Varkenshouderij

Achtergrond 1 reactie

Zo gaan deze varkenshouders om met zomerhitte

In juni en juli steeg de temperatuur naar tropische waarden. Varkenshouders Vogels, Schrijver en Antonissen vertellen hoe zij daarmee omgaan.

Juni 2019 was volgens het KNMI extreem warm, met 9 zomerse dagen (minimaal 25 graden) en 4 tropische dagen (minimaal 30 graden). Na een paar koelere weken steeg de temperatuur in de vierde week van juli wederom naar ongekende hoogte. Deze week is er sprake van extreme hitte.

Bij extreem hoge temperaturen is het als varkenshouder zaak om je hoofd koel te houden, je dieren tegen de zomerse hitte te beschermen en hittestress voor te blijven. Varkenshouders kunnen verschillende maatregelen treffen, om het welzijn van de varkens te waarborgen en de technische resultaten zoveel mogelijk op niveau te houden:

  • zorg dat er voldoende verse lucht de stal in kan. Plaats eventueel extra ventilatoren in de stal, zodat de lucht in beweging blijft;
  • pas waar mogelijk de voertijden aan. Voer op de koelere momenten van de dag;
  • verstrek extra koel water;
  • kies waar mogelijk voor een lagere hokbezetting;
  • koel het dak met water;
  • het voeren van geconcentreerder voer kan helpen de lagere opname te compenseren.

Varkenshouders Jan Vogels, Gino Schrijver en Bas Antonissen vertellen hoe zij inspelen op het warme weer en welke maatregelen zij treffen.

‘Meerdere maatregelen om hittestress te voorkomen’

Met 3 grote ventilatoren zorgt Jan Vogels in deze overdekte loungeruimte voor extra luchtbeweging. Het dak laat licht door. Met behulp van krijt wordt de warmte geweerd. - Foto: Van Assendelft Fotografie
Met 3 grote ventilatoren zorgt Jan Vogels in deze overdekte loungeruimte voor extra luchtbeweging. Het dak laat licht door. Met behulp van krijt wordt de warmte geweerd. - Foto: Van Assendelft Fotografie

Varkenshouder Jan Vogels neemt een aantal maatregelen om hittestress te voorkomen.

Het varkensbedrijf van Jan Vogels is ingericht met een zogenoemde loungeruimte. Het is een overdekte ruimte tussen 2 stallen. “Zie het als een luxe parkeerruimte, waar de dieren na het spenen even verblijven voordat ze naar de dekstal gaan”, aldus Vogels. De zeugen lopen er op vlas. Dat is goed voor het beenwerk van de dieren.

Dak wit krijten voor € 500

Ook op warme dagen is het voor de dieren goed toeven in deze loungeruimte. Vogels laat het dak van de bijzondere ruimte al enkele jaren wit krijten. Daarvoor huurt hij tuinbouwloonbedrijf Wijnen in. “Zij hebben een dak van 90 bij 10 meter in 45 minuten tijd van een witte laag krijt voorzien. Dat kost me een kleine € 500.”

De witte laag krijt blijft een paar maanden liggen en spoelt in het najaar weg door de regen. “In de glastuinbouw wordt al langer met krijt gewerkt. Bij ons scheelt het zeker 6 graden.”

Lees verder onder de foto.

Jan Vogels (57) produceert in Erp (N-B) biggen voor de Duitse markt. Hij werkt sinds een jaar of 4 met Deense zeugen. Vogels werkt met eigen aanfok. Hij is bezig nieuw bloed in te kruisen (Engels Landras). Het bedrijf telt 1.100 zeugen en 2.500 vleesvarkens. - Foto: Van Assendelft Fotografie
Jan Vogels (57) produceert in Erp (N-B) biggen voor de Duitse markt. Hij werkt sinds een jaar of 4 met Deense zeugen. Vogels werkt met eigen aanfok. Hij is bezig nieuw bloed in te kruisen (Engels Landras). Het bedrijf telt 1.100 zeugen en 2.500 vleesvarkens. - Foto: Van Assendelft Fotografie

#geenhittestress

Vogels plaatste begin juni een foto op Twitter van het krijten van dak, aangeduid met de hashtag ‘#geenhittestress’. De varkenshouder vindt het belangrijk om de sector te promoten. Als bestuurslid van de stichting Varkens Vandaag roept hij collega-varkenshouders op meer naar buiten te treden. “We moeten met ons allen werken aan een positief imago. Laat zien wat je doet en maak een vuist tegen fake news en onwaarheden. Ik krijg vaak heel leuke reacties op de berichten die ik via sociale media verspreid.”

