Varkenshouderij

Achtergrond

Varkenscoalitie zet ambitieuze stip aan de horizon

Het Actieplan Vitale Varkenshouderij is 3 jaar na de lancering herzien. Aanleiding zijn nieuwe klimaat- en emissiedoelen en meer kringlooplandbouw. Nederland wordt weer koploper, wil de coalitie.

De Nederlandse varkenshouderij ontkomt er niet aan om de komende 10 jaar flink te saneren en innoveren. Dat is de kern van het geactualiseerde Actieplan Vitale Varkenshouderij, dat 4 september is gepubliceerd. Volgens de Coalitie Vitale Varkenshouderij, die het actieplan herzag, moet de Nederlandse varkensketen zich positioneren in de hogere segmenten van de markt door milieu- en diervriendelijk, transparant en efficiënt te produceren.

Nieuwe stalsystemen nodig

De coalitie – die bestaat uit de POV, Rabobank, Vion, Topigs Norsvin, Agrifirm, ForFarmers en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit – zet daarom zwaar in op de vermindering van emissies en geurhinder door varkensbedrijven. Daarvoor zijn nieuwe stalsystemen nodig. Tevens wordt flink geïnvesteerd in mestverwerking en kringlooplandbouw. Het varken moet een nog veel sterkere rol krijgen als kringloopdier.

Actieplan bevat 5 hoofdlijnen

De varkensketen wil met hulp van het label Holland Varken de kwaliteit borgen en laten zien dat ze wereldwijd vooroploopt in milieu- en diervriendelijke productie en dat het vlees smakelijk is. Met onderscheidende varkensvleesproducten wil de keten uit de bulkmarkt komen, is de doelstelling. Het actieplan bevat 5 hoofdlijnen, elk met einddatum en financiering:


1 Kringloop van voer en mest

Als het aan de coalitie ligt, staat kringlooplandbouw centraal in de varkenshouderij. Enerzijds door het varken zoveel mogelijk restproducten te voeren die afkomstig zijn uit de levensmiddelenindustrie. Anderzijds door verwaarding van de mest. De coalitie wil in 2030 alle niet-plaatsbare varkensmest opwaarderen tot meststoffen en kunstmestvervangers, nadat de energie eruit is gehaald. De auteurs van het actieplan pleiten voor mestverwerkingsbedrijven waar boeren hun mest collectief en langdurig aan leveren. De bedoeling is een nationale mestcoöperatie te starten die een schakel vormt tussen boeren en verwerkers. Varkenshouders registreren hun mestoverschot bij de landelijke coöperatie. Intermediairs zijn dan overbodig. Regionaal geteeld veevoer en het gebruik van dierlijk eiwit in plaats van importsoja heeft ook aandacht, mits dit veilig kan.

Lees verder onder de foto

Het varken als ultieme kringloopdier ruimt alle reststromen uit de levensmiddelenindustrie op. Meer reststromen maakt de sector tevens minder afhankelijke van importsoja. - Foto: Bert Jansen
Het varken als ultieme kringloopdier ruimt alle reststromen uit de levensmiddelenindustrie op. Meer reststromen maakt de sector tevens minder afhankelijke van importsoja. - Foto: Bert Jansen

2 Krimpen en schone stallen

De coalitie denkt dit te bereiken door krimp van de sector en stallen te ontwikkelen die emissies van ammoniak, broeikasgassen, geur en fijn stof bij de bron aanpakken. Deze stallen zijn brandveilig en diervriendelijk tegelijk. Minder varkens wordt geregeld via de saneringsregeling van het ministerie. Doelstelling is de ammoniakemissie 85% te verlagen, broeikasgassen 90% en fijn stof 50%, allemaal ten opzichte van een standaard stal.
De coalitie stelt als doel jaarlijks 7,5% van de huidige stallen te verbouwen of te vervangen voor nieuwe, emissiearme en tevens diervriendelijke stallen. Voor de krimp van de varkensstapel is € 180 miljoen overheidsgeld beschikbaar. Voor innovatie is € 80 miljoen beschikbaar, waarvan de helft van de overheid. In een periode van acht jaar moet 60% van de stallen voldoen aan de nieuwe uitgangspunten, is het streven. Dat gaat veel sneller dan het huidige vervangingspercentage in de varkenshouderij.

