Varkenshouderij

Achtergrond 2 reacties

Welzijn en milieu voorop in innovatieve stal

Het Familievarken bouwde op het erf van Ivo Bekkers een modulaire stal met veel dierenwelzijn. Varkenstoiletten beperken de emissies.

Boven het hok met vleesvarkens begint de voerboom te bewegen en zoeken de varkens stelselmatig hun bodembedekking na op brokken. “In het begin liepen de zeugen achter de boom aan heen en weer door het hok. Nu hebben ze door dat er genoeg valt in de 20 minuten dat het systeem draait en zijn ze veel rustiger”, vertelt Ivo Bekkers.

Achter zijn vleesvarkensstallen verrees vorig jaar de innovatiestal van Het Familievarken. Een initiatief van innovators Tjacko Sijpkens en Frank Wind, die samen met Wageningen UR, Hypor, Coppens Diervoeders en bouwbedrijven en stalinrichters naar een andere manier van huisvesting zoeken. De stal ziet eruit als een uit de kluiten gewassen joert (nomadentent, red.) met extra veel ruimte voor de varkens. Toch liggen de bouwkosten volgens Wind niet veel hoger dan bij een traditionele stal: “De stal is niet onderkelderd, de toiletten voeren de dagverse mest meteen af. De modulaire bovenbouw is goedkoop. Doelstelling is een normale investering per dierplaats zoals traditioneel gebouwd. En daar komen we dicht bij in de buurt.”

Tekst gaat verder onder de foto‘s.


  • Ivo Bekkers (37) heeft in Venhorst (N.-Br.) een vleesvarkensbedrijf met 4.000 vleesvarkens op twee locaties. Op een locatie is de innovatieve stal van Het Familievarken gebouwd. - Foto's: Henk Riswick

    Ivo Bekkers (37) heeft in Venhorst (N.-Br.) een vleesvarkensbedrijf met 4.000 vleesvarkens op twee locaties. Op een locatie is de innovatieve stal van Het Familievarken gebouwd. - Foto's: Henk Riswick

  • De stal valt direct op met de afwijkende bouwstijl. Een zo'n modulaire unit huisvest een gesloten bedrijf met 48 fokzeugen.

    De stal valt direct op met de afwijkende bouwstijl. Een zo'n modulaire unit huisvest een gesloten bedrijf met 48 fokzeugen.

  • Midden in de ringvormige stal zijn de guste en dragende zeugen gehuisvest. Langs de buitenwanden zijn de kraamopfokhokken geplaatst.

    Midden in de ringvormige stal zijn de guste en dragende zeugen gehuisvest. Langs de buitenwanden zijn de kraamopfokhokken geplaatst.

  • De innovatieve stal werkt met een varkenstoilet. Doel is mest en urine op te vangen zodat de ammoniakuitstoot zo laag mogelijk blijft.

    De innovatieve stal werkt met een varkenstoilet. Doel is mest en urine op te vangen zodat de ammoniakuitstoot zo laag mogelijk blijft.

Het Familievarken zoekt meer varkensbedrijven

Voor de volgende fase van het onderzoek naar de ideale stal zoekt het Familievarken ook andere bedrijven die een deel van de varkens op deze manier wil houden. “We streven naar 50 tot 60 bedrijven over 10 jaar. Natuurlijk afhankelijk van de omvang. De stal is modulair dus met 480 zeugen heb je 10 units aaneengeschakeld staan. Als varkensland is Nederland de wereldwijde top. Daar zijn we trots op, dus niet halveren, maar verder innoveren én een eerlijke prijs”, vertelt Wind.

Tekst gaat verder onder de foto‘s.


  • Zeug in het varkenstoilet. Met behulp van beloning wordt geprobeerd de dieren ook in het toilet te laten urineren. Hier ligt momenteel de grootste uitdaging.

    Zeug in het varkenstoilet. Met behulp van beloning wordt geprobeerd de dieren ook in het toilet te laten urineren. Hier ligt momenteel de grootste uitdaging.

  • Inkijk in de mestopvang. Dagontmesting met voor een ammoniakreductie van 85% zorgen. In de stal is vrijwel geen mest- of ammoniaklucht te ruiken.

    Inkijk in de mestopvang. Dagontmesting met voor een ammoniakreductie van 85% zorgen. In de stal is vrijwel geen mest- of ammoniaklucht te ruiken.

  • De stal is ingestrooid met drainagezand. In eerste instantie is zwart zand gebruikt maar dat voerde onvoldoende vocht af.

    De stal is ingestrooid met drainagezand. In eerste instantie is zwart zand gebruikt maar dat voerde onvoldoende vocht af.

  • Vier keer per dag voert varkenshouder Bekkers de dieren met de voerboom boven de hokken. Elke voerbeurt duurt 20 minuten.

    Vier keer per dag voert varkenshouder Bekkers de dieren met de voerboom boven de hokken. Elke voerbeurt duurt 20 minuten.

  • Voer op de grond stimuleert het natuurlijke wroetgedrag van de varkens.

    Voer op de grond stimuleert het natuurlijke wroetgedrag van de varkens.

Natuurlijk gedrag varkens voorop

Met het dierenwelzijn en natuurlijke behoeften zit het wel snor. De varkens hebben twee keer zoveel ruimte als wettelijk vereist. Voor gespeende biggen is het zelfs meer omdat ze na het spenen in de kraamopfokhokken blijven totdat ze slachtrijp zijn. De stal is ingedeeld in twee ringen. In de binnenste hokken staan de guste en dragende zeugen, in de buitenring zijn de kraamopfokhokken. In eerste instantie waren de hokken ingestrooid met een laag zwart zand maar dat voerde onvoldoende vocht af. Nu ligt er drainagezand in de hokken dat droger is.