Lees verder onder de tweet.

Ventilatoren

In de loungeruimte hangen drie grote ventilatoren, van 90 centimeter doorsnee. Ze worden door een V-snaar aangedreven. Dat bespaart stroom. De ventilatoren draaien zonder lawaai te maken. “Met de ventilatoren zorg ik voor extra luchtbeweging. Ik wil de dekstal ook nog inrichten met ventilatoren”, vertelt Vogels.

Hij vernevelt de binnenkomende lucht. Dat gebeurt onder waterleidingdruk, zodat de kosten beperkt blijven. “De lucht koelt zeker 10 graden af, maar warmt daarna ook vrij snel weer op. Bij droog en warm weer scheelt het bij de varkens zeker 5 à 6 graden. Als er sprake is van een hoge luchtvochtigheid dan pak ik alsnog 2 à 3 graden winst. Het is binnen koeler dan buiten.”

Op tropische dagen past Vogels het werkritme op het bedrijf aan. Hij begint ’s ochtends om 5.30 uur, een uur eerder dan normaal. “We voeren dan 2 keer kort achter elkaar, om 6.00 uur ’s ochtends en om 12.00 uur ’s middags. ’s Avonds zorg ik dat de dieren extra water krijgen.”

Lees verder onder de tweet.

‘Met nevelkoeling tot 5 graden koelen’

Gino Schrijver werkt in zijn jongste stal met nevelkoeling. Daarmee kan hij tot 5 graden koelen.

Een deel van de zware dieren wordt met tropisch weer in aantocht eerder weggeladen.

Vleesvarkenshouder Gino Schrijver heeft niet zo snel last van hittestress, zo zegt hij. “Nee hoor, dat valt mee. Je moet gewoon doordoen.” Hij maakt zich op warme dagen ook geen zorgen over het welzijn van zijn vleesvarkens. Daarbij scheelt het volgens hem dat de dieren volgens het Beter Leven-keurmerk worden gehouden. Ze liggen op een vierkante meter, hebben meer ruimte dan voorheen en kunnen hun warmte zo beter kwijt.

Lees verder onder de foto.

De nevelkoeling bevindt zich aan de buitenzijde van de stal. De lucht komt terecht in een verbrede spouw en gaat vervolgens onder de bolle vloer door naar het voerpad. - Foto: Ruud Ploeg
De nevelkoeling bevindt zich aan de buitenzijde van de stal. De lucht komt terecht in een verbrede spouw en gaat vervolgens onder de bolle vloer door naar het voerpad. - Foto: Ruud Ploeg

Inlaatlucht met 5 graden koelen

Met behulp van nevelkoeling kan Schrijver de temperatuur in zijn jongste en tevens grootste stal met een paar graden koelen, afhankelijk van de situatie. “Bij droog en warm weer kan ik de inlaatlucht met zeker 5 graden koelen. Zodra er sprake is van een hoge luchtvochtigheid dan wordt het toch wat lastiger”, aldus Schrijver.

De nevelkoeling bevindt zich aan de buitenzijde van de stal. Inlaatlucht wordt verneveld en gaat gekoeld de stal in. De lucht komt terecht in een verbrede spouw van zo’n 40 centimeter en gaat vervolgens onder de bolle vloer door naar het voerpad. Zonlicht schijnt niet direct de afdelingen in en dat scheelt ook qua temperatuur.

Lees verder onder de foto.

