Varkenshouderij

Achtergrond 2 reacties

Biologisch staat aan vooravond betere tijden

Door Europees overaanbod kende de biologische varkenshouderij een aantal slechte jaren. Een evenwichtigere markt belooft betere tijden, maar zeker geen ruimte voor ongebreidelde groei.

De Groene Weg, de biologische tak van Vion, maakte eerder dit jaar vol trots bekend dat de honderdste biologische varkenshouder aan de slachterij kon leveren. In maart volgden nog 2 bedrijven, waarmee de teller bij de slachterij nu op 102 staat. Met de toetreding van deze varkenshouders lijkt de biologische sector uit de afzetdip van de afgelopen jaren te komen. Net als de gangbare varkensvleesmarkt is ook de biologische voor een deel een Europese markt. Al heeft de ene slachterij daar meer mee te maken dan de andere. Die Europese markt kampte de afgelopen jaren met een overaanbod, mede veroorzaakt door een plotselinge groei van de Deense biologische varkenshouderij. Die groeispurt werd ingegeven door een omschakelsubsidie van de Deense overheid. Omdat de Denen maar 40% van hun biologische productie op de inlandse markt af kunnen zetten, had de productiegroei direct invloed op omringende landen.

Varkenscyclus

Inmiddels raakt de Europese markt weer wat in balans, maar dat betekent volgens Allard Bakker, general manager bij De Groene Weg, niet dat alle problemen gelijk over zijn: “We kennen een varkenscyclus van ongeveer 5 jaar en kruipen nu net uit het dal, met een voorzichtig evenwicht tussen vraag en aanbod. We gaan nu naar een periode waarin de prijs kan gaan stijgen, maar er zitten nog wat voorraden in de Europese markt, wat de prijzen niet ten goede komt.”

Lees verder onder de grafiek.

Sinds 2011 is de biologische varkensstapel bijna verdubbeld, voornamelijk door ontwikkeling van bestaande bedrijven.

Markt zijn werk laten doen

De gevolgen van de Deense overheidssteun laat zien dat de biologische markt gebaat is bij afstemming van vraag en aanbod. Zowel varkenshouders als slachterijen zijn het erover eens dat overheden, zowel landelijk als Europees, zich niet moeten bemoeien met de markt. “Stimuleren van consumenten, ja maar niet varkenshouders met een of andere subsidie verleiden tot omschakelen”, meent Jeroen Neimeijer, voorzitter van de Vereniging Biologische Varkenshouderij stellig. “De markt is nu net een beetje in balans, daar moet je niet aan rommelen. Als de vraag komt, dan volgt ons aanbod vanzelf en kunnen bedrijven vanaf een wachtlijst weer doorstromen.” Stan Quinten, commercieel manager bij Best Star Meat, ziet ook het liefst een goed op elkaar afgestemde vraag en aanbod: “Gaat het te ver uiteen, dan valt het hele systeem dat zo zorgvuldig is opgebouwd in elkaar. Als de overheid zo graag meer biologische bedrijven ziet, waarom stimuleren ze het gebruik van biologisch in bijvoorbeeld bedrijfskantines niet meer in plaats van vegetarisch als norm te nemen?”

Niet direct omschakelruimte

Ondanks dat De Groene Weg dit jaar een paar nieuwe varkenshouders kon toelaten, betekent de voorzichtig aantrekkende markt niet direct meer omschakelruimte. Een aantal bedrijven heeft uitbreidingsplannen en die gaan voor nieuwe toetreders. Tussen 2013 en 2018 was er door de Stoppersregeling Intensieve Veehouderij meer animo om om te schakelen, maar mede doordat er geen ruimte was, zijn de meeste van die bedrijven niet tot omschakeling gekomen. Momenteel spelen de goede prijzen van het afgelopen jaar voor gangbaar mee dat er niet veel varkenshouders over omschakelen denken.

Veel meer ruimte zit er nog niet in de markt

De slachterijen zijn in ieder geval zeer voorzichtig met het wankele marktevenwicht dat er nu is. Westfort Vleesproducten zag de afgelopen jaren de afzet van biologische vleeswaren wel groeien, vertelt directeur Jaap de Wit: “We hebben er wat afnemers bij gekregen, maar dat gaat niet hard. Toen we 9 jaar geleden in biologisch stapten, slachtten we 100 tot 150 varkens per week, nu zijn dat er zo’n 500. Er zijn wel wat aanvragen van varkenshouders die willen omschakelen. Concreet hebben we 1 bedrijf in ombouw en een paar die willen opschalen. Veel meer ruimte zit er nog niet in de markt.”

Lees verder onder de grafiek.

Groei in het aantal bedrijven wordt zorgvuldig gelinkt aan de ontwikkelingen op de vleesmarkt, om overaanbod en daardoor lagere prijzen te voorkomen.

Bedrijven op wachtlijst

Ook Best Star Meat is volgens Quinten niet direct op zoek naar nieuw aanbod: “In het verleden is het aanbod vaak te snel gestegen. In de binnenlandse markt zie ik niet direct een stijgende lijn. Daarom hebben wij geen plannen om het aantal van 350 varkens die we wekelijks slachten op korte termijn uit te breiden. Vanuit het buitenland zijn wel geluiden, maar dat moeten we nog maar afwachten.” Bij De Groene Weg staan nog ruim 40 bedrijven op de wachtlijst, die volgens Bakker om verschillende redenen niet allemaal zullen doorstromen.

