Stilstand is ondergang

“De manier waarop je de vragen stelt in een enquête bepaalt voor een groot deel het antwoord”, zegt Hanna wijs. Ze bladert in het onlangs verschenen rapport van de SP over de landbouw.“Daardoor is de wetenschappelijke waarde van een dergelijk rapport in feite weinig meer dan nul”, vervolgt ze. “Neem nu de vraag over schaalvergroting. De meeste boeren – maar liefst 82 procent - willen het liefst een normaal tot middelgroot bedrijf. Dat zijn dus ongeveer 65 koeien en daarmee willen ze dan een goed inkomen verdienen. In feite kiezen ze voor stilstand en daarvoor willen ze worden beloond. En dat in een wereld vol veranderingen”, schudt Hanna haar hoofd.Ik weet niet hoe betrouwbaar het rapport van de SP is, maar ze willen alles bij het oude houden. De ontwikkelingen gaan echter door. Kijk maar naar de winkels in de dorpen. Elk dorp had een bakker, een slager en een kruidenier. Nu hebben alleen de grotere dorpen nog een super.Een ander punt zijn de scholen. Ook die verdwijnen zo langzamerhand uit de kleinere dorpen. Het concentreert zich in de grotere, die een functie hebben voor de gehele omgeving.“Men maakt zich hier te druk om het behoud van alles wat toch verdwijnt”, zegt Hans, die meeluistert. “In Amerika is deze discussie al lang verleden tijd. Kleine boerenbedrijven bestaan niet meer. Dorpswinkels zijn verdwenen en kinderen gaan met de schoolbus naar het onderwijs. Het loopt prima en het heeft geen zin je daar tegen te verzetten. “Dat is wel het gevaar van dit soort onderzoeken van de SP. Ze stellen een vraag, waarin het antwoord  al ligt opgesloten. In de publiciteit geeft het boeren op stilstaande bedrijven toch hoop. Collega-boeren denken er immers net zo over. Het gevaar is dat men gaat denken dat er in het behoud van het bestaande nog toekomst zit. En dat is niet zo.Hans beaamt: ”Reken maar dat middenstand verder uit de dorpen verdwijnt, scholen worden opgeheven, terwijl de schaalvergroting in de landbouw versneld doorgaat. Daar moet je op inspelen, anders ben je geen ondernemer.”