Boerderij-test: beregenen op zijn Deens

De haspel van het Deense FJ Agro staat niet aan de kant, maar rijdt over het land. Boerderij bekeek in de praktijk hoe dat werkt. De plussen en minnen op een rij en lees ervaringen van gebruikers.Omdat bij FJ Agro de slang alleen wordt neergelegd of opgepakt, is de kracht die nodig is onafhankelijk van de lengte die is uitgerold. - Foto's: Bert JansenEen haspel die over het land rijdt en de slang volgt om op te rollen in plaats dat die op de kopakker staat en de slang naar zich toe trekt. De Denen kennen bijna niet anders, maar in Nederland zijn we er nog vrijwel onbekend mee. De regenhaspel van FJ Agro die Boerderij aan het werk zag, werkt volgens dat Deense principe: je koppelt de slang aan de pomp of het hydrant en trekt met de trekker de haspel op het vierwielige onderstel over het land om af te rollen. Op het eind de trekker afkoppelen en de pomp inschakelen en het regenen begint.Lees onderaan dit artikel de ervaringen van boeren met deze regenhaspel, alsmede het eindoordeel.Tot wel 1.100 meter slang uit- en oprollenJe kunt de haspel trouwens ook al laten spuiten terwijl je uitrolt. Schakel je de transmissie in, dan gaat de haspel door de waterdruk draaien en in plaats dat die de uitgerolde slang naar zich toetrekt rijdt het onderstel en volgt de haspel de slang zoals die uitgerold ligt. De slang mag gerust in bochten liggen en zit er op het eind van het perceel nog genoeg slang op de haspel dan kun je met een bocht de kopakker op en desnoods in de volgende werkgang weer terug het perceel op. Dat is meteen ook een van de voordelen van het systeem: op onregelmatige, korte percelen kun je de slang toch volledig uitrollen en de volle lengte benutten. Omdat de slang alleen wordt neergelegd of opgepakt, is de kracht die nodig is onafhankelijk van de lengte die is uitgerold. Bij een slang die over de grond sleept, is zo’n 600 meter en soms nog minder het maximale dat nog te trekken is. De Deense systemen kunnen wel tot 1.100 meter (110 mm) slang uit- en oprollen. De afmetingen van de haspel en ook het totale gewicht bepalen de limiet. _{Lees verder onder de foto.} Technische gegevens FJ Agro Donslund 1800XLSlang: Lengte 650 meter, buitendiameter 110 millimeter, binnendiameter 93,6 millimeter.
Transmissie: Waterturbine en zes mechanische versnellingen.
Afmetingen: Lengte (zonder dissel) 6,20 meter, hoogte 3,78 meter, breedte 2,20 meter.
Gewicht: Leeg 5.000 kilo, vol water 9.450 kilo.
Overig: Bodemvrijheid 43 centimeter, banden achter 480/65 R28.
Prijsindicatie: € 40.000.
Leverancier:handelsonderneming Pauly.WaterdrukZoals bij veel haspels zorgt ook bij FJ Agro een waterturbine met bypass voor de aandrijving. Bij FJ Agro drijft de turbine een versnellingsbak aan die zes snelheden kan schakelen. De versnellingsbak drijft de wielen aan van het frame waar de haspel op gemonteerd staat en met een V-snaar drijven de wielen op hun beurt de trommel weer aan. De trommel wordt net iets sneller aangedreven dan het voertuig rijdt. De V-snaaraandrijving werkt dan als een slipkoppeling en zorgt dat de trommel een beetje trekspanning op de slang houdt om netjes strak op te rollen. Omdat er relatief weinig kracht nodig is om op te rollen, is het drukverlies door de turbine ook minder dan bij een ‘gewone’ haspel. Dat kan zomaar 1 tot 1,5 bar schelen. Omdat de slang niet wordt gesleept volstaat bij een 110 millimeter slang 8 millimeter wanddikte waar dat bij lange slangen van de conventionele systemen wel 12 millimeter kan worden. Ook dat scheelt weer enkele procenten capaciteit.Op de aangedreven wielen zit een poelie die met een V-snaar de trommel aandrijft, zodat de slang steeds op spanning blijft om netjes op te rollen.Minder werkInmiddels draaien er meer machines van FJ Agro in Nederland, en ook van concurrent Fasterholt draaien meerdere exemplaren. In detail verschilt de techniek, maar het principe en daarmee ook de voor- en nadelen zijn gelijk. Gebruikers ervaren dat ze minder slepen met aanvoerbuizen omdat ze de slang ook over de kopakker kunnen leggen. Vooral op korte percelen of in geren kun je door de slang in lussen over het perceel uit te rollen flink besparen op het aantal keren dat je de haspel moet verzetten, omdat je dan toch de volle lengte kunt gebruiken. En dat geeft rust. En er zijn meerdere voorbeelden waar de haspel zelfs oversteekt naar een volgend perceel.Spoorbreedte tussentijds aanpassen is er niet bijNadelen zijn er ook. Met een 600 meter 110 millimeter slang heb je met opgerolde haspel 4,5 kuub water aan boord waardoor je bij het uitrollen begint en bij het beregenen eindigt met een vrij zwaar voertuig. Anderzijds valt dat ook weer mee want de wielen van de haspel rijden over de droge grond, niet door nattigheid. De spoorbreedte is af fabriek wel binnen zekere marges te bestellen, maar is op zich een vast gegeven dat moet passen bij rijafstanden of spoorbreedtes in het spuitspoor. De spoorbreedte tussentijds even aanpassen is er niet bij.De dissel volgt de slang en stuurt de vooras onder de haspel. Raakt deze geleiding van de slang af, dan boort het anker zich in de grond en zet zo de machine stil. De pen bovenin drukt tegen een anker dat je neerzet op de plek waar de haspel hoort te stoppen.Wat je ermee kuntOp heel lange of heel korte en onregelmatige percelen is de Deense haspel het best op zijn plek. Je kunt eventueel zelfs tot 1.100 meter slanglengte uitrollen en ook op een klein perceel kun je die lengte benutten. Per saldo is het concept ook energievriendelijk omdat de waterturbine relatief weinig trekkracht hoeft te leveren. Wat het bochten maken betreft, dat werkt perfect, maar allicht is de verdeling van het water in een bocht verre van optimaal. Technisch gezien is dat oplosbaar, maar voor dat werkelijk zo is, hebben de ontwerpers van FJ Agro nog een paar harde noten te kraken. Niettemin noemen gebruikers dat niet als een serieus nadeel.

