Duitse zuivelcoöperaties worstelen met melk en rendement

Duitse coöperaties moeten beter renderen en nadenken over meer afstemming van het melkaanbod. Verbreding van het assortiment is ook nodig, maar het is niet genoeg. Dit zei een analist op het jaarlijks Berliner Milchforum. Het was stof voor veel discussie.Duitse zuivelcoöperaties doen het in ieder geval in eigen land een stuk slechter dan de private melkverwerkers, maar ze worstelen met dezelfde problemen als Nederlandse zuivelcoöperaties.Dit werd duidelijk tijdens een discussie met honderden melkveehouders en bestuurders over de toekomst van de Duitse coöperaties tijdens het Berliner Milchforum.In totaal telt Duitsland nog 124 ‘Molkereien’. Daarvan zijn er 24 die meer dan 300 miljoen kilo verwerkenFlinke achterstand in concurrentiekrachtAnalist Volker Brokelmann van de HSH Nordbank mocht de knuppel in het hoenderhok gooien. Uit een studie die hij heeft gedaan naar het functioneren van de Duitse zuivel komt naar voren dat coöperaties 65% van het Duitse melkvolume verwerken (en particulieren dus 35%). Ze behalen echter geen overeenkomstig deel van de zuivelomzet. Volgens Brokelmann pakken ze slechts 55% daarvan. Het gemiddelde rendement van de Duitse zuivelcoöperaties is bovendien 12 procentpunt lager dan dat van de particulieren. Ze kampen dus met een flinke achterstand in concurrentiekracht. Oorzaak is dat ze te veel melk met een lage verwaarding onder zich hebben.Er is in Duitsland geen echte marktleider op melkgebied. Foto: Henk RiswickGeen echte Duitse marktleiderNu is er veel verscheidenheid bij de Duitse coöperaties (en zuivelbedrijven in het algemeen). Er zijn veel kleine coöperaties en slechts een paar grote. In totaal telt Duitsland nog 124 ‘Molkereien’. Daarvan zijn er 24 die meer dan 300 miljoen kilo verwerken. Van de 10 grootste zuivelbedrijven in Duitsland zijn er 7 coöperaties (waarvan 2 niet-Duits: Arla en FrieslandCampina). Een echte marktleider is er bovendien niet, zoals in Denemarken, Nederland of Frankrijk. Dat verergert de onderlinge concurrentie, aldus Brokelmann. Bovendien investeren deze concurrenten te weinig in meerwaarde en onderscheidend vermogen.Meer volumesturing en gedifferentieerde beprijzingOm uit deze situatie te komen, moeten deze gebreken worden aangepakt, maar niet alleen dat, aldus de analist. De coöperaties moeten ook meer gebruik maken van volumesturing en gedifferentieerde beprijzing. Bijvoorbeeld door minder te betalen voor ongewenst grote volumes. Hij verwees ter ondersteuning van zijn betoog naar de situatie in 2016, toen de zuivel door de grote toevloed van melk zodanig lage melkprijzen moest uitbetalen (want geen goede verwaarding), dat melkveehouders zich door de lage inkomsten in hun bestaan bedreigd zagen. Die situatie zou zich met de volatiele markt van dit moment zo weer kunnen voordoen, zei hij.Zijn opmerkingen maakten veel discussie los. Veel Duitse boeren en bedrijven vrezen een nieuw prijsdal, door een te hoge melkproductieBeter naar signalen markt luisterenOpvallend veel melkveehouders in de zaal, ook grotere, ondersteunden het idee van meer volumesturing. Veel bestuurders van zuivelbedrijven verwezen echter naar het Kartellamt. Dat zal volgens hen geen gecoördineerde volumesturing toestaan en enkel volumesturing binnen afzonderlijke bedrijven zal volgens hen niet helpen. Enkele bestuurders beaamden wel dat het zinvol is om beter naar de signalen van de markt te luisteren en daar de productie op af te stemmen. In Oostenrijk is dankzij een goede segmentering van het melkaanbod, met producten als Heumilch, biologische melk en regionale merken, de gemiddelde melkprijs de laatste jaren goed omhoog geholpen. Foto: Henk RiswickMeer onderscheidend zuivelaanbodVoorzitter Heinz Korte van de raad van toezicht van DMK gaf aan dat deze coöperatie in ieder geval denkt aan een meer onderscheidend zuivelaanbod. De onderneming is al de grootste Duitse aanbieder van VLOG-melk. Daar wordt ook meer voor betaald. Het bedrijf werkt ondertussen aan meer melkstromen en de vermarkting van ‘niet-inwisselbare’ zuivelproducten. Welke dat zijn, wilde hij met het oog op de concurrentie niet vertellen. Ook andere bedrijven werken aan meer onderscheidende producten. In Oostenrijk is dankzij een goede segmentering van het melkaanbod, met producten als Heumilch, biologische melk en regionale merken, de gemiddelde melkprijs de laatste jaren goed omhoog geholpen, vertelde de in Berlijn uitgenodigde vicevoorzitter van de Oostenrijkse Landwirtschaftskammer. Zo ver is Duitsland nog lang niet. Veel boeren en bedrijven vrezen een nieuw prijsdal, door een te hoge melkproductie en een opnieuw te slechte verwaarding van veel zuivelproducten.