Boeren in contact met natuur en consument

Voor boer Leo was het even wennen om in te zetten op akkerranden, die leiden tot hogere onkruiddruk. De drang om biodiversiteit te vergroten is echter sterker.Onder de rook van Zwolle, nabij de IJssel, wonen Leo de Jongh de Leeuw en vrouw Annuska met hun zoon en dochter aan de slingerende Bremmelerstraat. Ze bestieren akkerbouwbedrijf De Jonghe Leeuw te midden van melkveebedrijven. Biodiversiteit staat zichtbaar hoog op de prioriteitenlijst. Langs de percelen bloeien akkerranden volop. Hommels en bijen zoemen er rond._{Lees verder onder de foto.}Zonnebloemen staan volop in de akkerranden. Hommels, zoals deze, zijn er dol op. - Foto's: Hans PrinsenHuisverkoopVoor de boerderij is een Rustpunt met koffiegelegenheid ingericht voor fietsers. Als recreanten hiervan gebruik maken, worden ze omringd door de bloemen van de akkerrand, met daarachter baktarwe. Dat is de manier van ondernemen voor dit echtpaar: in contact met de maatschappij en natuur. Hieronder bevinden zich bovendien potentiële klanten voor de huisverkoop van de geteelde producten en voor de voedselcoöperaties waarmee zij samenwerken. Tegenover het Rustpunt, aan de andere kant van de oprit, staan uitgeschakelde koelkasten, van waaruit aardappelen worden aangeboden. _{Lees verder onder de foto.}Annuska en Leo de Jongh de Leeuw-Ogink (beide 46) runnen samen een groeiend akkerbouwbedrijf waarbij biodiversiteit hoog in het vaandel staat.Bedrijfsgegevens8 hectare baktarwe
5 hectare brouwgerst
7 hectare uien
4 hectare suikerbieten
3 hectare consumptieaardappelen
5 jaar geleden begonnen
50-60 hectare over 5 jaar is wensStichting VeldleeuwerikHet streven van het echtpaar De Jongh de Leeuw-Ogink is zelf te verkopen om duurzaamheid te bevorderen. Het stel somt op hoe en waarom: “Weinig kilometers, bewustwording bij burgers stimuleren over herkomst van voedsel, minder verpakkingsmateriaal, gaandeweg meer groenteconsumptie, eerlijke prijs voor zowel boer als consument, impuls voor lokale economie en meer verbinding tussen boer, consument en omgeving.” De ondernemers zijn aangesloten bij Stichting Veldleeuwerik om klimaatneutraal boeren in de vingers te krijgen._{Lees verder onder de foto.}Het akkerbouwbedrijf.Jong bedrijfDe Jonghe Leeuw is een heel jong akkerbouwbedrijf. Het gezin streek hier 5 jaar geleden neer en vormde het bedrijf met jongeveeopvok en quarantaineplekken om naar akkerbouw. “Dit was allemaal weiland”, zegt tuinmansdochter Annuska om zich heen zwaaiend. “Ons werd verteld dat dit geen akkerbouwwaardige grond is. Gelukkig zien we het verbeteren.” Uien telen op voormalig weiland gaat niet zomaar goedLeo is een boerenzoon uit het Zuidwesten. Toen hij en zijn vader stopten met het akkerbouwbedrijf in de Hoeksche Waard, transporteerde het echtpaar het machinepark op diepladers naar de geboortestreek van zijn vrouw. Aardappelen, bieten en uien telen op voormalig weiland – op voorheen jaarlijks verpachte en dus uitgewoonde grond – gaat niet zomaar goed. “Deze grond bewerkbaar krijgen, is niet in 10 jaar te realiseren.”_{Lees verder onder de foto.}Annuska in de akkerrand bij het Rustpunt. Contact met omgeving en natuur is belangrijk voor het echtpaar.BodemverbeteringEen soepel roterend bouwplan is nog niet mogelijk. Om dat toch te bereiken, zet het echtpaar fors in op bodemverbetering van deze zware, kalkarme rivierklei. Dat betekent naast het aanvoeren van kalk ook het toedienen van organische stof met groenbemesters en vaste mest, niet kerend werken om mooie grond bovenin te houden, veel granen in het bouwplan.Areaal verdubbelenNog voor de aankoop van deze boerderij was het zaak om snel suikerbieten te telen om aan de leveringsplicht te voldoen. Daarvoor zijn percelen gehuurd. De 14 hectare die bij de boerderij zit, is inmiddels bijna verdubbeld. Het stel zou in de toekomst graag nog eens verdubbelen, naar 60 tot 70 hectare dus.PrecisielandbouwGroenteteelten zien zij als optie. Het moet in elk geval zo divers mogelijk zijn, een mooie aanvulling voor de huisverkoop. “Ik ben niet zo van de precisielandbouw”, vertelt Leo. “Ik heb liever dat het overal zo goed als potgrond wordt. Een weerbare bodem brengt weerbare planten en daardoor minder risico op ziekten en plagen. Dan is het niet nodig om op de vierkante meter precies te werken.” _{Lees verder onder de foto.