Boer aan het roer met data

Vleeskuikenhouder Robert Nijkamp wil via FarmersNet meer doen met data die boeren op hun bedrijven vastleggen. Bovenal wil hij eigenaar blijven van zijn bedrijfsdata en zelf bepalen met wie hij die deelt. En dat boerendata een verdienmodel zijn voor de boer en niet voor andere partijen.Slimmer gebruik van de aanwezige staldata stond centraal binnen het Nuffield-scholarship van vleeskuikenhouder Robert Nijkamp. Toen hij enkele jaren geleden in het kader van die agrarische studiebeurs de wereld over ging, zag hij dat grote bedrijven in China net zo ver waren in automatisering als in Europa, maar dat ze er verder zijn in het slimmer gebruiken van data. In Pluimveehouderij schreef hij daar toen over: “Dat is nu net wat wij ook moeten doen: technieken ontwikkelen voor eigen gebruik. Simpel door deze staldata te delen met alleen partijen waar je dat echt mee wilt. Zodat we niet alleen veel tijd en kosten besparen om de noodzakelijke gegevens in te voeren, maar zeker ook ervan leren met behulp van slimme analyse.”_{Tekst gaat verder onder de foto}Robert Nijkamp (49) is vleeskuiken- en melkveehouder in Raalte (Ov.). Hij houdt 67.000 vleeskuikens Beter Leven-keurmerk 1 ster in drie stallen. - Foto: Hans BijleveldOprichting FarmersNetNa zijn Nuffield-scolarship ging Nijkamp met zijn kennis en ervaring aan de slag. Het resulteerde onder meer in de oprichting van FarmersNet voor varkens en pluimvee. In februari 2020 organiseerde hij een seminar voor boeren met als motto: ‘Met data, de boer weer aan het roer’. Om te laten zien waar het toe kan leiden als boeren gezamenlijk met data aan de slag gaan. “De belangstelling is groot, zeker als boeren daarmee een betere positie krijgen.”Verdienmodel voor de boerVolgens Nijkamp zijn bestaande managementprogramma’s vaak van grote concerns. Bijvoorbeeld voerfirma’s bieden die aan hun klanten aan. Voor een schappelijke abonnementsprijs of zelfs voor niets, in ruil voor het mogen inzien en gebruiken van de technische data. “Maar als ik naar een andere voerleverancier ga of naar een ander platform, mag ik dan mijn data meenemen? Vaak kan dat niet.”‘Data moet bij veehouders blijven’FarmersNet wil dat het data-ownership bij de (pluim)veehouders blijft. “We willen niet dat andere partijen met boerendata aan de haal gaan. De voerleverancier gaat met mijn technische data lopen. De slachterij kent mijn gegevens. Speelt die door naar de retail voor marketingdoeleinden. Mijn bedrijfsdata worden voor hen een verdienmodel. Bedrijfsdata van boeren moeten een verdienmodel worden voor de boeren!”Dat kan volgens Nijkamp en FarmersNet als boeren gezamenlijk optrekken. Om met elkaar een nieuw concept in de markt te zetten voor eieren of vlees.Bedrijfsdata van boeren moeten een verdienmodel worden voor de boeren!Data van ketenpartijen“Boeren verzamelen zeer veel data via (stal)computers, waar we vaak niets mee doen. Het ontbreekt bij boeren vaak aan een totaaloverzicht van hun bedrijf. Het gekke is dat alle adviseurs exact inzicht hebben in de technische en financiële gegevens van hun klanten. Maar de boeren zelf?” Daarom zet Nijkamp zich in om van andere ketenpartijen data te verkrijgen. En om die automatisch te kunnen ontvangen en verwerken. “Nu moet ik gegevens, bijvoorbeeld van de slachterij, met de hand invoeren. Het zou een stap vooruit zijn als boeren die data digitaal aangeleverd krijgen en automatisch kunnen inlezen. Of toegang hebben tot de portals van ketenpartijen. In plaats van te moeten knippen en plakken naar Excel.”_{Tekst gaat verder onder de foto}Nijkamp draait sinds kort met een prototype van een uitgebreid managementprogramma met een dashboard waarop hij allerlei data kan combineren.Nijkamp draait nu met een prototype van een programma waarop hij van alles kan aansluiten: alle sensoren in zijn stallen, gegevens van Avined (Kip-systeem). Nog deze maand gaat hij dat uitbreiden met de dierenartsgegevens over entingen. Gegevens van voerleverancier en slachterij kunnen er ook aan gekoppeld worden.Voor FarmersNet ontwikkelt een softwareleverancier daarvoor een dashboard waar heel veel data kunnen worden gekoppeld en waarmee onderlinge verbanden kunnen worden gelegd. Zodat een mogelijk gezondheidsprobleem al eerder kan worden gesignaleerd dan dat het zichtbaar is in de stal.ICT-geld naar platforms voor boerenBoer&Data vindt onder meer dat de overheid de beschikbare subsidiegelden voor ICT praktijkgericht moet gaan inzetten. En dat die geldstromen niet automatisch richting onderzoek gaan. Nijkamp: “Boer&Data vindt dat dit geld moet gaan naar platforms waar boeren wat aan hebben. Boer&Data hoeft dat geld niet zelf te hebben, maar wil dat het voor de boeren wordt ingezet. Dat die er de voordelen van plukken.”Boer&DataNijkamp is ook van de acht boeren (veehouders en akkerbouwers) die Stichting Boer&Data hebben opgericht. De initiatiefnemers zijn allemaal bezig met intensieve-data-projecten. Zij maken zich zorgen om de datapositie van de boeren. Er wordt door en voor boeren veel data verzameld. Het perspectief dat de boeren daarbij wordt voorgehouden, is een data-gedreven landbouw en veehouderij, waarbij de boeren op basis van de verzamelde data adviezen en diensten aangeboden krijgen om hen te ondersteunen in hun bedrijfsvoering. De keerzijde is dat de boer de controle kwijtraakt over zijn eigen data(stromen). De stichting Boer&Data komt op voor het boerenbelang in dit digitale landschap en probeert de balans te herstellen.Boeren steunenBoer&Data wil boeren steunen bij het ontwikkelen van digitale initiatieven, aanspreekpunt zijn bij knelpunten, optreden als woordvoerder en belangenbehartiger. En wil in gesprek met instanties over data-eigendom, keuzevrijheid en verdienmodellen.