De guste en dragende zeugen liggen in één groep met in het midden de drinknippels en de mestruimte. Ondanks de ruimte kruipt een deel van de dieren op een hoop. Aan de andere kant wordt een van de kleinere zeugen hardhandig door de grootste van de groep weggejaagd, een paar meter verder ploft ze alsnog neer na eerst een flinke voor in het zand te hebben getrokken met haar neus. “Mooi hè, zoals ze zich gedragen. Onderling zie je zoals in traditionele stallen de rangorde, maar hier hebben ze volop de mogelijkheid om te wroeten en te graven”, wijst Wind.

De vier kraamzeugen hebben gezamenlijk 53 biggen om zich heen lopen. Zodra de eerste zeug gaat liggen stuiven ze allemaal naar hun eigen moeder. De eerste groep kraamzeugen werd verdeeld op een speenleeftijd van vijf en zes weken om te kijken wat het beste past. “We zagen weinig verschil in speengewicht. Wel verloopt het spenen op oudere leeftijd geleidelijker omdat de biggen mee gaan vreten. We waren bang dat de zeugen zouden afvallen maar dat gebeurde eigenlijk niet”, vertelt Bekkers.

De eerste groep vleesvarkens is geslacht. De dieren haalden 950 tot 1.000 gram groei per dag. In de mestperiode is de bespiering wel een uitdaging. Doordat de dieren in het zand lopen, zijn de varkens zeer goed bespierd. Zelfs de biggen van een week oud hebben al stevige schouders en hammen. De geslachte varkens scoorden S en AA.

We zijn op zoek hoe we de varkens zover krijgen dat ze alleen nog maar het toilet gebruiken

Gebruik varkenstoilet is een uitdaging

Milieutechnisch moet het varkenstoilet voor een reductie van de ammoniakuitstoot gaan zorgen. “Uit de eerste metingen blijkt dat we op 5 ppm ammoniak zitten. We proberen op basis van gedrag de mest aan de bron te scheiden. Dat kan een reductie van 85% opleveren. Dan zou er voor die laatste procenten nog een luchtwasser op moeten”, vertelt Ivo.

Het varkenstoilet zorgt er nu al voor dat er in de stal nauwelijks sprake van een mestlucht is. Het ruikt naar varken, maar de lucht is veel minder indringend dan in traditionele stallen.

Dat varkenstoilet is volgens Bekkers en Wind de grootste uitdaging. De varkens doen het goed in de ruime hokken, maar het aanleren van het toilet gaat niet helemaal soepel. “We zijn op zoek hoe we ze nu zover krijgen dat ze alleen nog maar op die plek mesten. De zeugen mesten meestal wel op de goede plek maar urineren nog te vaak in de vreet/ligruimte. Ook de vleesvarkens hebben ineens een natte plek in hun ligruimte. Het zit in het klimaat. We zijn er nog niet achter wat precies”, wijst Bekkers naar de donkere plek langs de wand.


  • “In het begin liepen de zeugen achter de boom aan heen en weer door het hok. Nu hebben ze door dat er genoeg valt in de 20 minuten dat het systeem draait en zijn ze veel rustiger”, ervaart Bekkers.

    “In het begin liepen de zeugen achter de boom aan heen en weer door het hok. Nu hebben ze door dat er genoeg valt in de 20 minuten dat het systeem draait en zijn ze veel rustiger”, ervaart Bekkers.

  • Bekkers coupeert zijn varkens niet. Door het wroeten in het zand zijn de varkens extra bespierd. De eerste vleesvarkens scoorden S en AA aan de slachtlijn.

    Bekkers coupeert zijn varkens niet. Door het wroeten in het zand zijn de varkens extra bespierd. De eerste vleesvarkens scoorden S en AA aan de slachtlijn.

  • De kraamzeugen liggen met vier dieren in een vrijloopkraamhok. De eerste ronde wierpen de zeugen 15 biggen en werden er 12,8 gespeend. in de huidige ronde zijn na 3 weken nog geen biggen uitgevallen.

    De kraamzeugen liggen met vier dieren in een vrijloopkraamhok. De eerste ronde wierpen de zeugen 15 biggen en werden er 12,8 gespeend. in de huidige ronde zijn na 3 weken nog geen biggen uitgevallen.

  • Elke kraamzeug heeft haar eigen onderkruip, met in de hoek een biggennest. De biggen worden op een leeftijd van 6 weken gespeend en blijven tot aan de slacht in het hok.

    Elke kraamzeug heeft haar eigen onderkruip, met in de hoek een biggennest. De biggen worden op een leeftijd van 6 weken gespeend en blijven tot aan de slacht in het hok.

  • De stalmodule is zo opgebouw dat er eenvoudig uitgebreid kan worden door het koppelen van units.  Bekkers breidt komende winter uit met een tweede unit.

    De stalmodule is zo opgebouw dat er eenvoudig uitgebreid kan worden door het koppelen van units. Bekkers breidt komende winter uit met een tweede unit.

Laatste reacties

  • husky

    Mooi om te zien, dit moet breed uitgedragen worden, zo ziet de consument ook dat het op andere manier kan en hopelijk wil men meer betalen voor het vlees dat dan ook bij de varkenshouder moet komen.

  • veldzicht

    Ziet er goed uit.Alleen de echte dier-activisten willen helemaal geen veehouderij hoe goed de dieren het ook hebben en halen alles erbij de boeren in een kwaad daglicht te zetten.Een dier doden voor consumptie daar valt niet over te praten dus kan je ook maar beter niet met ze in discussie gaan.

Of registreer je om te kunnen reageren.