Schouten grijpt in bij fosfaatrechtenstelsel

Landbouwminister Carola Schouten neemt extra maatregelen om het aantal uitgegeven fosfaatrechten onder het plafond te krijgen.Belangrijkste maatregelen:Afroming fosfaatrechten bij handel van 10 naar 20%Fosfaatrechten in fosfaatbank komen te vervallenFosfaatrechten bij vleesveehouders tellen niet mee voor melkveeplafondVleesvee krijgt na uitspraak CBb toch fosfaatrechten voor een deel van het jongvee ouder dan 1 jaar dat geen kalf krijgtCarola Schouten laat de 420.000 kilo fosfaatrechten in de fosfaatbank vervallen. Daarnaast wil Schouten het afromingspercentage bij de handel in fosfaatrechten tijdelijk verhogen van 10 naar 20%. Hiervoor is wel een wetswijziging nodig, die de minister zo snel mogelijk door beide Kamers wil loodsen. Als 20% nog te weinig rechten oplevert om onder het plafond te komen, zal Schouten het afromingspercentage in het najaar nog verder verhogen. Als het aantal rechten onder het plafond is, zal de afroming weer worden teruggebracht naar 10%. Alle rechten die tot die tijd worden afgeroomd komen te vervallen.Generieke korting voorkomenSchouten schrijft dat ze zich realiseert dat de maatregelen ingrijpend zijn, maar dat het een noodzakelijke maatregel is om een generieke korting te voorkomen. “Ten aanzien van het aantal fosfaatrechten heeft de Europese Commissie als voorwaarde gesteld dat Nederland in 2019 het aantal fosfaatrechten onder het sectorplafond terugbrengt. Tot op heden is dat niet gelukt. Omdat ik een generieke korting per se wil vermijden, wordt het afromingspercentage bij verhandeling van rechten tijdelijk verhoogd van 10% naar 20%. Wanneer de hoeveelheid fosfaatrechten is teruggebracht tot onder het plafond ontstaat er ruimte voor maatregelen die bijdragen aan het bredere toekomstperspectief van de sector”, aldus Schouten.Op dit moment zijn er 85,3 miljoen kilo fosfaatrechten aan de melkveehouderij uitgegeven, terwijl dit er niet meer mogen zijn dan 84,9 miljoen kilo.Vleesveehouderij krijgen rechten terugAls gevolg van een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) zal het ministerie ook aan jongvee ouder dan 1 jaar dat niet bestemd is om een kalf te krijgen fosfaatrechten moeten toekennen, omdat deze dieren volgens de meststoffenwet wel onder de categorie melkvee vallen. Schouten schat dat ze hierdoor 300.000 kilo fosfaatrechten extra moet toekennen aan vleesveehouders. Deze rechten waren eerder teruggehaald bij vleesveehouders via de beleidsregel fosfaatrechten jongvee.De extra uit te geven fosfaatrechten wil Schouten niet meetellen voor het sectorplafond voor de melkveehouderij. Het ministerie heeft eerder in Brussel begrip gekregen om fosfaatrechten die zijn uitgegeven aan jongvee voor vleesvee, ongeveer 460.000 miljoen kilo fosfaat, niet mee te tellen voor het melkveefosfaatplafond. Deze lijn wil Schouten ook vasthouden na herstel van het aantal rechten aan de vleesveehouderij, waardoor er ongeveer 760.000 kilo fosfaatrechten buiten het sectorplafond voor melkveehouderij worden gehouden.Werkelijke fosfaat- en stikstofproductieIn het eerste kwartaal van 2019 ligt de fosfaatproductie van alle veehouderijsectoren onder de sectorale fosfaatplafonds, blijkt uit de kwartaalrapportage van CBS. Voor stikstof zit de melkveehouderij licht boven het sectorale plafond. De stikstof- en fosfaatproductie van de melkveehouderij is in het eerste kwartaal licht gestegen ten opzichte van het laatste kwartaal van 2019, ondanks dat er minder dieren werden gehouden. Er werd fors minder jongvee gehouden, maar meer melkkoeien. De toename van stikstof wordt geweten aan de matige kwaliteit maiskuil.Afhandeling bezwaren duurt langDe afhandeling van de bezwaarschriften over het fosfaatreductieplan en het fosfaatrechtenstelsel door RVO.nl verloopt nog altijd traag. Van de afgehandelde bezwaarschriften over het fosfaatrechtenstelsel werd iets meer dan de helft (54%) binnen de wettelijke termijn van maximaal 12 weken afgehandeld. In totaal zijn er tot en met 2 mei 8.565 bezwaren ingediend, waarvan er 6.601 zijn afgehandeld.Bij de afhandeling van de bezwaren tegen het fosfaatreductieplan werd 85% binnen de wettelijke termijn van 6 weken plus de eenmalige verlening van 6 weken afgehandeld. In totaal zijn 11.3797 bezwaren ingediend, waarvan er nog 961 niet zijn afgehandeld.De meeste aanvragen voor de knelgevallenregeling worden afgewezen, blijkt uit de brief van de minister. Van de 2.804 aanvragen zijn er 633 aanvragen geheel of gedeeltelijk toegekend, 2163 werden er afgewezen.Toezicht op de fosfaatrechtenmarktIngrijpen in de fosfaatmarkt vindt de minister niet nodig. De Tweede Kamer had gevraagd om een onderzoek hiernaar (motie-Lodders). Er waren twijfels over de eerlijkheid en transparantie van de markt. Onderzoeksbureau Ecorys heeft in beeld gebracht hoe de fosfaatmarkt werkt. De conclusie is dat de markt nog niet optimaal functioneert, maar dat dat vooral komt doordat de markt nog jong is en volop in ontwikkeling.Wel is het nodig, vindt de minister in navolging van Ecorys, om de markt goed in beeld te brengen. Daarmee gaat een hoogleraar mededingingsrecht aan de slag. Hier kunnen ook eventuele misstanden worden gemeld. Daarnaast komt er een enquête onder de deelnemers aan de handel in fosfaatrechten.Bedrijfsspecifieke verantwoordingDe minister heeft aarzelingen bij een eventuele bedrijfsspecifieke verantwoording van fosfaatgebruik. Uit onderzoek van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) blijkt dat grondgebonden bedrijven hiermee minder kunnen bereiken dan intensieve bedrijven met weinig grond. Die laatste groep heeft de meeste mogelijkheden om de fosforgehaltes in het rantsoen te verlagen en de fosfaat-efficiëntie van de melkproductie te verhogen. Bij bedrijfsspecifieke verantwoording zou daarom mogelijk het volgens de minister onwenselijke effect optreden dat grondgebonden bedrijven benadeeld worden.De minister wil de voor- en nadelen van 4 mogelijkheden van bedrijfsspecifieke verantwoording verder laten onderzoeken voor ze maatregelen neemt. Daarbij wil ze dat niet alleen gekeken wordt naar de fosfaatproductie, maar ook naar mestgebruik en -verwerking, in het kader van kringlooplandbouw.Toekomstperspectief van de sectorSchouten schrijft in haar brief dat wanneer de hoeveelheid fosfaatrechten genoeg is teruggebracht en de stikstofproductie voldoende onder het plafond is teruggebracht, de weg vrij is om maatregelen te nemen die bijdragen aan het toekomstperspectief van de sector. Ze denkt daarbij aan het openstellen van de fosfaatbank en het actualiseren van excretieforfaits.