Varkenshouderij

Achtergrond

Zo onderhouden deze boeren hun droogvoerinstallatie

Voor onderhoud van voerinstallaties is kennis van techniek nodig. Hoe geavanceerder, hoe meer onderhoud, zo blijkt. Drie varkenshouders vertellen hun ervaringen.

Hoe geavanceerder de voerinstallatie, hoe meer controlepunten er zijn. Niet alleen leveren storingen ergernis op, ook kan het de voerkwaliteit beïnvloeden. Bij een maal- en menginstallatie zijn ook de aangekochte grondstoffen van belang.

Producten met meer verontreiniging vragen meer onderhoud van de onderdelen in de voerkeuken, zoals de schoner en de hamermolen. Deze dienen elke twee weken tot elke maand gecontroleerd te worden, afhankelijk van de hoeveelheid voer die gemaakt wordt.

‘Reinig regelmatig de voerleiding’

Zelf mengen geeft ook meer risico op stof en aankoeken van voer in de leidingen. André Kamp, specialist varkens bij AgruniekRijnvallei, heeft zich gespecialiseerd in zelfmengers en raad varkenshouders aan om regelmatig de voerleiding te reinigen. Dat kan bijvoorbeeld door hele maiskorrels in de voerleiding rond te laten draaien. Hierdoor komen alle aangekoekte resten los, wat uiteindelijk de voerkwaliteit ten goede komt.

“Onderdelen die vaak slijten bij voerinstallaties met een voerkabel zijn de bochten”, vertelt Arie Schepers van AHC Cawi. “We zien wel dat als een varkenshouder kiest voor kwalitatief betere onderdelen, er minder storingen zijn en minder onderhoud nodig is.”

Gerrit ten Pierik (51) produceert in Rietmolen (Ov.) TN70- en Topigs 20-opfokzeugen. Daarnaast houdt hij 250 zeugen en 500 vleesvarkens op locatie. - Foto's: Jan Willem Schouten
Gerrit ten Pierik (51) produceert in Rietmolen (Ov.) TN70- en Topigs 20-opfokzeugen. Daarnaast houdt hij 250 zeugen en 500 vleesvarkens op locatie. - Foto's: Jan Willem Schouten

Onderhoud zoveel mogelijk zelf doen

Een hoge varkensgezondheid is van groot belang op het subfokbedrijf van de familie Ten Pierik in Rietmolen (Ov.). Dat is ook de belangrijkste reden dat onderhoudsmonteurs zo min mogelijk in de stal komen. Onderhoud aan de voermachine doet Gerrit ten Pierik grotendeels zelf met eigen gereedschap. Een zekering vervangen als er onweer is geweest, een invoerspiraal van een vijzel vervangen of een staalkabel vervangen van een dosator is voor de subfokker geen probleem. Zelfs een printplaatje repareren lukt doordat een van de zonen in de elektrotechniek werkt.

Met droogvoer heb je minder storingen in het voersysteem

Monteur komt hooguit een tot twee keer per jaar

Een of hooguit twee keer per jaar komt er een monteur in de stal voor werkzaamheden waar Ten Pierik zelf geen materiaal voor heeft, of voor wat hij zelf niet kan oplossen. Dan gaat het bijvoorbeeld om een staalkabel aan elkaar maken in het voersysteem van de vleesvarkens of een storing oplossen met de computer van het multifasenvoersysteem bij de opfokzeugen. Deze computer wordt binnenkort vervangen, zodat er bij storingen op afstand meegekeken kan worden.

Op het bedrijf wordt alleen mengvoer verstrekt aan de varkens en dat is een bewuste keuze. “Met droogvoer heb je minder storingen in het voersysteem”, aldus ten Pierik. “Een ander niet onbelangrijke reden is dat ik geen nutritionist ben en geen risico wil lopen in het rantsoen van de opfok van de opfokgelten.”

Gerrit ten Pierik doet het meeste onderhoud aan de voermachine zelf met eigen gereedschap. Een voermachine met weinig storingen is van belang op het subfokbedrijf met een hoge diergezondheid.
Gerrit ten Pierik doet het meeste onderhoud aan de voermachine zelf met eigen gereedschap. Een voermachine met weinig storingen is van belang op het subfokbedrijf met een hoge diergezondheid.