}Consumptieaardappelen. Directe verkoop moet tot een eerlijke prijs leiden voor klant en boer.BiodiversiteitDie akkerranden zaait het stel vooral ‘omdat het goed voelt’. “Natuurlijke beheersing van plagen en ziekten”, motiveert Annuska. “Ook vergroten akkerranden de biodiversiteit, bieden ze voedsel en schuilmogelijkheden voor inheems wild, verbeteren ze de waterkwaliteit en zorgen ze voor recreatiebeleving voor passanten.” Groot deel met subsidieProvincie Overijssel steunt de akkerranden direct met subsidie of via de agrarische natuurvereniging. “Je neemt grond uit productie voor biodiversiteit. Het is goed dat dit vanuit de overheid wordt gestimuleerd.” Annuska: “Alles is zo praktisch geworden in de loop der jaren. Tuinen vol stenen, meer grote winkels in plaats van kleine. Steeds minder diversiteit om goedkoper uit te zijn. Maar cultuurhistorie is eeuwenlang opgebouwd en is ergens goed voor. Daarom brengen we de tuin ook weer terug in zijn originele staat. De natuurlijke oever is deels alweer hersteld met een dijkje tegen de voormalige overstroming van de IJssel. Ook hebben we oude rassen hoogstamfruitbomen geplant, evenals meidoornheggen – natuurlijk prikkeldraad – en brengen de kievitsbloem terug in het landschap.”_{Lees verder onder de foto.}Aardappelen worden aan de oprit verkocht in koelkasten die uit staan.Kleinere percelenDie drijfveren sluiten sluiten mooi aan bij de percelen rondom Wijhe. Die zijn ook relatief klein voor de akkerbouw en soms vreemd gevormd, doordat wegen over hogere gedeelten in het toenmalige drassige land zijn ontstaan. Leo ziet de charme ervan in. “Percelen van een hectare of 5 passen goed bij ons. Kunnen we mooi opdelen in porties”, legt hij uit. “Vroeger in Strijen hadden we percelen van 10 hectare. Dan ben je wel anderhalve dag op 1 plek bezig. Ik ben daar gauw klaar mee, dan wordt het saai.”_{Lees verder onder de foto.}De Jongh de Leeuw heeft relatief veel uien staan dit jaar. De grond knapt steeds verder op. Een deel van het perceel staat goed, maar er is ook waterschade op lagere plekken.Buiten de deur werkenEen groot deel wordt door de provincie gesubsidieerd, maar zeker niet alles. Het weerhoud ze er echter niet van om het landschap te voorzien van kleur en variatie. “We willen het op onze eigen manier doen en dat betekent soms dat je rond of onder kostprijs bezig bent”, zegt Annuska. “Daarom hebben we ook beide werk buiten de deur.” Wel even wennenVoor boer Leo was het toch wel even wennen om vol te gaan voor iets dat de onkruiddruk op de percelen verhoogt. “Dit had je 20 jaar geleden nooit gezien”, zegt hij bij een bloeiende akkerrand. “Mijn vader zou dit een bende vinden. Hij was gewend om elk onkruid te bestrijden en elke meter te gebruiken voor de voedselproductie. Wij gaan voor meer kleur in het landschap. We zien de randen veronkruiden, maar ik verwacht dat er balans komt. De verschraling heeft een gunstig effect op de bloemen.”_{Lees verder onder de foto.}De paarse bloem in de akkerrand is phacelia. Deze groenbemester trekt mogelijk natuurlijke vijanden van trips aan.GewasbeschermingHet onkruid is dus een duidelijk nadeel, hoewel deze ondernemers ook vaak tussen hun vingers doorkijken. Een grote zonnebloem in de uien blijft gewoon staan zolang dat kan. En korenbloemen in de tarwe worden ook gewaardeerd.Landbouwkundige voordelen hebben de bloemen echter ook. Zo zijn natuurlijke vijanden van plagen er dol op. Luizenbestrijders als lieveheersbeestjes en tripseters zoals gaasvliegen en roofmijten hebben er een aangename basis. Leo ziet het effect. “Soms zie de druk van bijvoorbeeld het graanhaantje toenemen. Adviseurs motiveren ingrijpen met chemie. Maar als je geduld en een beetje lef hebt, zie je op den duur de plaag ook weer afnemen dankzij natuurlijke vijanden.”Korensla, hier met een bij erop, komt veelvuldig voor in de akkerranden.Op www.natuurvoorelkaar.nl staat meer informatie over biodiversiteit, op www.overijssel.nl staat meer over de subsidieregeling.