Lees verder onder de foto

De coalitie pleit voor emissiearme stallen die uitstoot bij de bron aanpakken, brandveilig zijn en goed voor het dierenwelzijn. Mestscheiding in de stal is daarbij een optie. - Foto: Henk Riswick
De coalitie pleit voor emissiearme stallen die uitstoot bij de bron aanpakken, brandveilig zijn en goed voor het dierenwelzijn. Mestscheiding in de stal is daarbij een optie. - Foto: Henk Riswick

3 Energieneutrale varkenshouderij

Doelstelling van de coalitie is dat in 2025 de varkenshouderij voor 50% energieneutraal werkt. De varkenshouderij gaat energie leveren door bijvoorbeeld zon, wind en biogas. Alle energie die wordt opgewekt op daken van stallen moet worden toegekend aan de varkenshouderij. In de periode tussen 2030 en 2050 zet de omschakeling door en wordt de varkenshouderij volledig energieneutraal. De methaanemissie van de varkenshouderijketen moet in 2030 met 1,3 Megaton CO2-eq per jaar omlaag. In het klimaatakkoord is € 250 miljoen gereserveerd voor de veehouderij. Veel van dit geld is bestemd voor de SDE-regeling. De nieuwe stalsystemen die de coalitie voor ogen heeft, moeten er tevens voor zorgen dat de klimaat- en emissiedoelen worden gehaald. Ook mestverwerking en aangepast voer zal bijdragen aan deze doelstellingen.

Lees verder onder de foto

Als het aan de coalitie ligt is de varkenshouderij op termijn energieneutraal. Deze levert energie. Het geld daarvoor komt voor een belangrijk deel van SDE-subsidie. - Foto: Koos Groenewold
Als het aan de coalitie ligt is de varkenshouderij op termijn energieneutraal. Deze levert energie. Het geld daarvoor komt voor een belangrijk deel van SDE-subsidie. - Foto: Koos Groenewold

4 Gezonde varkens, meer welzijn

In de plannen wordt voorgesteld om de diergezondheid en het dierenwelzijn verder te verbeteren. Door de varkens dusdanig te huisvesten en verzorgen komen minder ziekten voor, verbeterd het welzijn en is structureel antibioticagebruik niet nodig. De coalitie wil bedrijfsgebonden ziekten te lijf gaan, te beginnen met PRRS. Door goede zorg in de kraamstal moet de uitval van biggen dalen. Ook de afbouw van ingrepen heeft de aandacht. Het streven is om 2030 niet meer routinematig staarten te couperen. In 2025 wordt bezien hoe realistisch dat streven is. De markt voor beren is verzadigd. Als de afzet van berenvlees stagneert, wordt verdoofd gecastreerd en napijnbestrijding toegepast.
Om de diergezondheid per bedrijf in beeld te brengen en te kunnen vergelijken, wordt een database gemaakt. De bedoeling is dat in 2025 de status van bedrijfsgebonden ziekten als PRRS, APP en mycoplasma per bedrijf in beeld is. Het in beeld brengen van de ziektedruk per bedrijf is een belangrijke stap om de dieren gezonder te krijgen. De bedoeling is dat de database ook informatie bevat over de bigvitaliteit op de bedrijven. Deelname aan de database is vooralsnog vrijwillig.

Lees verder onder de foto

In de plannen wordt een database voorgesteld om de gezondheidssituatie op bedrijven in beeld te brengen. PRRS is de eerste ziekte die wordt aangepakt. - Foto: Bert Jansen
In de plannen wordt een database voorgesteld om de gezondheidssituatie op bedrijven in beeld te brengen. PRRS is de eerste ziekte die wordt aangepakt. - Foto: Bert Jansen

5 Samenwerking en transparantie met blockchain

Het label Holland Varken wordt uitgebouwd en gaat afnemers van vlees overal ter wereld de zekerheid bieden dat het Nederlandse vlees volgens de hoogst mogelijke standaards is geproduceerd en lekker smaakt. Door intensief in ketens samen te werken, wordt marktgericht geproduceerd, is het idee van de coalitie. De vleesproducten en -concepten dienen onderscheidend te zijn en boven het bulksegment uit te stijgen.
De borging van de richtlijnen gebeurt in eerste instantie op bedrijfsniveau met behulp van een digitaal bedrijfspaspoort. De bedoeling is dat uiterlijk in 2030 ieder varken met een digitaal paspoort bij de slachterij aankomt. Voor de ontwikkeling van digitale dierpaspoorten is € 4,5 miljoen beschikbaar, € 3 miljoen voor computers en software en € 600.000 voor verdere ontwikkeling van het ketensysteem Holland Varken. Een onderscheidend product met goede borging zal volgens de coalitie leiden tot een goede exportpositie van Nederland op de wereldmarkt. Dat is nodig om de noodzakelijke investeringen te kunnen doen op het gebied van milieu en dierenwelzijn.

Of registreer je om te kunnen reageren.