Duurder kettingsysteem en grote hoekwielen

Bij de installatie van het voersysteem is al rekening gehouden om zo min mogelijk onderhoud te hebben. In samenspraak met installateur AHC Cawi is gekozen voor een duurder kettingsysteem en grote hoekwielen met kunststof lagers. Zelfs de lagers in de bochten van het voersysteem die al twintig jaar draaien zijn nog niet versleten. Wel moet er af en toe een ketting ingekort worden door een of twee schakels te verwijderen.

Eenvoudig rondgaand voersysteem

Bij de zeugen, biggen en vleesvarkens is een eenvoudig rondgaand voersysteem aanwezig met voerkettingen. In de negen jaar oude opfokstal voor 750 dieren is een computergestuurd multifasensysteem geïnstalleerd om uniforme opfokzeugen te kunnen leveren. Er is zo min mogelijk elektronica in de afdeling gemonteerd.

In de centrale gang zijn luchtgestuurde ventielen aangebracht. Met een druk op de knop krijgen de opfokzeugen twee keer per dag een beperkt rantsoen via een trogverdeelsysteem. Vanuit een voorraadbak van 20 kilo wordt het voer via zes buizen verspreid over een trog van 3,5 meter zodat de varkens tegelijk kunnen vreten. Zo is er meteen een controlemoment.

Michel Pol, ( 32) is varkenshouder in het Drentse Drijber, waar hij 300 zeugen 3.000 vleesvarkens houdt. - Foto's: Frank Uijlenbroek
Michel Pol, ( 32) is varkenshouder in het Drentse Drijber, waar hij 300 zeugen 3.000 vleesvarkens houdt. - Foto's: Frank Uijlenbroek

Eigen expertise en eenvoud betekent lage onderhoudskosten

Sinds twee jaar is Michel Pol varkenshouder op een gesloten varkensbedrijf met 300 fokzeugen met eigen aanfok en 3.000 vleesvarkens in het Drentse Drijber. Als voormalig elektricien in de meet- en regeltechniek bij een installatiebedrijf is voor het onderhoud van onder andere het voersysteem geen externe monteur nodig. Pol lost alles wat te maken heeft met techniek, water, elektra en voer, zelf op.

Besparing op onderhoud ongeveer € 1.000 per jaar

“Omdat er voor een eenvoudig voersysteem is gekozen, besparen we op onderhoud van alleen het voersysteem een relatief klein bedrag van ongeveer € 1.000 per jaar”, schat Pol in, die alleen de onderdelen via een installatiebedrijf aankoopt. Ook door het feit dat er voldoende arbeid aanwezig is, kan Pol de tijd nuttig invullen met het zelf oplossen van storingen en het onderhoud.

We leggen graag de uitdaging bij de voerleverancier

Op het bedrijf wordt alleen mengvoer gevoerd. “We leggen graag de uitdaging bij de voerleverancier neer om het juiste voer te leveren”, aldus Pol. De bedrijfsopzet is gericht op lage kosten met weinig onderhoud voor het voersysteem door weinig techniek in de stal. De dragende zeugen krijgen in een grote dynamische groep van 220 dieren voer via voerstations en in de dekstal is een voerlijn met dosators die handmatig worden overgehaald. In de biggenafdelingen met 40 of meer dieren zijn twee voerlijnen aanwezig die de voerbakken met een schottensysteem vult.

In de vleesvarkensstal loopt een voerketting die met een bakkenvuller en standenschakelaar en slim plannen storingsarm 4 soorten mengvoer kan verstrekken aan de varkens.
In de vleesvarkensstal loopt een voerketting die met een bakkenvuller en standenschakelaar en slim plannen storingsarm 4 soorten mengvoer kan verstrekken aan de varkens.

Simpel voerssysteem

In 2015 is er een nieuwe vleesvarkensstal gebouwd en is er bewust gekozen voor een simpel voersysteem. In deze vleesvarkensstal met 1.300 dieren loopt één voerketting met een bakkenvulsysteem waarmee handmatig per bak met een standenschakelaar de voersoort ingesteld wordt.

Het voordeel van één voerlijn is volgens de varkenshouder dat er ook geen onderhoud nodig is aan een extra voerlijn. Als alle bakken gevuld zijn en er is een storing, is er een hele dag ruimte in tijd om dit op te lossen zonder dat de varkens zonder voer zitten.

