Met z’n tienen efficiënt biggen produceren

Bij Bellevue liggen de zeugen van tien varkensboeren. Die fokken en mesten de biggen op hun thuisbedrijven op tot ze slachtrijp zijn.Samen sterk. Dit begrip is veel Franse varkenshouders niet vreemd. De tien boeren die samen eigenaar zijn van vermeerderingsbedrijf Bellevue passen het concreet toe. Ze hebben hun zeugen ondergebracht in een zogeheten maternité collective, oftewel een gezamenlijke kraamstal. Het collectief zit in het negende jaar. De aandeel-/varkenshouders zijn tot dusver gelukkig met deze werkwijze. Volgend jaar treedt de eerste deelnemer uit. Hij gaat met pensioen.Schaalvergroting, verplichte groepshuisvesting en kostprijsvoordelen vormen de redenen voor de tien deelnemers om hun zeugenstapels onder één dak te brengen. De biggen gaan op 8 kilo naar de aandeelhouders die ze verder opfokken en afmesten.
Bedrijfsleider François Pinsault.
- Foto's: Henk RiswickNaam: François Pinsault (52), bedrijfsleider van collectieve kraamstal Bellevue.Plaats: La Landec, Bretagne (Frankrijk).Bedrijf: Vermeerderingsbedrijf met 1.500 zeugen van tien aandeelhouders die zelf de biggen afnemen op vijf weken leeftijd. De zeugen zijn van fokkerijbedrijf Choice Genetics France, Large White x Landras. Het bedrijf draait met vijf man personeel, plus een bedrijfsleider. Er wordt gespeend op 21 dagen.Er zijn drie afdelingen met 700 biggenplaatsen, om de biggen na spenen twee weken op te fokken. Dit jaar verkoopt het bedrijf meer dan 41.000 biggen. De zeugen spenen jaarlijks 32,3 biggen. Het personeel en dierenarts krijgen een bonus als de productie boven een vooraf afgesproken niveau uitkomt.AandachtspuntenAandacht zorgt ervoor dat processen beter verlopen. Bij Bellevue is dat ook het geval. Bedrijfsleider François Pinsault zit erbovenop. Alle technische en financiële resultaten heeft hij tot in detail inzichtelijk. Het financiele resultaat betreft de kostprijs. Die bedroeg in 2016 € 41,20 per afgeleverde big van 8 kilo. Dat is 20 cent lager dan het jaar ervoor en € 1,60 per big lager dan in 2014. Vooral de voerkosten daalden.Aandachtspunt zijn nu de energiekosten. Die stegen van € 1,35 per afgeleverde big in 2010 naar € 1,83 afgelopen jaar. Om de energierekening te verlagen, is het plan per twee kraamhokken met één lamp te werken, in plaats van met één lamp per hok. Het is de bedoeling een aluminiumplaat in het hok te leggen, waar de biggen op liggen. Dan blijven ze op temperatuur, ondanks een halvering van het aantal lampen.Het behandelen van pasgeboren biggen. Op het bedrijf wordt gestructureerd en netjes gewerkt.Strakke planningHet werk bij de 1.500 zeugen wordt gedaan door zes personeelsleden, inclusief Pinsault. De werkdag begint om 8.00 uur en eindigt om 17.30 uur. Dan gaat de deur letterlijk op slot, temeer omdat niemand bij het bedrijf woont. In de stal ziet alles er onberispelijk uit. Het is schoon, de biggen liggen keurig onder de lampen, in de voerkommen zit vers voer, het gereedschap is opgeborgen en planborden zijn ingevuld.De zeugen produceren veel melk, is de ervaring van Pinsault. Er wordt gespeend op 21 dagen. - Foto's: Henk RiswickDe strakke organisatie komt de productie ten goede. Het aantal afgeleverde biggen steeg van 38.000 in 2010 naar meer dan 41.000 dit jaar. Het bedrijf werkt met zeugen van het fokkerijbedrijf Choice Genetics France. De Naima 2.0-zeug is een kruising van een Landras-zeug x Large White-zeug. De zeug blinkt volgens Pinsault uit in melkgift, is sterk en past zich makkelijk aan. Er wordt geïnsemineerd met een Piétrain-eindbeer. Het aantal levend geboren biggen per worp is 14,46. De worpindex is 2,58 en er wordt gespeend op 21 dagen. De uitval tot spenen is 13,4%. Dat percentage wil de bedrijfsleider omlaag hebben. Het aantal biggen dat wordt doodgelegen, vindt Pinsault te hoog.Bedrijfsleider Pinsault wil het aantal biggenlampen halveren, om energie te besparen.Op de biggen is weinig