Het voorkomen van navelontsteking bij kalveren
Navelontsteking, ook wel omfalitis genoemd, is een veelvoorkomende aandoening bij kalveren en kan leiden tot gezondheidsproblemen, groeivertraging en verhoogde uitval. Met goede hygiëne en een doordachte aanpak rond het afkalven is het risico echter aanzienlijk te beperken.
Foto: Canva
Bij de geboorte vormt de navelstreng een directe verbinding tussen de buitenwereld en het lichaam van het kalf. Totdat de navel volledig is opgedroogd en afgesloten, blijft deze een potentiële toegangspoort voor bacteriën. Infecties beginnen vaak met een gezwollen, warme en gevoelige navelstomp. In ernstigere gevallen kan de infectie zich uitbreiden naar de buikholte, gewrichten of het centrale zenuwstelsel, met aandoeningen zoals peritonitis, gewrichtsontsteking of meningitis tot gevolg¹.
Ongeveer 30% van de kalveren ontwikkelt een navelinfectie, ongeacht het ras². Daarnaast blijven gevallen regelmatig onopgemerkt, wat kan bijdragen aan onverklaarde gezondheidsproblemen en sterfte. Ook kan de gemiddelde dagelijkse groei dalen met wel 96 gram. Kalveren met een navelinfectie hebben bovendien een naar schatting 2,5 keer hoger risico op sterfte³.
Belangrijke risicofactoren
De belangrijkste bron van infectie is bacteriële besmetting vanuit de omgeving. Factoren die het risico verhogen zijn onder andere:
- Natte of vervuilde afkalfomstandigheden
- Moeizame geboortes (dystocia)
- Hoog geboortegewicht (> 50 kg)
- Korte navelstrengen (< 3 cm)⁴
- Het uitblijven van directe navelontsmetting na de geboorte
- Kalveren zonder navelontsmetting hebben meer dan 2,3 keer zoveel kans op een infectie (Fig. 1)
Een nieuwe aanpak voor navelverzorging: UMBIREZ™
UMBIREZ™ is een antibioticavrij, speciaal ontwikkeld product dat dit probleem direct aanpakt. Het is het eerste navelproduct dat reiniging, snelle droging en een waterdichte fysieke barrière combineert in één toepassing.
In tegenstelling tot jodium, dat geen blijvende bescherming biedt en gemakkelijk kan worden weggewassen, bevat UMBIREZ een gepatenteerde combinatie van natuurlijke polymeren en metaalionen. Dit zorgt voor een directe, duurzame afsluiting van de navel tegen bacteriën en vocht.
Resultaten uit de praktijk
Op een commercieel vleesveebedrijf werd tijdens het afkalfseizoen van 2025 overgestapt van tweemaal dompelen met jodium naar UMBIREZ. Er werden geen andere veranderingen in het management doorgevoerd.
Het resultaat: het percentage navelinfecties daalde spectaculair van 16% naar slechts 1,56% (Fig. 2). Bovendien volstond één behandeling per kalf, wat arbeidstijd bespaarde. Minder infecties gingen samen met een betere algemene gezondheid, hogere groeiprestaties en een significante vermindering van het antibioticagebruik.
Andere gerapporteerde voordelen:
- Eenvoudige toepassing — UMBIREZ kan worden gedompeld of gespoten. De 500 ml fles wordt geleverd met een spuitmond; dompelkopjes zijn verkrijgbaar bij retailers en dierenartsen.
- Snelle droging van de navel — UMBIREZ droogt de navel aantoonbaar sneller dan 10% jodium, chloorhexidine of oplossingen op basis van hypochloorzuur, waardoor bescherming sneller tot stand komt. Op dit bedrijf was daardoor één behandeling voldoende in plaats van twee met jodium.
- Zichtbare kleur — De sterke blauwe kleur van UMBIREZ maakt het eenvoudig te zien waar product is aangebracht, wat verspilling helpt voorkomen.
- Likwerende werking — UMBIREZ heeft een bittere smaak die likken ontmoedigt; overmatig likken is een bekende risicofactor voor navelinfectie.
Het bedrijf heeft besloten UMBIREZ te blijven gebruiken, op basis van vertrouwen in de prestaties en de praktische voordelen van het product.
Praktische aandachtspunten voor op het bedrijf
Op basis van onderzoek en praktijkervaring zijn de volgende punten van belang:
- Zorg voor een schone en droge afkalfomgeving
- Behandel de navel zo snel mogelijk na de geboorte met UMBIREZ™
- Zorg dat de volledige navelstreng goed wordt bedekt
- Controleer kalveren in de eerste levensdagen op zwelling of gevoeligheid van de navel
- Beperk lik gedrag van andere dieren, dit kan besmetting verhogen
- Kies een methode of product dat past bij de bedrijfsomstandigheden en praktisch toepasbaar is
Ondersteunende gegevens uit onderzoek bij lammeren
Hoewel UMBIREZ™ speciaal voor kalveren is ontwikkeld, werd het product aanvankelijk getest bij lammeren. Onafhankelijk onderzoek door FlockHealth Ltd onder 6.840 lammeren toonde een 21% daling in sterfte en verbeterde gewichten op acht weken, vergeleken met lammeren behandeld met jodium⁵.
Meer informatie
Voor meer informatie over UMBIREZ™ en hoe het past binnen uw afkalfprotocollen, bezoek www.kernfarm.com/nl/umbirez-navelverzorging of www.nobacz.com/umbirez, of neem contact op met uw dierenarts over de overstap naar UMBIREZ.
Referenties
- Perrot, F. et al. (2023). Failure of Passive Immunity Transfer Is Not a Risk Factor for Omphalitis in Beef Calves. Veterinary Sciences, 10(9). https://doi.org/10.3390/VETSCI10090544
- Meier, K.K. et al. (2024). Risk factors for omphalitis in neonatal dairy calves. Frontiers in Veterinary Science, 11, 1480851. https://doi.org/10.3389/FVETS.2024.1480851
- Perrot, F. et al. (2024). Evaluation of risk factors of omphalitis in newborn beef calves with indoor housing. Preventive Veterinary Medicine, 227, 106191. https://doi.org/10.1016/j.prevetmed.2024.106191
- Wieland, M. et al. (2017). The influence of 3 different navel dips on calf health, growth performance, and umbilical infection. Journal of Dairy Science, 100(1), 513-524. https://doi.org/10.3168/JDS.2016-11654
- Lovatt FM et al. (2025). Pseudorandomised controlled trial of a novel navel barrier solution versus 10% iodine. Vet Rec. e70169. https://doi.org/10.1002/vetr.70169