Als ik het hoor kraken, is het tijd voor vervanging

Onderhoud bestaat vooral uit vervanging door slijtage, zoals een keer het vernieuwen van een schakelaar van de standenschakelaar. In de nieuwste vleesvarkensstal van bouwjaar 2015 is tot nu toe alleen nog maar een eindvoeler vervangen. In de vleesvarkensstal die in 2005 is gebouwd, vervangt Pol af en toe een bocht met lagers of alleen het binnenwerk. “Als ik het hoor kraken, dan is het tijd voor vervanging.”

Aan preventief onderhoud doet de voormalig installateur niet. Pol maakt wel gebruik van originele onderdelen van het Skiold-voersysteem omdat dat het beste aansluit op de bestaande buizen.

Jan Willem Lammers (41) houdt in Aalten (Gld.) 4.000 vleesvarkens met daarnaast een tak vleesvee. Met enkelvoudige droge producten probeert Lammers met een lage kostprijs een kwalitatief product af te leveren. - Foto's: Hans Prinsen
Jan Willem Lammers (41) houdt in Aalten (Gld.) 4.000 vleesvarkens met daarnaast een tak vleesvee. Met enkelvoudige droge producten probeert Lammers met een lage kostprijs een kwalitatief product af te leveren. - Foto's: Hans Prinsen

Enkelvoudige producten voeren vergt meer onderhoud

Sinds kort is Jan Willem Lammers volledig varkenshouder. Hij kan zich helemaal richten op het varkensbedrijf in het Gelderse Aalten, doordat hij zijn baan buitenshuis heeft opgezegd. Investeringen in de varkensstal en in het voersysteem deed hij de afgelopen tien jaar stap voor stap. Nu er wat extra investeringsruimte is, schafte Lammers een nieuwe grotere kegelmenger van vijf kuub aan om meer enkelvoudige producten bij te voeren en het voer beter gemengd in de voerleiding komt.

Vooral het werken met CCM en wei vergt meer onderhoud aan het voersysteem

De varkens krijgen drie maal per dag een droogvoerrantsoen aangevuld met enkelvoudige grondstoffen. Het rantsoen bestaat voornamelijk uit enkelvoudige soja, gerstekruim, CCM en chips, aangevuld met een kernvoer. Het rantsoen wordt via een CDI-installatie gedoseerd in brijbakken. Via een nippelmixsysteem krijgen de vleesvarkens op de nippel in de brijbak een gestandaardiseerde mix van maximaal twee producten, waaronder wei.

Vier voercircuits van elk 250 meter lengte

In de stal zijn vier voercircuits aangelegd van elk 250 meter lengte. Op deze manier kunnen de dieren snel gevoerd worden. “Vooral het werken met CCM en wei vergt meer onderhoud aan het voersysteem”, geeft Lammers aan. “Doordat we eerst puur CCM bijmengden, hadden we regelmatig storing. De loopeigenschappen waren niet goed, waardoor de voerkettingen uitrekten. Ook bleken de lagers in de bochten niet van rvs te zijn. “Het vervangen van de ketting en lagers door rvs exemplaren zijn niet de kosten, wel het werk en de ergernis van de storingen”, vertelt Lammers. Hij heeft de eerste ketting nu voor de tweede keer vervangen.

Lammers voert de vleesvarkens een rantsoen van soja, gerstekruim, CCM , chips en aanvullend voer. Dit vergt meer controle en onderhoud van het voersysteem.
Lammers voert de vleesvarkens een rantsoen van soja, gerstekruim, CCM , chips en aanvullend voer. Dit vergt meer controle en onderhoud van het voersysteem.

De techniek van de voerinstallatie is vrij simpel

De onderhoudskosten van dit voersysteem liggen op ongeveer € 0,50 per afgeleverd varken en dat verdient Lammers terug door betere resultaten.

“De techniek van de voerinstallatie is vrij simpel en de storingen zijn vaker menselijke instellingsfouten en elektronisch dan mechanisch.” Dat blijkt ook uit het feit dat bij de laatste storing er een typefout gemaakt werd in de opgave van het aantal dieren per hok, waardoor het voersysteem overvol raakte.

Driemaal daags voeren

Om storingen te beperken, zijn in de afdeling alleen maar luchtventielen boven de brijbakken die vanuit de centrale gang wordt aangestuurd. Daarnaast worden de dieren nu driemaal per dag gevoerd. Hierdoor ontstaat er minder brugvorming in de voerbakken en gaat er kwalitatief goed voer naar de varkens. Daarnaast vergt het ook minder van de voerinstallatie. Een eventuele storing geeft dan minder impact en tijdsdruk om de storing te verhelpen.

Of registreer je om te kunnen reageren.