‘Er komt veel op je af bij overstap op pootgoed’

Vof Rijk-Noteboom ruilde de fritesaardappelteelt in voor de teelt van pootaardappelen. Dit jaar leveren zij hun eerste pootaardappelen af.De laatste week van maart levert Joris Rijk de laatste pootaardappelen af van het eerste seizoen als commercieel pootaardappelteler. De jonge ondernemer durft wel te zeggen dat het eerste echte seizoen als pootaardappelteler goed is verlopen. “We kwamen geen onoplosbare problemen tegen en alle aardappelen zijn in de klasse gebleven.” De vof is in 2016 helemaal overgeschakeld van fritesaardappelteelt naar het telen van pootaardappelen. Tot vorig jaar teelden ze via de ATR-regeling alleen pootgoed voor hun eigen fritesaardappelteelt. Joris Rijk vult de voorraadbunker met pootaardappelen. Voor het afleveren gaan de aardappelen nog één keer over de leestafel. Foto's: Anton DingemanseMeer financiële zekerheidIn 2015 begon Joris met de teelt van eigen uitgangsmateriaal. Hij teelt nu de rassen Orchestra, Lady Claire en Lady Anna voor aardappelhandelshuis Meijer. De pootaardappelteler koopt uitgangsmateriaal van klasse S aan en vermeerdert dit in twee stappen naar E-pootgoed dat vervolgens afgeleverd wordt. De pootaardappelteelt was voor de vof door de ATR-teelt niet helemaal nieuw.De overstap naar pootaardappelen heeft een aantal redenen. Joris wilde na zijn hbo-opleiding Werktuigbouwkunde in het ouderlijk bedrijf verder. De pootaardappelteelt met de bijbehorende verwerking leek een goede mogelijkheid om de extra eigen arbeidsuren die voor het bedrijf die beschikbaar komen rendabel in te zetten. Bovendien geeft de pootgoedteelt volgens Rijk meer financiële zekerheid dan een vrije fritesaardappelteelt. “Afgelopen seizoen zou de fritesaardappelteelt meer opgebracht hebben, maar het pootaardappelsaldo is constanter. Er zit meer werk in, maar daar staat een hoger saldo tegenover.” De sorteer-, lees- en afzakinstallatie is door Rijk zelf, in een bestaande ruimte, uit verschillende gebruikte onderdelen opgebouwd.Alles in eigen beheerVoor de pootaardappelteelt is wel de vruchtopvolging aangepast. De fritesaardappelen kwamen altijd na een graszaadteelt. Vanwege de verhoogde kans op schurft kiest Rijk nu voor tarwe als voorvrucht. Omdat de pootaardappelen vroeg geoogst worden, kan daarna nog gras gezaaid worden.In drukke perioden worden voor het lezen van de pootaardappelen losse krachten ingehuurd.Rijk richt het bedrijf meteen zo in dat ze alles meteen in eigen beheer kunnen doen. “Wanneer je iets nieuws oppakt, moet je ook proberen het meteen goed te doen.” Dat vraagt wel de nodige investeringen. De mechanisatie voor de aardappelteelt zoals pootmachine, ruggenfrees en rooier was al aanwezig; deze machines hebben ze samen met een buurman. Speciaal voor de pootgoedteelt zijn een frontloofklapper en een selectiewagen gekocht. De bewaring en sorteerlijn vroegen grotere investeringen. Een droogwand voor was er al, door er deuren in te maken is deze op een vrij eenvoudige manier geschikt gemaakt voor kisten. Deze ruimte is eerder gebruikt als uienbewaring, zodat er geen risico is op aanwezigheid van kiemremmingsmiddelen. Om alle pootaardappelen te kunnen bewaren, is een paar jaar oude bewaarschuur omgebouwd tot koelcel. Deze heeft een capaciteit van 600 kisten en is voorzien van een mobiele koelinstallatie. De benodigde extra kisten zijn ook nieuw gekocht, het prijsverschil tussen gebruikte en nieuwe kisten was niet zo groot. Bovendien is er met nieuwe kisten geen risico van ziekte-insleep. Zelf gebouwde sorteerinstallatieDe sorteerinstallatie is door Rijk helemaal zelf opgebouwd. Daarbij kwam de technische opleiding van Joris goed van pas. Een nieuwe installatie vonden ze te duur. Alle onderdelen zijn nu tweedehands, op verschillende plaatsen in het hele land gekocht en afgelopen zomer opgebouwd tot een complete installatie. Joris schat dat de kosten voor deze installatie zo’n factor twee of drie lager liggen dan van een nieuwe. De bedoeling is om de aardappelen voor Kerst op maat te sorteren en uit te lezen zodat ze in het nieuwe jaar klaar zijn om afgeleverd te worden. Dit jaar is het sorteren vanwege het opbouwen van de installatie wat later op gang gekomen. NAK-keurmeester Wim van de Waart voert een laatste inspectie uit van een partij Orchestra die bestemd is voor export naar Frankrijk.Nu eerst teelt optimaliserenDe 20 hectare pootaardappelen die de vof nu teelt, vindt Joris voorlopig wel genoeg. “Qua mechanisatie kunnen we wel meer aan, maar eerst wil ik de teelt goed in de vingers krijgen en optimaliseren. Er komt best wel veel op je af, het is een hele uitdaging om alle ballen in de lucht te houden.”Joris noemt zo een aantal dingen op. Hoeveel pootgoed moet je precies achterhouden voor het volgende seizoen? Welk moment moet je poten en welke pootafstand is optimaal om op de zwaardere grond voldoende tal te krijgen? Op welk moment moet je ze doodspuiten voor een optimale maatverdeling? Zijn we bij het uitlezen niet te secuur en gooien we er te veel aardappelen uit? Zien we bij het selecteren in het veld wel alle afwijkende planten? Tarragrond, wat doe je daarmee? Bij fritesaardappelen komt de grond vooral bij het inschuren vrij, nu tijdens het sorteren op een moment dat je de grond niet meer op het aardappelland kwijt kunt. Om het pootgoed goed te kunnen bewaren, investeerde Rijk meteen in een nieuwe koelcel met een losse koelunit.De jonge ondernemer merkt dat er veel informatie over de pootgoedteelt te krijgen is en in relatief korte tijd veel te leren valt . Bij de selectiecursus van de NAK leer je niet alleen ziektes herkennen, maar ook veel over de achtergronden van de teelt. Ook de NAK-keurmeester en de teeltbegeleider van handelshuis Meijer zijn voor Rijk waardevolle informatiebronnen.