Varkenshouderij

Achtergrond

Elektra en knaagdieren speerpunten in brandpreventie

Stalbranden leggen de sector onder een vergrootglas. Op het vlak van elektra en ongediertebestrijding is ondanks alle inspanningen nog veel te halen.

Elke stalbrand is er een te veel. Zo staat de varkenshouderij zelf ook in de discussie. In die discussie staan twee zaken centraal: wat te doen tijdens de brand en wat te doen aan preventie?

Vooral de buitenwacht heeft veel commentaar op de aanpak als er brand is uitgebroken. Een veel gehoord commentaar is dat de dieren niet uit een stal worden gehaald. Iets wat vrijwel onmogelijk is doordat de meeste stallen een centrale afzuiging hebben waardoor het gebouw zo in brand staat. Daarbij komt dat varkens niet makkelijk uit hun vertrouwde hok te jagen zijn, al helemaal niet als dat gebeurt in een stressvolle situatie. Sprinklerinstallaties, waar regelmatig om geroepen wordt, roepen vragen op. Toch lijkt een systeem dat bouwonderneming BAM ontwikkelde beloftevol te zijn. Sprinklers kunnen zeker wat toevoegen in technische ruimtes.

Lees verder onder de foto.

In de helft van de gevallen van stalbrand is de oorzaak niet meer te achterhalen. Kortsluiting, al dan niet door toedoen van ratten en muizen, is een belangrijke oorzaak. - Foto: Bert Jansen
In de helft van de gevallen van stalbrand is de oorzaak niet meer te achterhalen. Kortsluiting, al dan niet door toedoen van ratten en muizen, is een belangrijke oorzaak. - Foto: Bert Jansen

Bij de verblijfsruimtes van dieren zet de sector vraagtekens, omdat rookontwikkeling en vervolgens verstikking alsnog voor hoge sterftecijfers kunnen zorgen. Ook earlywarningsystemen om brand in een zo vroeg mogelijk stadium te detecteren, kunnen volgens Marieke van Beers, beleidsadviseur bij Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), op volle interesse rekenen. Deze moeten in de praktijk eerst worden beproefd alvorens ze uitgerold kunnen worden.

Voorkomen beter dan genezen

Het belangrijkste antwoord op stalbranden ligt in preventie, en daar wordt steeds meer aan gedaan. Omdat kortsluiting een van de belangrijkste oorzaken is, is een verplichte periodieke keuring inmiddels opgenomen in de polisvoorwaarden van verzekeringen en in het ketenkwaliteitssysteem (KKS) Holland Varken. Voor KKS moesten bedrijven voor 1 januari een nulmeting elektrokeuring laten uitvoeren, die datum is uiteindelijk verschoven naar 1 juni. Bij POV is nog geen inventarisatie bekend, maar Van Beers verwacht dat het gros van de bedrijven nu gekeurd is. Uit de nulmeting komen adviezen op het gebied van bijvoorbeeld vervanging van oude bekabeling, stopcontacten en vervangen van oude TL-armaturen voor ledverlichting met minder kortsluitingsrisico.

Lees verder onder de foto.

Ratten of muizen knagen in korte tijd bekabeling kapot. Open kabelgoten voorkomen dat ze zich daar kunnen verstoppen. Actieve bestrijding voorkomt veel ellende. - Foto: Bart Nijs
Ratten of muizen knagen in korte tijd bekabeling kapot. Open kabelgoten voorkomen dat ze zich daar kunnen verstoppen. Actieve bestrijding voorkomt veel ellende. - Foto: Bart Nijs

Een ander aandachtspunt bij elektronica zijn schakelkasten, regelkasten van klimaatsystemen en voersystemen. Dergelijke units blijken kwetsbaar te kunnen zijn, volgens Herman Litjens, specialist Omgeving bij LTO Nederland met aandachtsgebied stalbranden. Binnen het Actieplan wordt een inventarisatie van dit soort systemen gemaakt. “We moeten echt kijken wat daar te halen is met bijvoorbeeld een temperatuursensor. Stijgt de temperatuur in de kast in korte tijd met een aantal graden, dan moet er een melding naar de varkenshouder en bij grote stijging moet een automatisch blussysteem in de betreffende kast in werking treden. Dit betekent wel dat die kast vervangen moet worden, maar als je daar stalbrand mee kan voorkomen, dan neem je die kosten voor lief.”

