Varkenshouderij

Foto & video laatste update:12 apr 2019

Biggen groeien veilig op te midden van hun moeders

Varkenshouder Günther Völker kiest voor groepskraamhokken met minimaal staal erin. Zijn ervaringen en de beleving zijn goed.

De zeugen met zogende biggen in de groepshuisvesting van Günther Völker kijken niet op of om van bezoek. Ze blijven vooral doen wat ze deden. De biggen rennen heen en weer en spelen samen. Sommige zeugen liggen in de hokken waar ze afbiggen. Andere liggen in de gemeenschappelijke ruimte, tussen de afbighokken.

Spelregels in de kraamafdeling

3 weken na de geboorte van deze biggen kennen de zeugen en hun kroost de spelregels in de kraamafdeling met volledige vrijloop. De zeugen zijn van vergelijkbare leeftijd en zodoende aan elkaar gewaagd. Gevochten wordt er niet. Dat valt ook niet mee, want de vloer biedt weinig houvast om flink op elkaar in te hakken. De zeugen bewegen zich onzeker op het kunststof rooster. De biggen hebben daar geen last van. Die rennen en zijn supersnel bij hun moeder zodra die ze laat zogen. Dat gaat er heftig aan toe. In het middenstuk hebben de biggen alle ruimte om los te gaan op de uier.

Günther Völker (75) runt met zijn zoon en dochter een gemengd bedrijf met zeugen en vleesvarkens. Ze bewerken 145 hectare grond voor de teelt van graan, mais en wortels. Uit de wortels wordt sap gewonnen. - Foto's: Hans Prinsen
Günther Völker (75) runt met zijn zoon en dochter een gemengd bedrijf met zeugen en vleesvarkens. Ze bewerken 145 hectare grond voor de teelt van graan, mais en wortels. Uit de wortels wordt sap gewonnen. - Foto's: Hans Prinsen

Alternatieve huisvestingsvormen

De zeugenhouder geniet zichtbaar van het tafereel. Dit is ronde 16 met biggen die in deze afdeling worden gespeend. Völker experimenteerde eerder met zogende biggen die vrij liepen, maar waarbij de zeugen in de kraambox bleven. Een paar journalisten vroegen hem toen waarom de zeugen opgesloten zaten. Dat was de aanleiding om op zoek te gaan naar stalinrichting voor zeugen met zogende biggen in groepshuisvesting. Hij kwam uit bij een inrichting van Kari Farming, dat ervaring heeft met de bouw van alternatieve huisvestingsvormen.

De zeugen kunnen onbeperkt vreten uit de automaat op de achtergrond. De biggen snoepen mee.
De zeugen kunnen onbeperkt vreten uit de automaat op de achtergrond. De biggen snoepen mee.

Minimaal staal

De varkenshouder wilde een afdeling bouwen met zo weinig mogelijk staal. Veel ijzer ziet er niet diervriendelijk uit, betoogt hij. De zeugen werpen weliswaar in boxen, maar blijven daar maximaal 5 dagen na het biggen in. Daarna gaan de deurtjes achter de zeugen open. De box waarin de zeugen biggen, heeft wel valbeugels, maar de bovenkant is open. Het zijn niet meer dan 2 hekken waar de zeugen een kleine week tussen staan. Staal is zodoende niet dominant aanwezig in de afdeling.

De gespeende biggen zitten op volledig rooster. De biggen zijn van een Piétrain-einbeer en mannetjes zijn niet gecastreerd.
De gespeende biggen zitten op volledig rooster. De biggen zijn van een Piétrain-einbeer en mannetjes zijn niet gecastreerd.

Meerkosten

De meerkosten van het concept zijn vergelijkbaar met kraamhokken met vrijloop voor de zeug, en bedragen circa 40% ten opzichte van conventionele boxhuisvesting. De meerkosten zitten in de extra hokoppervlakte. Elke zogende zeug heeft 6 vierkante meter. De afstand tussen de afbighokken is 4 meter. Völker: “Voldoende collectieve ruimte is essentieel om het systeem te laten slagen. De zeugen moeten elkaar moeiteloos kunnen passeren.” Dat lukt ook, zo blijkt in de afdeling.

De zeugen zoeken soms even rust in een werpbox. De deurtjes blijven open en boven de box zitten geen buizen.
De zeugen zoeken soms even rust in een werpbox. De deurtjes blijven open en boven de box zitten geen buizen.

