Voordeel mestverdunning verschilt per situatie

Veehouders op zand kunnen straks subsidie krijgen voor de aanleg van waterbassins, om mest te verdunnen. Wat levert het uitrijden van verdunde mest op en wat kost het?Het kabinet trekt de komende drie jaar € 105 miljoen uit om veehouders op zandgrond te stimuleren een waterbassin aan te leggen. Veehouders kunnen het water benutten voor het aanlengen van drijfmest. Het verdunnen van de mest met water is een van de methoden om de ammoniakemissie terug te dringen. Daarvoor is niet overal voldoende oppervlaktewater beschikbaar. Zo’n 8.000 Nederlandse veehouders op zandgrond maken aanspraak op de subsidieregeling. De precieze invulling van de subsidieregeling is doorslaggevend voor de vraag of veehouders bereid zijn te investeren in wateropslag. Een waterbassin van 1.500 kuub zou naar schatting toereikend moeten zijn voor een areaal van 50 hectare. Afhankelijk van de situatie kost een waterbassin van 1.500 kuub inclusief toebehoren circa € 25.000 tot € 30.000.Een relatief goedkope oplossing om tot ammoniakreductie te komenAmmoniakreductieGerard Migchels, onderzoeker bij Wageningen University & Research (WUR), ziet de potentie van het aanlengen van mest met water. “Vergeleken met dure stalaanpassingen is het een relatief goedkope oplossing om tot ammoniakreductie te komen.” Migchels is nauw betrokken bij het project Netwerk Praktijkbedrijven, waarbij in totaal 130 melkveebedrijven zich de komende vier jaar inzetten voor het verlagen van ammoniak- en methaanemissies. “Daarbij ligt de focus op het komen tot oplossingen die appelleren aan het vakmanschap van de boer. Mest verdunnen met water is er een van”, aldus Migchels, die stelt dat met voer- en managementmaatregelen 25 tot 40% ammoniakreductie haalbaar is.SleepslangtechniekMest aanlengen met water wordt al op diverse bedrijven gedaan, vaak in combinatie met de sleepslangtechniek. Voor boeren op klei- en veengrond is het aanlengen van mest met water verplicht bij gebruik van de sleepvoetbemester. Verdunnen gebeurt bij een verhouding van 1:2, een deel water op twee delen mest. Bij deze wijze van uitrijden is de ammoniakreductie 40 tot 50%. Binnen het Netwerk Praktijkbedrijven vindt ook onderzoek plaats naar mestverdunning. “Het gaat om emissiemetingen bij boeren op zandgrond. Zij rijden hun drijfmest uit met een zodenbemester, met verschillende mates van verdunning. Begin 2022 hopen we het emissievoordeel met de zodenbemester bekend te kunnen maken”, aldus Migchels. Met een zogenoemde EC-meting – een geleidbaarheidsmeting – moet op termijn worden aangetoond of de mestverdunning aan de normen voldoet. “Deze borging is nu nog niet formeel geregeld”, zegt Migchels. Gedurende het project wordt aan de hand van een rekenmodel berekend wat de emissiefactor is bij het uitrijden van mest bij ‘minder drogend weer’. Migchels: “Het moment van uitrijden is van invloed op de emissie. Met behulp van de uitrijwijzer-app kunnen boeren zien welk moment het meest geschikt is.” _{Lees verder onder de foto.} De precieze kosten van het aanlengen van drijfmest verschillen per bedrijf en zijn afhankelijk van de verkaveling en de wijze waarop de mest kan worden aangewend. - Foto: Michel VeldermanEconomisch omslagpuntHet aanlengen van mest met water biedt volgens Mark de Beer, ruwvoerexpert bij Groeikracht, veel voordelen. “Het resultaat is fors. Je reduceert ammoniak (NH₃) bij het uitrijden en je houdt meer werkzame stikstof over voor de plant. Bij melkveehouders die drijfmest toedienen met de reguliere sleepslangtechniek zien we een enorme respons. De groeisnelheid én opbrengst nemen toe.” De precieze kosten van het aanlengen van drijfmest verschillen per bedrijf en zijn afhankelijk van de verkaveling en de wijze waarop de mest kan worden aangewend. “De loonwerker is vast bereid met water rond te rijden. Daar wordt het natuurlijk niet goedkoper van. Bereken de extra kosten die je maakt om water uit te rijden. Dan weet je snel genoeg of het uit kan. Het economische omslagpunt ligt bij € 4,50 per kuub water. Voor die prijs kun je heel wat doen”, aldus De Beer, die ervan overtuigd is dat er de komende jaren links en rechts wordt geïnvesteerd in wateropslag. Verdunde mest komt de smakelijkheid van het gras ten goedeVoor melkveehouders met weidegang is het in het vroege voorjaar helemaal niet zo gek om de helft water bij te mengen, zo zegt hij. “Verdunde mest komt de smakelijkheid van het gras ten goede. Hoe meer water, hoe beter. Je werkt schoner en je ziet minder mestkorsten terug bij het inkuilen.”StikstofbenuttingDe belangrijkste benutbare nutriënten uit mest worden dankzij water mobieler gemaakt. Dat leidt tot een hogere benutting van de elementen. Dat zegt Sjon de Leeuw, adviseur bij PPP Agro Advies. “De stikstofbenutting gaat serieus omhoog. Met verdunde mest kan je de benutting met zeker een kwart of meer verhogen. Bij een drijfmestgift van 30 kuub per hectare kan je met verdunde mest zo van 50 naar 65 kilo benutbare stikstof.” De verkaveling is volgens De Leeuw een belangrijke factor voor het kostenplaatje. “Met de sleepslangtechniek moet je rekenen op circa € 0,50 per kuub extra. Bij het rijden met de tank hangen de meerkosten sterk af van de afstanden. Je bent al snel meer dan € 1,50 per kuub duurder uit ten opzichte van onverdund.”Benutting drijfmestDe voordelen van hogere mestbenutting wegen in de ogen van De Leeuw al snel op tegen de kosten. “Je hebt minder aanvullende meststoffen nodig en je kan drijfmest op een goede manier benutten.” Uitgaande van een verhoogde benutting, kom je gemiddeld uit op het aanwenden van circa 50 ton drijfmest per hectare, zo zegt De Leeuw. “De hogere benutting is 20 tot 25 kilo zuivere stikstof per hectare per jaar. Afhankelijk van het seizoen en de soort kunstmest bespaar je hiermee circa € 0,80 tot € 1 per kilo stikstof. Dat is een besparing van € 20 tot € 25 per hectare per jaar.” Ook WUR-onderzoeker Migchels verwacht meeropbrengst bij mestverdunning. “Hoe droger de zomer, hoe groter het opbrengsteffect naar verwachting zal zijn, zeker op zandgrond.” Met water verdunde mest maakt grasland beter bestand tegen droge periodes, zo zegt Mark de Beer. “Verdunde mest werkt langer. Maar drijfmest uitrijden tijdens gortdroge periodes heeft geen zin. Je moet de winst pakken in het vroege voorjaar.” Bij een temperatuursom van minimaal 180 graden (T-som) en voldoende draagkracht is het volgens hem zaak de bodem aan de gang te krijgen en de grasgroei te stimuleren. “Dat maakt het ook mogelijk om voor de eventuele zomerdroogte al drie grassneden binnen te halen.”Lees ook: Waterbassin voor mest forse investering