Verzekeraars adviseren hun klanten de bestrijding van ongedierte goed bij te houden

Vanwege het feit dat er meer stalbranden rond de zomer zijn, wordt door verschillende partijen het langere tijd op vol vermogen draaien van ventilatoren genoemd. In principe moeten ventilatoren zo’n piekbelasting voor langere tijd aan kunnen. De kwaliteit van de ventilator en de staat van onderhoud spelen hierbij een rol. LTO en POV zouden graag zien dat nader onderzoek naar de oorzaak, verbanden en parallellen tussen bedrijven wordt ingesteld bij bedrijven die te maken hebben gehad met een stalbrand en waar een stalbrand kon worden voorkomen.

Preventief zijn altijd slagen te maken

  • Vervang elektrische leidingen, stopcontacten en armaturen bij advies zo snel mogelijk;
  • Laat technische installaties periodiek controleren volgens de door de leverancier geadviseerde periodes;
  • Verplaats verlichtingsarmaturen die tegen of dicht bij het isolatiemateriaal gemonteerd zitten. Zorg daarbij dat er altijd brandwerend materiaal tussen de lamp en het isolatiemateriaal zit;
  • Zorg voor een opgeruimd erf waar ratten en muizen geen plaats vinden om zich op te houden;
  • Plaats rond de gebouwen nestkasten voor bijvoorbeeld uilen en andere roofvogels. Zij vangen veel muizen weg en het kweekt ook goodwill;
  • Houd de voerkeuken en de omgeving rond de voersilo’s schoon;
  • Maak rond automatische voerstations regelmatig schoon;
  • Laat voerkarren niet open in de gangen staan;
  • Reinig afdelingen na elke ronde grondig, met name rond troggen/voerbakken;
  • Laat deuren niet onnodig open staan;
  • Onderneem bij de eerste sporen van knaagdieren direct actie, wacht niet af tot een plaag ontstaat.

Rat en muis de stal uit

In combinatie met de elektrische installatie is ongediertebestrijding het speerpunt in vermindering van stalbranden. Hoewel ongediertebestrijding in KKS Holland Varken is opgenomen, wil POV kijken wat op dat vlak nog te halen valt. Veel, volgens Bastiaan Meerburg, directeur van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen. “Van de helft van de branden is de oorzaak niet bekend, we schatten in dat de helft daarvan toe te schrijven is aan kortsluiting veroorzakende ratten en muizen. Bedrijven kunnen jaarlijks netjes de elektra laten controleren, maar een rat of muis kan binnen een paar dagen voor een kortsluitingssituatie zorgen.”

Niet alleen moet ervoor gezorgd worden dat het aantal ratten en muizen op het bedrijf geminimaliseerd wordt, er moet nog meer aandacht komen in het voorkomen dat ze binnen kunnen komen. Een schoon en opgeruimd erf is daarbij een must. Meerburg adviseert varkenshouders om een gecertificeerd bedrijf in te huren om de bestrijding van ratten en muizen ter hand te nemen. “Die mensen weten precies waar en hoe dieren zich ophouden en hoe je dat het beste aanpakt.” Ook verzekeraars adviseren hun klanten de bestrijding van ongedierte goed bij te houden. In tegenstelling tot de verplichte elektrakeuring is ongediertebestrijding niet opgenomen in de verzekeringsvoorwaarden en het ziet er voorlopig ook niet naar uit dat dit zal gebeuren.

Of registreer je om te kunnen reageren.