Steun van Duitse overheid

De dagelijkse leiding van het varkensbedrijf ligt bij de kinderen. Günther Völker heeft als hobby deze afdeling met groepshuisvesting van lacterende zeugen onder zijn hoede. Bij de start had hij geluk. Het Duitse ministerie van landbouw was toentertijd op zoek naar een aantal bedrijven dat ervaring wilde opdoen met groepshuisvesting van lacterende zeugen en betaalde mee aan de bouw van deze afdeling. Ook vleesverwerker Tönnies Fleisch is betrokken bij de ontwikkeling van deze afdeling en heeft er aan meebetaald. Dat bewijst het bord aan de muur met de tekst Tönnies Forschung (onderzoek, red.). De Duitse marktleider in varkensvlees voelt ook de maatschappelijke en politieke druk op de varkenssector toenemen. Het vleesbedrijf stimuleert daarom innovaties als deze, in de hoop de kritiek weg te nemen.


  • Varkenshouder Günther Völker geniet van de zeugen en biggen in de vrijloopafdeling. Dit is zijn project; zijn kinderen runnen het bedrijf.

    Varkenshouder Günther Völker geniet van de zeugen en biggen in de vrijloopafdeling. Dit is zijn project; zijn kinderen runnen het bedrijf.

  • Op het bedrijf zijn een paar kraamhokken met vrijloop voor de zeug. Daar heeft Völker geen goede ervaringen mee.

    Op het bedrijf zijn een paar kraamhokken met vrijloop voor de zeug. Daar heeft Völker geen goede ervaringen mee.

Lagere uitval

De biggenuitval zit met deze hokvorm onder de 10%. Dat is veel lager dan in de traditionele afdelingen op dit bedrijf. Daar is de sterfte tot spenen 14%. De varkenshouder vermoedt dat de uitvoering van de werpbox een rol speelt bij de lage uitval. Deze is smal en heeft valbeugels. Bovendien zit aan beide kanten van de zeug een verwarmd biggennest en is er frisse-neuzenventilatie voor de zeugen. Deze elementen dragen er in de beleving van de varkenshouder aan bij dat de zeugen rustig zijn en weinig biggen verloren gaan door doodliggen. De biggen hoeven immers nauwelijks risico te nemen om hun verwarmde bedje te bereiken.

De zeugen in de dekstal. Ze blijven circa 10 dagen in deze afdeling. Daarna gaan ze de groepshuisvesting in.
De zeugen in de dekstal. Ze blijven circa 10 dagen in deze afdeling. Daarna gaan ze de groepshuisvesting in.

Zo snel als mogelijk legt Völker de biggen over, zodat tomen ontstaan van gelijke omvang. Bij deze weekgroep zijn na het overleggen 6 biggen gestorven. Het komt zelden voor dat een big wordt geplet in het vrijloophok. In de afgelopen 2 jaar zijn 12 biggen onder de zeug verongelukt.

Groei blijft achter

De groei blijft wel achter in het vrijloophok. De biggen in het traditionele kraamhok wegen bij spenen 200 gram meer dan hun soortgenoten in het vrijloophok, is de ervaring op dit bedrijf. Völker speent vooralsnog op 3 weken leeftijd.


  • Op het bedrijf is 10 jaar ervaring met groepshuisvesting voor drachtige zeugen en voerstations. Dat bevalt goed.

    Op het bedrijf is 10 jaar ervaring met groepshuisvesting voor drachtige zeugen en voerstations. Dat bevalt goed.

  • Er zijn 2 afdelingen voor drachtige zeugen. In deze afdeling is een deel dichte vloer met onderkruip, voor in koude perioden. Bij warmer weer wordt de onderkruip opgehesen.

    Er zijn 2 afdelingen voor drachtige zeugen. In deze afdeling is een deel dichte vloer met onderkruip, voor in koude perioden. Bij warmer weer wordt de onderkruip opgehesen.

Iedere ochtend krijgen de zeugen voer uit hun trog, in de box. De rest van de dag kunnen ze onbeperkt droogvoer opnemen uit de automaat, die hangt in het vrijloopdeel van de afdeling. De vloer van de vrijloopafdeling blijft schoon. De zeugen en biggen lopen de mest allemaal door het rooster. Het biggen behandelen gaat prima, is de ervaring. Völker jaagt de hele bups in een hoek van het vrijloopgedeelte, legt hij uit. En dan krijgen ze een voor een hun vaccinatie.

Of registreer je om te kunnen reageren.