Boeren tussen hoop en vrees met te weinig fosfaatrechten

Ruim 5 jaar geleden kwam hun droom uit, Masja en Tom Mooren konden hun eigen melkveebedrijf beginnen. Die droom lijkt wreed verstoord door wet- en regelgeving.Na 11 jaar zoeken naar een geschikte locatie voor hun melkveebedrijf kwamen Tom en Masja Mooren in 2014 Ruinen (Dr.) terecht. Wat 5,5 jaar geleden begon als een droom lijkt langzamerhand te ontaarden in een nachtmerrie. De fosfaatrechten dreigen het bedrijf de das om te doen. Mocht dat uiteindelijk niet zo zijn dan kunnen mogelijke provinciale stikstofmaatregelen weleens heel ongunstig zijn voor het bedrijf dat vlakbij een Natura 2000-gebied, het Nationaal Park Dwingelderveld, ligt. Eind november hopen Tom en Masja dat het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) hun situatie ziet als zaak waarin een individueel buitensporige last hen heeft getroffen en de aan hen toegekende fosfaatrechten naar boven toe moeten worden bijgesteld.Elders een bedrijf gekochtNegentien jaar geleden begon het zo mooi. Tom en Masja ontmoeten elkaar op de agrarische school in Alphen aan den Rijn. Vanaf dag 1 stond voor hen vast dat ze samen wilden gaan boeren. Toms ouders hebben een melkveebedrijf in Rijpwetering (Z.-H.) en zowel Tom als zijn oudere broer wilden graag verder als melkveehouder. De familie Mooren besloot vervolgens alles op alles te zetten om de droom van beide zoons te realiseren, elke cent werd 3 keer omgedraaid. Er werd veel buiten de deur gewerkt, en dat allemaal om elders een bedrijf aan te kunnen kopen zodat beide zoons hun droom zouden kunnen realiseren. Uiteindelijk werd in Ruinen een betaalbaar bedrijf gevonden. _{Lees verder onder de foto.} Masja Mooren met dochter tijdens het inkuilen van mais. Tom ontbreekt op de foto, omdat hij buitenshuis aan het werk is. Op de peildatum, 2 juli 2015, stonden er op het bedrijf maar 40 stuks melkvee, wat jongvee en een aantal paarden. - Foto: Frank UijlenbroekBedrijfsgegevens40 melkkoeien
25 hectare grasland
5 hectare mais
9.000 liter melk per koe per jaarPlan om naar 200 koeien te groeienVanaf de start in augustus 2014 zou het bedrijf langzamerhand opgebouwd worden, begonnen werd met 25 melkkoeien. In de bestaande stal is plek voor 90 koeien, op termijn was het plan een tweede stal te bouwen om naar 200 koeien te groeien.De keuze langzaam het bedrijf op te bouwen lijkt Tom en zijn vrouw Masja nu op allerlei manieren te nekken. Op de peildatum, 2 juli 2015, stonden er op het bedrijf maar 40 stuks melkvee, wat jongvee en een aantal paarden. Met fosfaatrechten voor maar 40 melkkoeien is het volgens Mooren absoluut geen levensvatbaar bedrijf en zullen ze gedwongen moeten stoppen.Activiteitenbesluit milieubeheerDe Ruinense melkveehouder had de hoop in aanmerking te komen op meer fosfaatrechten omdat ze een startend bedrijf zijn. Ze hadden het bedrijf in Ruinen gekocht van kinderen van een overleden boer die al vele jaren daarvoor gestopt was. Masja: “De koeien waren er al jaren uit. Er lagen geen vergunningen meer op. We mochten en konden verder met het milieubesluit van de oude eigenaar.” Daar zit meteen ook het probleem voor Mooren. Het Activiteitenbesluit milieubeheer had opnieuw aangevraagd moeten worden en had op eigen naam gezet moeten worden. “Dat wisten we niet. Als de milieumelding op onze naam had gestaan, waren we starter geweest volgens de regels. Het is er tussendoor geschoten.” Doordat er al een milieubesluit van de voorganger op het bedrijf zat, werd Mooren uiteindelijk – in 2017 – niet als starter erkend en konden ze fluiten naar de extra fosfaatrechten die starters krijgen in het fosfaatrechtenstelsel.Het is erop of eronderUitspraak CBbAlle hoop van het boerengezin in Ruinen is nu gevestigd op een positieve uitspraak van het CBb. Masja Mooren: “We zetten naast het feit dat we echt starter zijn vooral in op de individuele disproportionele last waar we als beginnende melkveehouders mee te maken krijgen bij dit fosfaatrechtenstelsel. De hele situatie maakt ons heel onzeker, het is erop of eronder. Samen met zijn ouders en broer hebben Tom en ik keihard gewerkt om dit bedrijf te kunnen kopen. Het voelt allemaal zo oneerlijk.”De gevolgen van de fosfaatrechten voor maar 40 koeien zijn groot. Masja is min of meer gedwongen om vaak het melkveebedrijf grotendeels alleen te draaien – naast de verantwoordelijkheid voor 4 jonge dochters – omdat Tom noodgedwongen ’s avonds en ’s nachts in de wegenbouw is gaan werken en daarnaast ook als rietdekker werkt om de touwtjes aan elkaar te knopen.‘Hier sterft een boerengezinsbedrijf’Het plan om 200 koeien te gaan houden hebben Tom en Masja al laten varen. Ze zouden al heel blij zijn als ze hun bestaande stal zouden kunnen vullen met 90 koeien, maar ook dat zal wel een illusie blijven. De vergunning laat maar 72 koeien toe bleek tijdens de rechtszitting bij het CBb in Den Haag.Masja is in al die onzekere jaren strijdbaar gebleven. Iedereen die er iets toe doet in politiek en bestuur heeft een noodbrief van haar gehad. Het leverde bijna geen antwoorden op. “Alleen Helma Lodders reageerde.” In Veeningen heeft Masja, gekleed in een roze overall, zelfs even gesproken met koning Willem Alexander bij zijn bezoek aan Drenthe. Naast haar en de koning stond een protestbord op de grond: ‘Hier sterft een boerengezinsbedrijf’.Masja Mooren Melkveehouderij Ruinen (Dr.)Masja (36) en Tom Mooren (37) hebben vier dochters, Stacy, Liza, Maggy en Daphne in de leeftijd van 2 tot 9 jaar. Praktijk en ondernemen gaan hand in hand bij Mooren. Ze doen zoveel mogelijk zelf. De loonwerker zorgt voor het mesten, kuilen en hakselen. Plannen voor vernieuwen zijn er wel, zoals in de paardenstal een nieuwe melkput aanleggen. In het ‘overlevingsgevecht’ liggen die plannen echter stil.
Ondanks alle tegenslag spat de energie er vanaf bij Masja, ze ziet zichzelf en Tom als ‘passievolle strijders’. Werkplezier is voor hen de basis voor zwarte cijfers.
Vertrouwen is het uitgangspunt bij hun zakelijke relaties. De veehandelaar en de voerleverancier zijn al lang niet meer gewisseld. Maar Mooren houdt wel de prijzen in de gaten om partijen scherp te houden.
Door in 2014 een melkveebedrijf te starten is Mooren min of meer automatisch al een ‘avonturier’. In de dagelijkse bedrijfsvoering is dat wat minder. Ondanks het juridische gevecht durven de Moorens voorzichtig aan de toekomst te denken. Het ideaal is en blijft om met de kinderen in Ruinen te kunnen boeren.