Boer zoekt zekerheid

Den Haag - De inkomens van boeren en tuinders komen dit jaar weer op het niveau van voor de economische crisis.De opbrengstprijzen van de producten zijn hoger dan vorig jaar en de stijging van de kosten blijft beperkt. Volgens het Landbouw Economisch Instituut (LEI) komt de waarde van de productie van de agrariërs dit jaar uit op 24,8 miljard euro, ruim 10 procent meer dan vorig jaar.

Voor veel land- en tuinbouwbedrijven is 2010 financieel dan ook een veel beter jaar dan het dramatisch slechte 2009, toen de inkomens halveerden. Dat neemt niet weg dat in de glastuinbouw de inkomens vaak nog steeds te laag zijn om over te gaan tot nieuwe investeringen en dat er nog steeds melkveehouders zijn die in acute geldnood zitten, blijkt uit het jaarlijkse inkomensrapport van het LEI.

De inkomens lopen niet alleen van jaar tot jaar sterk uiteen, maar verschillen ook sterk per sector. Omdat boeren en tuinders als zelfstandig ondernemers geen salarisstrook hebben, waarop staat wat ze onder de streep netto overhouden, rekent het LEI dat uit. Daaruit komt naar voren dat een (onbetaalde) arbeidsjaareenheid (aje) in de akkerbouw gemiddeld uitkomt op 62.000 euro en dat is veel meer dan vorig jaar (49.000 euro), dankzij de gestegen prijzen van graan na het mislukken van de oogst in Rusland.

In de glastuinbouwbedrijven kwam de aje vorig jaar nog uit op een verlies van 51.000 euro; dit jaar is dat 16.000 euro positief. In die 16.000 euro zijn alle inkomsten opgenomen, dus bijvoorbeeld ook wat de tuinders verdienen aan de verkoop van de elektriciteit die zij in hun kassen opwekken.

De keerzijde van de huidige hoge graanprijzen is een verhoging van de prijzen van veevoer en dat speelt de varkensbedrijven parten. Daar zijn de inkomens nu aan de lage kant. De melkveebedrijven, die in 2009 nog in de rode cijfers zaten door lage noteringen van melkpoeder op de wereldmarkt, komen nu uit op 24.000 euro.Ondanks de stijging in dit jaar blijven de inkomens van boeren en tuinders gemiddeld achter bij wat elders in het midden- en kleinbedrijf wordt verdiend, terwijl de schommelingen in inkomen van jaar tot jaar veel groter zijn. Volgens Ruud Huirne van het LEI hebben de agrariërs niet alleen behoefte aan hogere inkomens, nadat die in 2009 dramatisch laag waren, maar ook aan meer stabiliteit in hun inkomen. Ze kunnen de risico's in de bedrijfsvoering beperken door hun toevlucht te zoeken bij termijnmarkten of nieuwe vormen van verzekering, maar daar hangt wel een prijskaartje aan.

Volens Huirne kunnen de boeren en tuinders hun risico's ook spreiden door niet ,,alle eieren in een mandje te leggen'', dus door te streven naar meer variëteit in hun producten. Een andere mogelijkheid is het spreiden van risico's over meerdere locaties. Menig Nederlandse boer of tuinder is al een nevenbedrijf begonnen in Afrika of Oost-Europa, bijvoorbeeld door dit te laten runnen door een familielid. Daarvoor zijn wel grote investeringen nodig en veel bedrijven hebben nog steeds niet genoeg vlees op de botten om die op te kunnen brengen.