‘Spagaat van stikstof in de lucht of in het water’

Het aantal derogatiebedrijven daalt. Het ministerie kijkt of derogatie aantrekkelijker kan.Het aantal bedrijven dat mee doet met derogatie daalt. Vorig jaar stopte maar liefst 1 op de 15 bedrijven met derogatie. De daling komt niet alleen door stoppers, maar ook door de steeds strengere derogatievoorwaarden. Lees ook: Aanpassing derogatie-eisen kan animo vergrotenProcentueel gezien stoppen in het zuidelijk zandgebied de meeste bedrijven met derogatie, in het zuidelijk zand- en lössgebied stopte 10.7%. Ook in het Noordelijke veenweidegebied stoppen meer bedrijven met derogatie dan landelijk gezien. Niet alleen het aantal derogatiebedrijven daalt, ook het areaal grond waar derogatie op rust.

Derogatie milieutechnisch niet per se beterIn eerste instantie lijkt het gunstig als minder boeren gebruik maken van derogatie en dus minder dierlijke mest per hectare gebruiken. Maar toch hoeft dat milieutechnisch helemaal niet beter te zijn. In de eerste plaats betekent geen derogatie niet dat er minder bemest wordt op een perceel, maar alleen dat er anders bemest wordt op een perceel.In plaats van dierlijke mest, wordt kunstmest gebruikt. Met het oog op de klimaatdoelstelling en de wensen om regionale kringlopen te sluiten, is het niet gunstig dat dierlijke mest op het bedrijf wordt vervangen door kunstmest. Kunstmestproductie is een belasting van het milieu, terwijl de mineralen die het grasland nodig heeft gewoon op het bedrijf beschikbaar zijn.Grasland bindt stikstof en voorkomt uitspoeling mineralenBovendien moet de geproduceerde dierlijke mest afgevoerd en soms deels verwerkt worden. Met het oog op klimaatmaatregelen én kringlopen sluiten is het dus juist gunstig als zoveel mogelijk dierlijke mest wordt gebruikt op bedrijfsniveau. 1-0 voor derogatie dus. Daar komt bij dat bedrijven met derogatie nu verplicht zijn om 80% van hun areaal in te vullen met grasland.Grasland bindt veel stikstof en gaat uitspoeling van mineralen tegen. Zonder derogatie zal het aandeel grasland op de bedrijven dalen en zullen meer uitspoelingsgevoelige gewassen geteeld worden als mais of akker- of tuinbouwgewassen. Dat is niet gunstig voor de grondwaterkwaliteit. 2-0 voor derogatie. Grasland in rantsoenVerlaging van het areaal grasland kan ook een lastige combinatie worden met de sectorale afspraak van de Commissie Grondgebondenheid dat minimaal 65% van het eiwit in voeding van het eigen bedrijf afkomstig moet zijn. Dit percentage is met grasland gemakkelijker te realiseren dan met maisland, omdat de eiwitproductie per hectare grasland hoger is dan die van maisland. 3-0 voor derogatie. Er zijn echter ook nadelen aan veel grasland in het rantsoen. De 80% graslandeis zorgt voor een belemmering van de teelt van eiwitgewassen op het eigen bedrijf, terwijl in het kader van duurzaamheid de teelt van krachtvoer zoals graangewassen of korrelmais juist belemmert.Een Friese koe die relatief veel gras eet, produceert meer stikstof dan een Brabantse koe met veel mais in het rantsoenEen groot aandeel grasland zorgt bovendien voor een hoog percentage onbestendig eiwit in het rantsoen, wat meer stikstofuitstoot tot gevolg heeft. CBS-cijfers over de stikstof- en fosfaatproductie van melkvee onderschrijven dit.