Foto: Bert Jansen, bewerking Misset AlgemeenColumn

‘Meer variatie rond landbouwtrend schaalvergroting’

Schaalvergroting lijkt een bestendige trend, maar er zal wel meer variatie rond de trend gaan optreden.

De Boerderij is een informatief vakblad. Dat gold ook van het laatste nummer, waarin maar liefst 22 trends werden gepresenteerd die op dit moment bepalend zijn voor de ontwikkeling van de landbouw. Nu heeft trendanalyse een kracht en een zwakte. De kracht ervan is dat het kan helpen je te oriënteren op wat de we komende jaren kunnen verwachten. Dat is immers simpel de trend even doortrekken. De zwakte ervan is dat je niet weet of er sprake zal zijn van trendbreuken. Als er zo’n trendbreuk optreedt, kan je miskleunen als je je alleen baseert op ‘het doortrekken van het verleden’.

Krimp veestapel

Ik wil het met u hebben over trend 22: ‘Veesector krimpt, veehouderijen groeien’. Er wordt gesproken over schaalvergroting als ‘een natuurwet’ voor de landbouw. De argumentatie wordt er ook bij gegeven. Je moet als bedrijf groeien qua economische omvang. Als dat niet kan door een grotere meerwaarde voor de producten te creëren, dan moet je meer van hetzelfde gaan produceren. Waarom moet die groei? De onderliggende drijfkracht is dat boeren, net als ieder ander, een beetje mee willen delen in de algemene welvaartsontwikkeling. Wie zou hen dat misgunnen? Maar dan moet je wel zorgen dat de arbeidsproductiviteit toeneemt: dat is immers de enige manier om wat meer te gaan verdienen. Daarmee is het verhaal rond. Schaalvergroting en intensivering zijn het hart van het verdienmodel van de Nederlandse landbouw.

Zo ging het tot vandaag, maar gaat dat ook zo door in de toekomst? Kunnen we op dit punt een trendbreuk verwachten? Ik zie drie factoren die aan zo’n trendbreuk kunnen bijdragen:

  1. De rol van opkoopregelingen die lopen en op stapel staan. Dat leidt tot minder bedrijven, maar afhankelijk van wat er met de grond gebeurt, zouden ‘de wijkers’ ruimte kunnen creëren voor verdere schaalvergroting bij de blijvers.
  2. Er wordt gesproken om, in bepaalde gebieden, te bewegen in de richting van een meer natuurinclusieve landbouw. Dat is een bedrijfsvoering met extensiveringseisen: minder koeien per hectare. Het remt de groei in economische omvang af, maar kan eventueel wel tot meer landhonger leiden: groei in hectares als uitweg.
  3. De rol van nieuwe en extra betalingen, gekoppeld aan extensiveringscriteria die een alternatieve pijler onder het toekomstige verdienmodel gaan worden.

Het lijkt mij, alles wegend, dat de trend naar grotere bedrijven niet zal verdwijnen. Er blijft dat de ondernemer zijn inkomen wil beschermen en laten ontwikkelen en er blijft de druk om de toenemende kosten uit te smeren over meer hectares of dieren. Het ‘gemiddelde bedrijf’ zal dus blijven groeien. Maar ik verwacht wel meer variatie en afwijkingen van de trend. Alleen zie je die nooit terug in het gemiddelde. Het gemiddelde bedrijf bestaat niet. Fixeer je daarom niet te sterk op trends over ‘het gemiddelde’.

Boerderij publiceert elk jaar de belangrijkste bewegingen in de land- en tuinbouw. Bekijk de 22 trends voor dit jaar.

Meer lezen over agrarisch vastgoed? Check het dossier!

Reacties

  1. Het wordt zo langzamerhand eens tijd dat ze zich niet langer laten beet nemen door dit soort mantra’s rond arbeidsproductiviteit en verdienen. Evenmin als EBITDA een proxy is voor netto vrije kasstroom is arbeidsproductiviteit een proxy voor netto winst na belasting. De agricola economicus stuurt op netto winst na belasting en netto vrije kasstroom.

  2. @Armer. Je conclusie klopt, maar het betekent dat er steeds meer Kapitaal nodig is voor deze capaciteit verhoging per man. Dit betekent dat binnen de landbouw steeds meer kapitaal nodig is om de man productie te vergroten en dus moet de boer steeds meer presteren om deze kapitaal injectie terug te verdienen want binnen het landbouwbedrijf betekent deze mechanisatie niet dat arbeid kan afvloeien op de meeste bedrijven. Er is immers niet meer arbeid aanwezig dan de boer met eventueel zijn gezinsleden. Het gevolg is dat iedere mechanisatie om de productie per man te vergroten moet leiden tot Uitbreiding. Hiermee wordt de kapitaalsbehoefte nog groter met als gevolg dat bedrijfsovername na genoeg onmogelijk is, zeker als we hier ook nog de politieke eisen bij betrekken “Vermogens ongelijkheid nivelleren”. Dit kan alleen maar door Belastingmaatregelen resultaat voor landbouw onwenselijke belastingen op kapitaal.

  3. De rekening (het verlies) van het instandhouden van het totale productievolume komt keihard bij de boeren terecht terwijl de periferie er met de winst vandoor gaat, deze winst wordt dan vaak weer in het buitenland geïnvesteerd. Een voorbeeld daarvan zien we in de varkenshouderij.

    1. Zeugen
      Gemiddelde netto bedrijfsresultaat zeugen 2021: -343.500€ Netto bedrijfsresultaat 2020: -63.000€ euro
      Netto bedrijfsresultaat vanaf 2001 is -728.000€ euro dat is gemiddeld per jaar -34.667 €
      Afgelopen 5 jaar netto bedrijfsresultaat +25.900€, per jaar: +5.180 €
      Afgelopen 10 jaar netto bedrijfsresultaat -69.900€, per jaar: -6.990€

    2. Vleesvarkens

      Gemiddelde netto bedrijfsresultaat vlv 2021: -13.300€ Netto bedrijfsresultaat 2020: -80.500€
      Netto bedrijfsresultaat vanaf 2001 is -404.500 euro, per jaar -19.262€
      Afgelopen 5 jaar netto bedrijfsresultaat +71.300€, per jaar: +14.260 €
      Afgelopen 10 jaar netto bedrijfsresultaat +12.000€, per jaar: +1.200 €

    3. Gesloten bedrijf

      Gemiddelde netto bedrijfsresultaat gesloten 2021: -236.300€ Netto bedrijfsresultaat 2020:  -198.700€
      Netto bedrijfsresultaat vanaf 2001 is -627.400 euro, per jaar -29.876€,
      Afgelopen 5 jaar netto bedrijfsresultaat +184.500 €, per jaar: +36.900€
      Afgelopen 10 jaar netto bedrijfsresultaat +71.200€, per jaar: +7.120€

  4. In elke sector zie je meer productie per persoon. Bouwvakkers bouwen meer huizen per man door gebruik van kranen en nieuwe producten zoals grote betonblokken en dak elementen. Behalve in het onderwijs want daar moeten de klassen kleiner. Leraren leveren minder dan vroeger.

Beheer
WP Admin