Foto: ANP BoerenlevenColumn

‘Pa is bang dat zoon ermee stopt’

Vader en zoon komen er niet uit: zoon wil vooruit, pa is bang voor herhaling van het verleden.

Tijdens de ontmoeting met vader en zoon wordt uitvoerig gesproken over de voortgang van de samenwerking. We hebben afgesproken dat elk onderwerp bespreekbaar is. Het lukt beide mannen niet om samen het gesprek aan te gaan over de bedrijfsvoering zonder dat de verwijten over en weer over tafel vliegen en men er voor de zoveelste keer niet uit komt. Dat is de reden dat ik hier aan tafel zit.

Pa is bang dat zoon het niet zal volhouden en er voortijdig mee stopt

Het bedrijf staat er goed voor. Vader heeft altijd goed kunnen ondernemen maar was geen vooruitstrevende boer. Zoon heeft wat dat betreft meer ambities. Het bedrijf moet vooruit en hij ziet volop kansen. Dat is het eerste knelpunt. Regelmatig lopen de discussies hoog op: vader wil, behoudend als hij is, de hand op de knip houden, zoon wil investeren.

Als we doorpraten over de terughoudendheid van vader, komt iets heel anders boven tafel. Pa is bang dat zoon het niet zal volhouden en er voortijdig mee stopt. Dat heeft volgens hem niets met gebrek aan vakmanschap van zijn zoon te maken. Vader heeft in zijn ondernemersbestaan een aantal heftige situaties en grote teleurstellingen meegemaakt die er nu voor zorgen dat hij extra op zijn hoede en terughoudend is.

Vader legt zijn angst en pijn neer bij zoon

Vader laat zich in het hier en nu leiden door ervaringen uit het verleden. Dat hoeft op zich niet erg te zijn, mits het niet belemmerend gaat werken. Dat doet het hier echter – in vele situaties tussen vader en zoon – wel. Wat er bij komt, is dat vader elke keer de discussie met zoon afdoet door te noemen wat er in het verleden fout is gegaan, hoezeer hij daar last van heeft gehad en dat hij niet nog eens in zo’n situatie wil komen. Vader legt zijn angst en pijn neer bij zoon. Zoon heeft daar inmiddels schoon genoeg van en reageert daar steeds heftiger op want hij voelt zich onbegrepen en geblokkeerd in zijn ambities.

Zoek naar de verlangens die achter een verwijt liggen

Tijdens de gesprekken doe ik twee oproepen aan beide mannen. Vader: maak van je ballast je bagage. Als je heftige dingen meemaakt in je leven en je verwerkt ze niet of niet goed, dan is de kans groot dat je er over blijft struikelen, het is ballast. Als het bagage geworden is, heb je je ervaringen verwerkt en belangrijke lessen geleerd. En met die bagage kun je nuttige dingen doen.

De tweede oproep geldt voor beiden: probeer eens echt te luisteren naar de ander en maak van je verwijt een verlangen. Wat wil je nou echt van elkaar? Zoek naar de verlangens die achter een verwijt liggen en ga daar over met elkaar in gesprek. Grote kans dat je meer begrip voor elkaar krijgt en aan echte oplossingen kunt werken. Verwijten zijn als een draaikolk: je wordt naar beneden gezogen en komt er niet meer uit. Voor je het weet verzuip je allebei. En dat is nou precies wat je niet wilt.

Let wel: de praktijksituaties die ik beschrijf, zijn nooit een letterlijke weergave van een specifieke situatie.

Dit artikel is onderdeel van de rubriek De opvolger. Ook meedoen? Mail je naam, leeftijd, soort bedrijf en telefoonnummer naar margreet.welink@misset.com.