Onderzoek: opkoop effectiever voor stikstofreductie

Gerichte opkoop van bedrijven die stikstof uitstoten is veel effectiever dan generieke vermindering van de emissie. Met dezelfde middelen zijn dan veel meer hectares natuurgebied te beschermen. Dat concluderen Jan Willem Erisman van Universiteit Leiden en Ton Brouwer van adviesbureau Gispoint.Zij maakten op eigen initiatief een ‘depositiebijdrage-kaart’ van Nederland waarin voor iedere vierkante kilometer van het land berekend is wat de emissie uit dat gebiedje bijdraagt aan de depositie op alle Natura2000-gebieden met een stikstofprobleem. Daaruit blijkt dat gericht wegnemen van emissiepunten veel meer hectares natuurgebied beschermt dan een generieke vermindering van de totale uitstoot door de sector. Een gebiedsgerichte vermindering levert zelfs wel twee keer zoveel hectares natuur op die onder de kritische depositiewaarde komen dan een generieke uitkoop. _{Lees verder onder afbeelding}De stikstofkaart van Nederland laat zien dat de West-Veluwe het gebied is waar het wegnemen van emissie de grootste effecten heeft in het verminderen van depositie op overbelaste natuurgebieden. Hoe intenser de rode kleur, hoe meer mol depositie op natuurgebied er per hectare per jaar daar vandaan komt. De hoogste waarde is iets meer dan gemiddeld 2 mol/ha/jr op alle Natura 2000-gebieden. - Bron UL-CMLKlein deel komt op natuurDe totale emissie in 2018 uit de landbouw in de vorm van NH₃ was 113 kiloton. Maar een heel klein deel daarvan (2,84 kiloton) komt neer op de Natura2000-gebieden. De rest slaat neer op al het andere oppervlak van Nederland en gaat de grens over. Daar zit het echte probleem niet. Dat zit in de beschermde natuur, waar een teveel aan stikstof (overschrijding van de kritische depositiewaarde of KDW) van 1,8 kiloton op neerkomt. Dat komt uit verschillende bronnen, waarvan landbouw de belangrijkste is – door de grote uitstoot uit de landbouw en door de ligging van de landbouwbedrijven. Gericht wegnemenDeze getallen maken duidelijk dat het stikstofprobleem maar gaat over een heel klein deel van de totale uitstoot. De studie van Erisman en Brouwer laat zien dat het voor de effectiviteit van reductiemaatregelen nogal wat uitmaakt welke emissie je weghaalt. ‘Met 8% van de emissiereductie op goed gekozen plekken is meer depositiewinst te behalen dan met 26% generieke maatregelen op vrijwillige basis. Met 50% gerichte emissiereductie is tweemaal zoveel oppervlakte Natura 2000-gebieden onder de KDW te brengen dan bij een generieke reductie. Het loont dus om de door de commissie Remkes voorgestelde 50% emissiereductie gericht in te zetten in Nederland’, aldus de onderzoekers.EffectieverVolgens Erisman kan het huidige beleid met een halvering van de totale stikstofuitstoot in de landbouw maar een derde van alle Natura2000-gebieden voldoende beschermen. ‘Terwijl je met gebiedsgerichte aanpak met dezelfde afname bijna tweemaal zoveel natuurgebied beschermt.’