Veel onbekend rond categorie 4-cabine

Een cabine die de hoogste bescherming biedt tegen gassen en dampen, valt in categorie 4, zo stelt de Europese norm. Uit een rondvraag blijkt dat maar weinig trekker- en zelfrijderleveranciers weten waar deze categorie-indeling bij cabines over gaat. Terwijl in 2013 zelfs sprake was van een verplichting voor spuit­trekkers ... TREKKER zocht het uit.Gelden er eisen voor cabines op trekker of zelfrijder voor het spuiten van gewasbeschermingsmiddelen? Eigenlijk niet; naar de letter van de wet mag je ook spuiten zónder cabine. Wel moet het voertuig voldoende bescherming bieden bij bijvoorbeeld kantelen. De chauffeur dient zich te beschermen tegen geluid en tegen de chemische middelen waarmee hij werkt. Tegen geluid kun je oorkappen dragen. Tegen chemische stoffen kan de chauffeur zich beschermen met handschoenen, een spuitoverall en een masker. Afhankelijk van het spuitmiddel is dat ook verplicht.Categorie 2 en 3In de praktijk heeft een trekker of zelfrijder meestal een cabine die rondom dicht is of dicht kan. Met een airconditioning kun je ook bij zonnig weer comfortabel met de ramen en deuren dicht rijden. Dat is volgens de Europese normen een categorie 2-cabine. Gasdicht is deze cabine allerminst. Maar met een koolstoffilter als cabinefilter kun je dampen en spuitnevel al redelijk buiten houden en kan de cabine voldoen aan categorie 3.Veel gebruikers zijn nog niet op de hoogte van de regels rond cabine-classificatie voor trekkers of zelfrijders. - Foto's: Hans Prinsen.Categorie 4 houdt gassen volledig buitenWil je ook gassen volledig buiten houden, dan moet zij behoorlijk luchtdicht zijn. Verse lucht mag alleen via het filtersysteem naar binnen. Dat is de categorie 4-cabine. Je komt ze onder andere tegen op graafmachines in de bodemsanering. Net als bij categorie 2 en 3 is de ventilatie gebaseerd op een overdruksysteem. De exacte cabinenormen staan in de Europese Normen EN 15695-1 en -2.Enkele jaren geleden klonken geluiden dat categorie 4 verplicht zou worden op spuitmachines, zowel voor trekkers als zelfrijders. Vooralsnog blijkt daar geen sprake van te zijn. “Een grijs gebied met goede intenties”, stelt Theo Vullink, branchemanager van Fedecom. Enerzijds is er niet veel verplicht, anderzijds is er het uitgangspunt dat je de best beschikbare techniek moet toepassen. Dat kún je zo interpreteren dat de hoogst haalbare norm automatisch verplicht is.SchijnveiligheidStigas, de organisatie die adviseert bij veiligheid op de werkplek, wijst op de verplichting van een risico-inventarisatie. De organisatie stelt ook dat in de praktijk niet primair de kwaliteit van de cabine bepalend is, maar de manier waarop met middelen wordt gewerkt. Het vullen van de tank is het moment met de grootste risico’s op blootstelling aan gevaarlijke stoffen en ook het demonteren van een verstopte dop. Een categorie 4-cabine biedt niet meer dan schijnveiligheid als je het bij andere veiligheidsaspecten niet al te nauw neemt, stelt preventieadviseur Marcel van Diepen.Koolstoffilter maandelijks vervangenUit TNO-onderzoek kun je volgens Stigas concluderen dat je onder zware omstandigheden een cabinefilter iedere acht uur moet vervangen. Dat geldt voor situaties in de bodemsanering. In de landbouw is de blootstelling veel minder. Echter, een koolstoffilter absorbeert ook andere stoffen dan chemicaliën uit de spuitnevel, en raakt daardoor verzadigd. Stigas adviseert de filters maandelijks te vervangen, maar realiseert zich dat wellicht niemand dat doet.Handschoenen, masker en overall apart opbergen. Niet in de cabine, ook niet bij de spuitmiddelen.De cabine is geen onderdeel van de verplichte SKL-keuring. En wordt dat vooralsnog ook niet, laat de Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechiek weten. SKL richt zich op de spuittechniek; de cabine is een zaak van arbeidsomstandigheden. De arbeidsinspectie laat weten geen specifieke eisen aan de cabines te stellen.Eenmalig certificaatOf een cabine daadwerkelijk categorie 4 is, volgt uit de Entam-certificering. Binnenin moet zijn aangegeven aan welke eisen zij voldoet. Het is de vraag of een cabine na verloop van tijd nog wel zo gasdicht is als bij de certificering. Daarvoor zijn er geen keuringen. Dus staat of valt de veiligheid bij het onderhoud (onder andere het tijdig vervangen van filters).Handschoenen gebruiken en die na gebruik meteen goed afspoelen. En altijd even handen wassen!Een praktisch punt is verder dat de verpakking van het spuitmiddel moet vermelden welke bescherming de gebruiker in acht dient te nemen. Vooralsnog geven de verpakkingen niet aan of een categorie 4-cabine verplicht is als alternatief voor maatregelen als een pak, handschoenen of een masker.Wat is in de praktijk leverbaar?Challenger levert op zijn Rogator-zelfrijders sinds 2013 standaard een categorie 4-cabine. Inmiddels is dat de D-serie. De cabine is speciaal voor de Rogator gemaakt; de deur is het enige dat open kan. Voorheen monteerde Challenger een aangepaste cabine van de rupstrekkers. Claas kan ook een categorie 4-cabine leveren, en deze is als optie te koop op de Agrifac- en Amazone-zelfrijders. Meerprijs bij Claas: bruto zo’n € 3.500. Een set nieuwe filters komt op ongeveer € 900. Bij Dammann was categorie 4 eerder optie, inmiddels standaard.Een koolstoffilter beschermt alleen als je het tijdig vervangt. In de bodemsanering doen ze dat dagelijks; Stigas adviseert voor gewasbescherming maandelijks.New Holland introduceerde vorig jaar op de Eima de BlueCab4 als categorie 4-cabine voor de T4-smalspoortrekkers; bij de trekkerfabrikanten een primeur. Delvano zette dit jaar in België een prototype in met een cabine die aan de categorie 4-normen voldoet. Zeker is dat bijna alle fabrikanten – met name voor smalspoortrekkers – binnen enkele jaren een categorie 4-cabine kunnen leveren. Enerzijds is het de marktvraag die bepaalt of fabrikanten categorie 4-cabines aanbieden, anderzijds wettelijke verplichtingen. Die zijn er nog niet. Een aantal betrokkenen verwacht dat het er wel van gaat komen.Een categorie 4-cabine werkt met overdruk. Een drukindicator is verplicht. Voldoende overdruk is geen garantie op veiligheid, wel een voorwaarde. De D-typen van Challenger geven de overdruk aan met een lampje. Groen is goed, rood betekent te weinig overdruk en dus geen optimale filtering.