aan te merken. Ze maken een vitale, actieve indruk. De tomen zijn uniform en het type van de biggen is goed. Ze zijn goed geproportioneerd. Een melkvervanger wordt niet verstrekt. Vanaf de zevende levensdag wordt gestart met bijvoeren van de biggen met een prestarter. IJzer krijgen ze oraal. Dat wordt in drie porties, met een tussentijd van enige dagen, in een voerkom aangeboden. Een dag na de geboorte krijgen ze turf.Ruim voldoende biggenOp een paar batches na gaan de biggen eerst twee weken in een van de drie opfokafdelingen van het bedrijf, voordat ze naar de aangesloten boeren gaan. Biggen van drie weken vervoeren en elders opfokken gaat alleen als de omstandigheden perfect zijn en de transportafstand beperkt. Speenproblemen met daarbij diarree zijn anders nauwelijks te voorkomen. De biggen die het bedrijf verlaten zijn zodoende gewend aan vast voer en wegen dan gemiddeld 8,2 kilo.Er worden altijd zoveel zeugen geïnsemineerd, dat er genoeg biggen zijn voor de aangesloten varkensboeren.Over een tekort aan biggen hoeven de aandeelhouders zich geen zorgen te maken. Wekelijks werpen er altijd 64 zeugen. Het aantal geïnsemineerde zeugen zit tussen 75 en 80. Er wordt viermaal op drachtigheid getest, de laatste keer is negen weken na inseminatie. De overtallige en guste zeugen verlaten het bedrijf. De kans dat niet alle kraamhokken zijn bezet is nihil. Half september zijn 66 hoogdrachtige zeugen beschikbaar voor de 64 kraamhokken. Voor de twee extra zeugen wordt wel een plekje gemaakt.In de kraamstal ziet alles er perfect verzorgd uit. De leden/afnemers van Bellevue krijgen daarom op de afgesproken datum het gewenste aantal biggen van hoge kwaliteit. De jaarproductie ligt enkele duizenden biggen hoger dan tien jaar geleden is begroot. Om afzet voor alle biggen te hebben, is er ook een niet-lid dat afneemt van het collectief. Een big met een smetje wordt als slachtbig verkocht. De coöperatieleden krijgen zodoende altijd genoeg biggen van de gewenste kwaliteit, met een vaccinatie tegen mycoplasma en voor een voorspelbare prijs. De basisprijs voor een big van 8 kilo bedraagt half september € 41,75.De biggen verlaten op 8 kilo het bedrijf. Voeren gaat daarom met de hand, de opname blijft beperkt. De gespeende biggen houdt het bedrijf in grondhokken met volledig rooster. Ze krijgen korrels uit een droogvoerbak. De biggen zien er kerngezond uit. Dat bevestigen cijfers van de mestbedrijven. De uitval tot aan de slachthaak is 1% nadat ze Bellevue hebben verlaten.Collectief kent glasheldere spelregelsIn Frankrijk zijn zo’n 100 ondernemingsvormen met een gezamenlijke kraamstal te vinden. Het idee is afkomstig van veevoederbedrijf Sanders.Het werkt relatief simpel. Een aantal boeren met een gesloten bedrijf stoot de zeugentak af en brengt deze onder in het collectief. De biggen koopt hij van het collectief waar hij tevens aandeelhouder van is. Het aantal aandelen dat een aandeelhouder/afnemer heeft, is gelijk aan het aantal biggen dat hij jaarlijks afneemt. De Bellevue-leden hebben jaarlijks 35.300 biggen nodig, zodat dit aantal aandelen is te verdelen. De aandeelhouders brachten in 2010 gezamenlijk € 758.950 in. Omdat 35.300 aandelen waren te verdelen, is de waarde van een aandeel € 21,5.‘Het is ondenkbaar dat een aandeelhouder op het zeugenbedrijf werkt’De leden vergaderen driemaal per jaar. Besluiten neemt men bij twee derde meerderheid. De meeste leden komen slechts eenmaal per jaar op het zeugenbedrijf. Het is volgens Pinsault ondenkbaar dat een aandeelhouder op het zeugenbedrijf werkt. Dat is vragen om problemen. Als de resultaten in de stal dan tegenvallen, geeft dat direct spanning onder de aangesloten boeren.De aflossingsperiode voor de stallen is twaalf jaar, voor de inventaris zeven jaar. Volgend jaar vertrekt de eerste aandeelhouder uit het collectief. Die gaat met pensioen. De mogelijkheid bestaat dat een nieuwe aandeelhouder zijn portie overneemt.