‘Wij pleiten voor markttransparantie’

GroentenFruit Huis is voor duurzamere productie en wil daar als branche actief aan bijdragen.GroentenFruit Huis is het met minister Schouten eens dat voedsel te goedkoop is en dat producenten als gevolg daarvan niet de prijs uitbetaald krijgen die nodig is om een boterham te kunnen verdienen. Wij zijn voorstander van inspanningen voor een duurzamere productie en willen daar als branche actief aan bijdragen. Dat dit consequenties heeft voor de kostprijs is een logisch gevolg. Wij pleiten voor markttransparantie.Peenoogst in Limburg - foto: Henk Riswick.Dit is tevens een van de accenten in het Voedselbeleid voor de komende jaren zoals dat is aangegeven in een brief aan de Tweede Kamer in april vorig jaar door minister Schouten en staatssecretaris Blokhuis.Consument heeft geen anker meerDe vraag ‘Wat hebben wij over voor ons voedsel’ is een maatschappelijk vraagstuk. De consument heeft geen anker meer wat een eerlijke prijs is. Iedereen kan op zijn vingers natellen dat een euro voor een kilo bananen geen eerlijke prijs is waarvoor bananen geproduceerd, verpakt, getransporteerd en hier verder gedistribueerd worden tot in de supermarkt.Soms lijkt het of er een overaanbod is aan groenten en fruit, maar in feite is sprake van onderconsumptieEen eerlijke prijs. Wat is dat dan? Wordt de prijs vooral bepaald door vraag en aanbod of spelen ook andere factoren een rol, zoals de strijd om de consument die via het schap wordt gespeeld. Minister Schouten spreekt over ‘met beleid produceren’. Belangrijk is om ons te realiseren dat het soms lijkt of er een overaanbod is aan groenten en fruit. In feite is sprake van onderconsumptie. Het Voedingscentrum adviseert een dagelijkse consumptie van 250 gram groenten en 200 gram fruit. De gemiddelde inname van een Nederlandse volwassene is 139 gram groenten en 117 gram fruit.Gevoel bij een eerlijke prijsPrijsvorming is een bijzonder complexe materie. Het gegeven dat prijzen voor groenten en fruit van jaar tot jaar en van periode tot periode sterk kunnen fluctueren als gevolg van aanbod, weersomstandigheden en de wereldwijde marktsituatie, dragen er aan bij dat de consument geen helder beeld heeft bij een redelijke prijs voor groenten en fruit. Een prijs waarbij alle inspanningen in de keten voldoende worden beloond. Alleen als een eerlijke prijs wordt betaald, is de sector in staat om zich te blijven ontwikkelenHet geeft ook aan dat een eerlijke prijs voor dezelfde soort groenten en/of fruit niet gedurende het hele jaar gelijk hoeft te zijn. Consumenten moeten wel over de juiste informatie kunnen beschikken zodat zij hun leverancier de vraag kunnen stellen hoe een prijs tot stand is gekomen.Consumenten moeten dan wel gevoel hebben bij de prijsvorming. Alleen als een eerlijke prijs wordt betaald – waarbij ook de inspanningen van telers en andere ketenpartijen voor bijvoorbeeld extra stappen in verduurzaming worden beloond – is de sector in staat om zich te blijven ontwikkelen.Zo kan de sector ook voldoen aan de steeds strenger wordende eisen van supermarkten en consumenten en de regelgeving vanuit overheden.Uien in het schap in de supermarkt.Toezichthoudende rolUit een prijsmonitoring door GroentenFruit Huis is gebleken dat de op 1 januari 2019 ingevoerde btw-verhoging bij veel producten niet te herleiden is naar hogere prijzen voor de consument. Dat betekent dat die prijsverhoging elders in de keten wordt neergelegd. Markttransparantie waarbij de marges per schakel in de keten duidelijk worden gemaakt, geven inzicht in een eerlijke prijs. Dit levert ons inziens de consument de benodigde informatie om gevoel te krijgen bij een prijs waar producenten voor kunnen blijven produceren. GroentenFruit Huis ziet hier een rol voor de overheid die een toezichthoudende rol zou kunnen hebben over wat eerlijke prijzen zijn. Als sector willen we bijdragen door transparant te zijn en mee te werken aan initiatieven die inzicht geven in echte en eerlijke prijzenDe overheid zou alle partijen in de keten kunnen stimuleren om transparantie te verschaffen. Als sector zelf willen wij een bijdrage leveren door transparant te zijn en mee te werken aan initiatieven die inzicht geven in echte en eerlijke prijzen.Prijzen die recht doen aan de inspanningen die ervoor worden geleverd en waarbij ook rekening wordt gehouden met duurzame productie en handel.Lage inkomens hardst geraaktTegelijkertijd met het interview met minister Schouten publiceerde het CBS dat de prijs van groenten en fruit de afgelopen 10 jaar met 20% is gestegen. Het is daarbij goed om in het achterhoofd te houden dat de inhoud van het winkelmandje 10 jaar geleden minder luxe bewerkte groente- en fruitproducten bevatte dan vandaag de dag. Uit vele publicaties blijkt dat prijseffect van invloed is op consumptie, vooral de lage inkomens worden hard geraakt in de portemonneeGemaksproducten, snackproducten en duurdere soorten groenten en fruit zoals avocado’s en zachtfruit zijn in de afgelopen 10 jaar enorm in populariteit gestegen. Uit vele publicaties blijkt dat prijseffect van invloed is op consumptie.Met name de groep met lage inkomens, waar de consumptie van groenten en fruit over het algemeen al lager is dan in de groep met hogere inkomens, wordt hierbij hard geraakt in de portemonnee. Samen met de overheid werkt GroentenFruit Huis in het Nationaal Actieplan Groenten en Fruit om de consumptie te verhogen. GroentenFruit Huis pleit voor voortzetting en uitbreiding van deze activiteiten in de komende jaren.Richard Schouten is directeur van GroentenFruit Huis