niet moeilijkEind februari is 400 kilo KAS per hectare gestrooid en op 19 april nog eens 200 kilo KAS. “Tarweteelt is niet de meest moeilijke teelt”, zegt Bosma. Hij kan onkruiden, ziekten en plagen met het huidige middelenpakket goed bestrijden. “Vanwege het koude voorjaar zag ik dit jaar wel meer gele roest.” Op 19 april is gespoten tegen gele roest en zijn tegelijkertijd 2 middelen voor groeiregulatie gebruikt. “Dat laatste is belangrijk om te zorgen dat het graan niet te lang wordt en rechtop blijft staan, want het gaat ons om de korrels.” In maart is tegen onkruiden gespoten en later in het seizoen nog 3 keer tegen ziekten en plagen, zoals schimmels. We gebruiken 11% van de grond voor wintertarweteelt. Eigen graan voeren is voertechnisch en financieel interessant.Van graansilo naar krachtvoerstationOp 29 mei zijn vloeibare bladmeststoffen toegepast voor meer eiwit in de korrel. De oogst met een combine en stro persen zijn uitbesteed aan de loonwerker. “Afgelopen 3 jaar hebben we rond 11 ton graan per hectare geoogst met bovengemiddeld eiwit. Dat laatste is te danken aan stikstofnalevering na scheuren van grasland en bladbemesting.” Na de oogst slaat Bosma de graankorrels op in 3 Petrus graansilo’s. Naast deze silo’s staat een graanpletter. Het geplette graan gaat vervolgens in een andere opslag, van waaruit het via vijzels in de 6 krachtvoerstations in de stal komt. _{Lees verder onder de foto‘s}
Het geoogste graan wordt vanuit de kieper gelost in een trechter en met een vijzel in een van de drie Petrus-graansilo’s gelost. - Foto's: Hans BanusDe maatschap boert op 135 hectare grond, waarvan 15 hectare pacht. 114 hectare is gras, 15 hectare wintertarwe en 6 hectare mais. - Foto: Hans BanusInpassing rantsoenDe wintertarwe past goed in het grasrijke rantsoen. “Ik wil zoveel mogelijk melk produceren met eigen gras en extra energie verstrekken met geplette tarwe.” De koeien staan jaarrond op stal en Bosma past zomerstalvoedering toe. “Vanwege de beperkte voorraad mais, voer ik van mei tot half augustus normaliter geen mais bij. Vanwege droogte doe ik dat dit jaar vanaf half juli, ik voer 6 kilo mais per koe per dag.” De nieuwmelkte koeien krijgen daarnaast dagelijks 3,5 tot 4 kilo geplette tarwe, de oudmelkte koeien minimaal 1 tot 1,5 kilo. “Bij veel vers gras plet ik het graan wat grover.”_{Lees verder onder de foto}
In de zomer past Bosma zomerstalvoedering toe om zoveel mogelijk melk te produceren met eigen gras. Tarwe vult het grasrijke rantsoen goed aan. - Foto: Hans BanusBosma meet het vochtgehalte van de graankorrels met een drogestofmeter. “We oogsten het liefst bij 15% vocht”, zegt Bosma. - Foto: Hans BanusEiwit- en energiecorrectieIn de winter voert de Groninger alleen graskuil die is afgedekt met rode bietenpulp. In de melkstal krijgen de koeien 2 soorten krachtvoer. Met een eiwitcorrectie en een energiecorrectie kan hij sturen op basis van ureumgehalte in de melk. In de krachtvoerstations kunnen de koeien nog een extra brok opnemen die is samengesteld op basis van kuilanalyses. Grond met eigen graanteelt beter benutDe kostprijs van eigen graanteelt en pletten is € 127 per ton graan (inclusief loonwerk, exclusief eigen arbeid). De marktprijs van geplette voertarwe is € 200 per ton. Eigen tarwe telen op 15 hectare is € 12.045 (€ 73 x 11 ton x 15 ha) goedkoper in vergelijking met aankoop van graan. Daarnaast levert 4,5 ton eigen stro per hectare nog een winst op van € 6.413 (€ 95/ton x 4,5 ton x 15 ha). “Dat lukt alleen als je de teelt grotendeels in eigen beheer kunt doen, alles in loonwerk is te duur.” Bosma benut met eigen graanteelt zijn grond beter. “In rotatie met gras en mais werkt dat erg goed. Met de oogst van een goede kwaliteit voertarwe, kan ik met lagere kosten het melkveerantsoen optimaliseren.”