‘Een melkveebedrijf van de nieuwe generatie’

De Dijkstra’s vormden hun melkveebedrijf om tot een biologisch, extensief bedrijf met agrarisch natuurbeheer. Door te zorgen voor verschillende inkomsten, weten ze hun risico’s te spreiden.“Dit is een bedrijf van de toekomst, het bedrijf van de nieuwe generatie melkveehouders in Nederland.” De complimenten van juryvoorzitter Cees Veerman liegen er niet om. Begin april wonnen melkveehouders Marten en Linda Dijkstra de Gouden Grutto. Met die prijs wil Vogelbescherming Nederland biodiversiteit verankeren in het denken over duurzaamheid in de landbouw. Marten Dijkstra toont aan de keukentafel de brief met motivatie voor toekenning van de prijs. Zelf ziet hij de prijs vooral als waardering voor de ingeslagen weg. Een weg die zeker niet gemakkelijk was. Sterker, er moet hard gewerkt worden om het nog steeds enigszins kwetsbare en net overgenomen pachtbedrijf in veiliger vaarwater te brengen. Niet dat Dijkstra zich zorgen maakt (‘ik ben een optimist‘), maar doel is om komende jaren flink af te lossen. Met Linda heeft hij afgesproken dat het over tien jaar mogelijk moet zijn er zonder schulden uit te stappen. De kwetsbaarheid zit hem met name in de beperkte grondpositie. Van de ruim 50 hectare heeft de veehouder slechts 7,5 hectare in eigendom. De rest is pachtgrond. Dijkstra regelt het peil van de achterliggende sloot voor de weidevogels. - Foto's: Anne van der WoudeVerbredingDe veehouders zetten nadrukkelijk in op verbreding en dat is goed terug te zien in de verschillende inkomsten van het bedrijf. Naast het melkgeld is er een vergoeding voor agrarisch natuurbeheer, zijn werk als bestuurslid van een agrarisch collectief en een jaarlijkse vergoeding voor ganzenschade. Daarnaast is het kinderdagverblijf dat Linda bestiert goed voor de opvang van vijftien kinderen. Op deze manier weten ze hun risico’s enigszins te spreiden. In ieder geval voldoende om de bank te overtuigen de overname van het bedrijf in 2016 te financieren. Deze overname was geen vanzelfsprekendheid. Van jongs af kampt Dijkstra met de ziekte van Crohn, een auto-immuunziekte die veel impact op zijn dagelijkse leven kan hebben. Zijn ouders kozen voor een redelijk beschermde opvoeding, onder meer wat betreft de studiekeuze. Toch kroop het bloed waar het niet gaan kon. De fysieke arbeid op de boerderij deed hem goed, in tegenstelling tot werk achter een bureau. Na een jaar proefdraaien trad Dijkstra in 2006 toe tot de maatschap van zijn ouders. SchaalvergrotingIn eerste instantie werd gekozen voor schaalvergroting naar 120 melkkoeien. Dat ging echter niet zonder slag of stoot. De aankoop van vee pakte faliekant verkeerd uit. Problemen met Mortellaro, BVD en para waren aan de orde van de dag. Daarbij ging het de veehouders steeds meer tegenstaan dat de geproduceerde melk anoniem op de wereldmarkt voor kaas werd afgezet. Ook het aankopen van voer en afvoeren van mest voelde niet goed. In 2010 volgden belangrijke keuzes. 20 hectare grond onder zwaar beheer bleek too much, waarop dat areaal naar 8 hectare werd teruggebracht. Ook startte Linda met Martens moeder een agrarisch kinderdagverblijf, waardoor de banden met de omgeving flink werden aangehaald. In 2015 mondde dit uit in de wens om over te schakelen naar een biologische bedrijfsvoering en uitbreiding van het kinderdagverblijf. Een wens die zijn ouders respecteerden en leidde tot overname van het bedrijf in 2016. Begin april wonnen melkveehouders Marten en Linda Dijkstra de Gouden Grutto. Een prijs van Vogelbescherming Nederland. Van 21 naar 53 cent per kilo melkOndanks een al redelijk extensieve bedrijfsvoering, bleek de periode van omschakeling naar bio geen sinecure. Kort samengevat werd er afscheid genomen van 25 koeien en verdwenen kunstmest en bestrijdingsmiddelen van het bedrijf. De laatste periode bij zuivelafnemer DOC Kaas was ondanks de lagekostenstrategie zwaar. “Door de omschakeling naar bio hadden we als gangbaar melkveebedrijf te maken met de hoogste kostprijs en ontvingen we de laagste melkprijs.” Sinds september 2016 gaat de biologische melk naar de Henri Willig Groep. De sprong in melkprijs was fenomenaal; in één maand van 21 naar 52 cent per kilo melk. De melkveetak en het kinderdagverblijf zijn inmiddels goed voor een maandomzet van ruim boven € 40.000.De veestapel bestaat uit een mengeling van Holstein, MRIJ Montbéliarde en Brown Swiss. Sinds vorig jaar wordt er weer gefokt met Fries-Hollandse stieren. Compleet zelfvoorzienend werkenAfgelopen jaren gemaakte keuzes lijken dus goed uit te pakken. Ook het agrarisch natuurbeheer gaat ondanks de afname in areaal crescendo. Op de kleine 10 hectare land in zwaar weidevogelbeheer en de omliggende ‘normale’ percelen telden ze dit seizoen al 35 nesten. Betekent dit dat het tijd is voor een pas op de plaats? Zeker niet, zo legt de goedlachse Fries uit. Hij is bezig een stichting op te richten om meer toegevoegde waarde te creëren voor zuivelproducten. Voor het melkveebedrijf werkt hij aan een nieuw bedrijfsmodel gericht op compleet zelfvoorzienend werken. Dat wil zeggen: krachtvoer eruit en alleen nog vers gras en hooi voor de koeien erin. Daarbij moeten zonnepanelen het bedrijf energieneutraal maken. Dit is volgens de veehouder nodig om zich te kunnen blijven onderscheiden. “Over een aantal jaar is de huidige bionorm uitgegroeid tot de nieuwe standaard.”
Naam: Marten (35) en Linda (34) Dijkstra.
Plaats: Oldeboorn (Friesland).
Bedrijf: Vof de Skâns en Vof Agrarisch Kinderdagverblijf ’it Keallekampke’. De Dijkstra’s houden 75 koeien op ruim 50 hectare grond, waarvan 35 hectare huiskavel en 17 hectare op afstand. Het rollendjaargemiddelde van de biologische koeien ligt op 8.022 kilo bij 4,28% vet en 3,62% eiwit. Op de kinderopvang kunnen doordeweeks maximaal vijftien kinderen per dag terecht. De bedoeling is dat beide activiteiten elkaar versterken. Naast de ‘normale’ werkzaamheden is Marten actief in diverse projecten. Zo loopt er een pilot voor een autonome polder. Een project waarbij hij en vier collega-boeren zelf verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit en kwantiteit van water in ‘hun’ polder.