Melkveehouder Holtrop: tot hier en niet verder

Er zitten grenzen aan het streven naar een zo duurzaam mogelijk bedrijf. Die grenzen heeft Bartele Holtrop duidelijk bereikt.De kop ‘Tot hier en niet verder’ laat weinig ruimte voor interpretatie. Melkveehouder Bartele Holtrop zette die kop boven een van zijn blogs afgelopen november. Het bericht werd maar liefst 14.000 keer gelezen. De telefoon van ‘Boer Bart’ stond de week na publicatie roodgloeiend.In de blog legt Holtrop uit dat zijn visie op landbouw niet langer ten koste mag gaan van zijn dieren. Vooral in de eerste wintermaanden, als werd overgeschakeld op alleen nog maar kruidenrijk hooi van natuurland, hadden zijn Jerseys het zwaar. “Geen gladde vacht, geen vrolijkheid, maar koeien die met een gekromde rug moeite hadden om zichzelf warm te houden”, zo omschrijft de veehouder de situatie in zijn blog.Boer Bart in Rotstergaast (Fr.)
Bartele (33) en Rianne (32) Holtrop houden 100 Jersey-melk- en -kalfkoeien in Rotstergaast (Fr.). Afgelopen voorjaar startten de ondernemers met Boer Bart's Speelboerderij een tweede tak.Gezien de vele activiteiten werken de Holtrops met personeel. Zo is iemand aangetrokken voor 20 uur per week op het melkveebedrijf, is er iemand voor de tuin/speelweide en werkt 24 uur per maand een controller op het bedrijf.Bedrijfsgegevens100 Jersey-melk- en kalfkoeien44 hectare grasland15 hectare natuurland4.900 kilo melk6% vet4% eiwitTwijfels over manier van boeren“Jarenlang geloofde ik in de mogelijkheden van het perfecte plaatje, zoals vooral door mensen van buiten de landbouw in de media geschetst”, legt Holtrop aan de kantinetafel op zijn bedrijf uit. Hij werkte zes jaar als bedrijfsleider en medevennoot op het gangbare melkveebedrijf van zijn ouders.Gevoed door de media en gefrustreerd over het feit dat harder werken niet leidde tot een hoger rendement, ging hij steeds meer twijfelen aan de ‘gangbare’ manier van boeren. Het moest anders, maar niet op het bedrijf van zijn ouders, zo was de gezamenlijke conclusie. Hij besloot het in 2014 op een nieuwe plek zelf te gaan proberen.Na de langste dag van het jaar verandert het gras hier al snel in houterig oudewijvengrasMet een bescheiden eigen vermogen, een goed bedrijfsplan en ondersteuning van de maatschap kreeg hij akkoord van de bank. Hij zocht nadrukkelijk de publiciteit en niet onverdienstelijk. Zijn zoektocht naar een geslotenkringloopmodel sprak aan. Over weinig boeren is in de afgelopen jaren meer geschreven dan over Boer Bart.Nu blijkt het allemaal toch complexer dan gedacht. Als boerenzoon weet Holtrop wanneer het op een bedrijf lekker loopt en dat was in de afgelopen jaren gewoon regelmatig niet het geval. De start van het seizoen verliep prima. De koeien kalfden vroeg in het voorjaar af en konden zich direct tegoed doen aan het beste gras dat er in een jaar groeit. Zoals gezegd werd het in de tweede helft van het jaar snel minder. “Na de langste dag van het jaar verandert het gras hier al snel in houterig oudewijvengras”, legt Holtrop uit.
Holtrop voerde zijn koeien drie jaar lang alleen vers gras, hooi en kuilgras. Dit leidde tot schrale koeien met een ruwe vacht. “Achteraf schaam ik me wel eens voor foto’s die ik destijds van mijn koeien heb laten publiceren.”De veehouders investeerden €80.000 in nieuwe ligboxen. Het lukte in de winterperiode niet om het ligbed in de potstal goed schoon te houden. Zelfs twee keer per dag instrooien, bleek niet voldoende. Het kiemgetal in de melk liep te veel op.Naast kuilvoer krijgen de koeien momenteel 6 kilo gerst per koe per dag. De gerst wordt ingekocht bij Agrifirm. Liever zouden ze het uit de buurt halen, maar dat is tot nu toe niet gelukt.Kijk op veehouderij was te extreemDe praktijk heeft hem bewezen dat zijn visie onder zijn bedrijfsomstandigheden te extreem was. Hij geeft aan dat hij te veel vertrouwen had in de ideaalplaatjes. “Ik was wel een beetje een populist”, aldus Holtrop. Hij kreeg veel tips en ook kritiek van collega’s hoe het beter zou kunnen. “Misschien dat het met een ander ras koeien op kleigrond wel was gelukt”, zegt de veehouder. De grens is voor hem echter bereikt.Natuurinclusief, biologisch of gangbaar, er leiden meer wegen naar RomeOpvallend zijn de positieve reacties van reaguurders op zijn blog. Vooral zijn eerlijkheid wordt geprezen. Het is trouwens ook niet zo dat zijn zoektocht alleen maar teleurstelling heeft opgeleverd. Integendeel. “Onze visie heeft ons veel gebracht, we hebben veel geleerd van de natuur en we hebben veel inspirerende mensen leren kennen.”Trots opent hij de deur naar het nieuwe ‘streekrestaurant’ dat zich midden in de stelpboerderij bevindt. De grote open ruimte biedt plaats aan verschillende activiteiten en is ’s zomers onderdeel van het concept Boer Bart Speelboerderij, dat afgelopen voorjaar startte. Ook zijn samenwerking met Rouveen, die zijn biologische melk verwerkt tot Tjonger-kaas, verloopt erg goed.De ondernemers investeerden zo’n 2 ton in een tweede tak binnen het bedrijf: de Boer Bart Speelboerderij. De binnenruimte leent zich ook voor initiatieven als het streekboerrestaurant.Deels terug naar traditionele werkwijzeIn de bedrijfsvoering worden nu op sommige plekken weer werkwijzen uit de traditionele landbouw toegepast. Zo staat er een voermengwagen op het erf en is de voormalige potstal voorzien van ligboxen. Ook wordt, indien nodig, weer mondjesmaat antibiotica ingezet. Lang dacht Holtrop dat de gangbare landbouw zich op een doodlopende weg bevond. Dat beeld is inmiddels gekanteld en daar maakt hij geen geheim van.Zelfs boeren gaan twijfelen of melk wel echt gezond isNatuurinclusief, biologisch of gangbaar, er leiden meer wegen naar Rome. Het een is volgens hem niet beter dan het ander. Melkveehouders moeten kiezen wat het best bij hun en de bedrijfsomstandigheden past. Belangrijk is dat er van elkaar kan worden geleerd. Zelf blijft hij streven naar een bedrijfsvoering die ‘lean and mean’ is.Zijn zoektocht naar een bedrijfsmodel voor een boerderij die 1.000 jaar kan bestaan, staat nog steeds centraal. Daarbij gaat hij de strijd aan met misleidende marketing. Met terugwerkende kracht ziet hij dat hij zich te veel heeft laten beïnvloeden door dit soort ‘trucs’. Het is hem een doorn in het oog dat het gezonde van melk niet de waardering krijgt die het zou moeten hebben. “Zelfs boeren gaan twijfelen of melk wel echt gezond is en zelf ging ik denken dat gangbaar boeren ‘slecht’ is.” Holtrop is er klaar mee en start in samenwerking met anderen I’m Real, een beweging voor 100% promotie van het gezonde eten dat wij als Nederlandse boer produceren. Daarover later meer.