Marktaandeel 7% in 2025

Als de biologische markt zoals tot nu toe gebeurde een cyclus van 5 jaar volgt, dan gaat de sector anderhalf tot 2 heel goede jaren tegemoet. Volgens Neimeijer is dat hard nodig: “De prijsafspraken zijn goed, maar het prijsniveau was de afgelopen jaren aan de krappe kant. We kunnen ermee boeren, maar veel ruimte voor investeringen of innovaties is er niet. Dat was voor de dip wel het geval, dus ik verwacht dat nu de markt weer in balans komt die ruimte er ook weer komt.”

Er wordt door supermarkten niet zwaar op biologisch ingezet

De slachterijen verwachten de komende jaren voorzichtige groei in de afzet. Ketenorganisatie Bionext verwacht de komende jaren dat het marktaandeel van biologisch vlees naar 7% stijgt. Dit is wel voor het hele vleespakket; er wordt geen onderscheid gemaakt naar vleessoorten. “Er wordt door supermarkten niet zwaar op biologisch ingezet. Ze moeten het in het assortiment hebben, maar daar houdt het mee op. Er is wel druk vanuit NGO’s om bij gangbare acties ook biologisch te betrekken, maar tegenwoordig zetten supers liever in op vega omdat daar meer marges op zitten”, ervaart Quinten.

Wat het effect van de Covid-19-uitbraak op de markt wordt, is nog niet in te schatten. Al ziet Bakker enkele positieve signalen: “We krijgen het gevoel dat consumenten nog weer extra kijken naar wat en hoe ze consumeren. Als indicatie: op het reguliere vlak is het lastig om vlees naar Italië af te zetten, terwijl wij als biologische tak juist meer vraag uit Italië krijgen.” Ook De Wit ziet de vraag gewoon doorlopen.

Lees verder onder de foto.

Jop van Toor (22) in Macharen (N.-Br.) kocht eind 2018 een biologisch varkensbedrijf. Kerncijfers van het bedrijf: 65 fokzeugen, 500 vleesvarkens, 15 levend geboren biggen per worp en 12 gespeende biggen per worp. - Foto: Van Assendelft Fotografie
Jop van Toor (22) in Macharen (N.-Br.) kocht eind 2018 een biologisch varkensbedrijf. Kerncijfers van het bedrijf: 65 fokzeugen, 500 vleesvarkens, 15 levend geboren biggen per worp en 12 gespeende biggen per worp. - Foto: Van Assendelft Fotografie

Jonge ondernemer Jop van Toor gaat voor optimalisatie

Biologische zeugenhouder Jop van Toor nam eind 2018 met hulp van zijn ouders en zusje een bedrijf over, een beslissing waar hij na anderhalf jaar totaal geen spijt van heeft: “Ik heb altijd gezegd dat ik een eigen bedrijf wilde, ook dat het dan niet gangbaar zou worden. Als startende ondernemer moet je vastigheid hebben. De reguliere markt heeft daar te veel ups en downs voor.”
De Groene Weg
De zekerheid heeft Van Toor bij afnemer De Groene Weg. Ondanks dat de slachterij blij was met de voortzetting van het bedrijf, betekende dat niet dat de nieuwe varkenshouder zomaar werd aangenomen: “Voor de overname heb ik gesprekken gehad over wie ik was, wat ik wilde en of ik wel in het concept pas. Dat De Groene Weg varkens bleef afnemen was voor mij belangrijk, het biedt zoveel zekerheid.”
Niet groter, wel op zoek wat beter kan
De jonge varkenshouder heeft met zijn 65 zeugen en 500 vleesvarkens een volle dagtaak en ziet ondanks een aanwezige vergunning om uit te breiden daar niet direct een weg in: “Deze 65 zeugen kan ik goed in mijn eentje aan. Ze vragen meer tijd dan bij gangbaar, omdat je veel meer met het dier zelf bezig bent. Ik wil niet zo zeer groter, maar ben wel op zoek naar wat beter kan. Het laatste jaar is er best veel verbouwd.” De zeugen staan niet vast in de kraamstal. Dat is mogelijk doordat Jop al bij de opfokgelten veel tijd aan de dieren besteedt, zodat ze goed aan hem gewend zijn en hij zo nodig probleemloos geboortehulp kan bieden en ook tijdens de zoogperiode de biggen kan controleren.

Prijzen biologisch blijven een spanningsveld

Mede door de hogere kostprijs is de consumentenprijs voor biologisch hoger dan die voor gangbaar.

Maar doordat de gangbare prijzen door de Afrikaanse varkenspest het afgelopen jaar fors hoger waren, is dat verschil momenteel kleiner. Zo betaalt een consument bij de Jumbo € 2,49 voor twee biologische saucijzen (200 gram), terwijl de gangbare tegenhanger momenteel € 2,10 kost. Het prijsverschil voor speklappen is € 2,16 voor 180 gram biologisch, tegen € 1,74 voor gangbaar. Bij Albert Heijn kosten twee biologische saucijzen € 2,25, tegen € 1,89 voor gangbaar.

Het lastige voor de biologische slachterijen is dat consumenten wel zeggen te willen betalen voor biologisch, maar niet te veel. Uit een onderzoek van het internationale adviesbureau voor marketing en sales Simon-Kurcher & Partners uit 2019, blijkt dat de Nederlandse consument voor biologische producten niet meer dan 25 tot 30% meer wil betalen dan voor gangbare producten. Daar waar de consument een jaar of vijf geleden nog het dubbele voor biologisch vlees betaalde, lag het verschil volgens de Consumentenbond vorig jaar nog maar op 63% bij supermarkten. Bij biowinkels was vlees 75% duurder.

Laatste reacties

  • avg

    20% uitval in kraamstal
    wat een welzijn

  • farmerbn

    Ik ben geen varkensboer maar vind 15 per worp erg veel

Of registreer je om te kunnen reageren.