Zoon kleine boer haakt af

“Geen wonder dat zonen van kleine boeren geen boer willen worden”, zegt Hanna. “Van wat ze thuis zien, worden ze niet vrolijk.”Zo is het. Kleine boeren maken, omdat ze alles zelf doen, vaak veel uren. Daar staat dan een laag inkomen tegenover. Per uur wordt weinig verdiend. Als de steun uit Brussel er niet was, konden vele boeren niet rondkomen. Als in 2020 de subsidie uit Brussel komt te vervallen, kunnen veel bedrijven niet meer bestaan. Dat zien de jonge boeren. Dus willen ze geen opvolger zijn.“Ik denk dat de sfeer aan de keukentafel bij deze boeren ook niet opbeurend is”, mijmert Hanna. “Kleine boeren kennen weinig voordelen. Kijk maar naar de Brusselse steun. Grote boeren kunnen ruimschoots van de steun leven. Wat verdiend wordt op het bedrijf investeren ze in grond en gebouwen. Kleine boeren hebben het nodig om de huishoudbeurs een beetje gevuld te houden. Door de jaren heen is dit beeld zo. Kleine boeren morren omdat ze het echt moeilijk hebben en grote boeren morren omdat ze vinden dan de rente op hun toenemend eigen vermogen te klein is. Het gezegde dat boeren altijd klagen is door de jaren heen niet veranderd”.Door dit alles zal de schaalvergroting gewoon doorgaan. Van de kleine boeren heeft 15 procent een opvolger en van de grote boeren 80 procent. Het grootste aantal opvolgers vind je bij de volwaardige gespecialiseerde agrarische bedrijven. Dit meldt het Landbouw Economisch Instituut.“Elke discussie over een gereguleerd prijsniveau is bij voorbaat zinloos”, constateert Hanna. “Als kleine bedrijven voldoende inkomen hebben, verdienen grote bedrijven goud geld. Die hoor je niet klagen over armoede. Het zijn zinloze gevechten om voor elk bedrijf een inkomen te realiseren. We zien het niet alleen in de landbouw, maar overal. De kleine kruidenier verdween, de supermarkt kwam. De smid in het dorp kon zich niet meer handhaven en het grote landbouwmechanisatiebedrijf kwam. De bakker doofde de oven en we halen het brood bij de super.”Ik knik: “Schaalvergroting is een natuurlijk proces”.