Daarvoor vinden ze de voordelen te groot.Voor je start met uittrekken, zet je de haspelslang met twee pinnen vast aan de grond. De stang boven de slang schakelt de haspel uit als-ie op zijn eind komt.Ervaringen van lezersBiologische melkveehouderij De Kerkhoeve
Woonplaats: Helvoirt (N.-Br.)
Bedrijf: 130 stuks melkvee
De Kerkhoeve draait dit jaar voor het eerst met een haspel van FJ Agro. Beregenen doen ze al veel langer. Hoewel het land bij huis ligt, is de verkaveling onhandig om te beregenen. “We moesten altijd vaak de haspel verzetten”, zegt vader Jo van Balkom. “Nu kunnen we zelfs tussen de bomen door naar een volgend perceel. Dat scheelt inderdaad veel werk, en het geeft ook rust dat je een hele dag niet naar de haspel hoeft om te kijken, omdat we vaak de volle lengte kunnen benutten.”

Boerderij Rijnveld
Woonplaats: Werkhoven (U.)
Bedrijf: 100 stuks melkvee en 25 ha aardappelen
“Wij kochten vorig jaar een nieuwe FJ Agro,” vertelt Aleid Blitterswijk, “maar we draaiden al jarenlang met min of meer hetzelfde systeem. Voor ons in de aardappelen – waar we de haspel het meeste gebruiken – een uitkomst, omdat we een onvoordelige verkaveling hebben voor systemen waarbij de haspel de slang naar zich toetrekt. De slang kan nu in bochten liggen, en je sleept veel minder met aanvoerbuizen omdat je de slang ook over de kopakker kunt leggen.”

Kaasboerderij de Diervoort
Woonplaats: Wijchen (Gld.)
Bedrijf: 100 stuks melkvee met kaasmakerij en winkel
“Mijn vader maakte vorig jaar in Denemarken kennis met de Deense manier van beregenen”, vertelt Gijs Hopman. “We waren wel toe aan een nieuwe haspel. Omdat wij veel wat kleinere, en niet erg voordelig verkavelde percelen hebben, leek dit systeem ons wel goed te passen. Beregenen kost nu veel minder tijd omdat we zowel op het gras als in de mais de slang in een lus kunnen leggen. De haspel kan dus ook op korte stukken veel meters maken. We hebben deze zomer veel beregend, en de FJ Agro heeft dat probleemloos gedaan.”EindoordeelPlus
► tot 1.100 meter slanglengte mogelijk
► spaart veel arbeid op kleine en onregelmatige percelen
► energiegunstig
Min
► spoorbreedte niet verstelbaar
► relatief zwaar voertuig door het land
► in bochten laat waterverdeling te wensen over