Gino Schrijver (53) heeft in Wijhe (Ov.) een melkvee- en een vleesvarkensbedrijf. Hij houdt 2.300 vleesvarkens (Beter Leven) in 5 stallen. - Foto: Ruud Ploeg
Gino Schrijver (53) heeft in Wijhe (Ov.) een melkvee- en een vleesvarkensbedrijf. Hij houdt 2.300 vleesvarkens (Beter Leven) in 5 stallen. - Foto: Ruud Ploeg

Zwaardere dieren

Bij extreme temperaturen is het opletten geblazen, zeker wanneer je als varkenshouder zware dieren in je stal hebt. Indien nodig grijpt Schrijver in. “Bij zwaardere dieren kies ik er soms voor om eerder de kop te laden”, zo zegt de varkenshouder, die normaal gesproken stuurt op een gewicht van 95 tot 96 kilo. “Sommige dieren gaan een paar kilo lichter weg. Dat neem ik op de koop toe. De overige dieren hebben dan meer ruimte. Dat komt het dierenwelzijn ten goede”, aldus Schrijver, die werkt met uiteenlopende hokgroottes, met een capaciteit van 6 tot 52 varkens per groep.

Beter Leven-keurmerk

Schrijver produceert voor het Beter Leven-keurmerk. De vleesvarkens worden daarom al vroeg geladen, tussen 5.00 en 7.00 uur. “De varkens moeten voor 9.00 uur bij de slachterij zijn”, zo zegt de varkenshouder. Gezien de vroege laadtijd is Schrijver niet bang dat zijn dieren tijdens het transport bevangen raken door hittestress.

Schrijver controleert iedere week of het alarmsysteem goed werkt, om bij calamiteiten snel in te kunnen grijpen. “Dat is essentieel. Indien er bijvoorbeeld iets mis is met het ventilatiesysteem dan moet je snel reageren.”

‘Werken volgens een tropenrooster’

Extra ventileren en werken volgens een tropenrooster. Zo gaat Bas Antonissen om met de zomerhitte.

“Zelf doe je ook niet zoveel hè. Je bent toch een stuk minder productief als het zo warm is.” Bas Antonissen werkt op snikhete zomerdagen volgens een tropenrooster. Hij begint ’s ochtends eerder dan normaal. Voeren gebeurt op aangepaste tijden en zeker niet op het warmst van de dag. “Ik wil de dieren dan niet triggeren en in beweging helpen”, aldus Antonissen.

Lees verder onder de foto.

De dragende zeugen van Bas Antonissen vermaken zich prima in de modderpoel achter de stal. Op tropisch warme dagen mijden de dieren de felle zon en blijven ze ‘s middags binnen. - Foto: Peter Roek
De dragende zeugen van Bas Antonissen vermaken zich prima in de modderpoel achter de stal. Op tropisch warme dagen mijden de dieren de felle zon en blijven ze ‘s middags binnen. - Foto: Peter Roek

Ventilatie op natuurlijke wijze

Op warme dagen blijft hij ’s middags uit de stallen. “Ik snap wel dat ze in een land als Spanje siësta houden”, zo vertelt Antonissen, die op tropische dagen ’s avonds voert.

De stallen van de biologische varkenshouder worden op natuurlijke wijze geventileerd. Met behulp van 2 grote ventilatoren zorgt Antonissen in de 36 meter lange vleesvarkensstal voor extra luchtverplaatsing. “De ventilatoren draaien op lage toeren.”

De lucht komt via de oostkant de stal binnen. “Dat scheelt ’s zomers toch gauw een paar graden”, zo vertelt hij.

Uitloopmogelijkheden naar buiten

Alle dieren op het bedrijf hebben uitloopmogelijkheden naar buiten. Op warme dagen ziet de varkenshouder de dieren een aangename ligplaats zoeken. De vleesvarkens aan de zuidzijde van de stal blijven ’s middags allemaal binnen. De zon schijnt dan vol op de uitloop. Varkens aan de noordzijde van de stal gaan wel naar buiten. Zij liggen er in de schaduw.

De stal voor dragende zeugen is voorzien van 2 grote roldeuren. Die zijn 7 meter hoog en 4 meter breed. Op tropisch warme dagen zet Antonissen de deuren aan de voor- en achterzijde van de stal beide open, om stilstaande lucht te voorkomen.

Lees verder onder de foto.

Bas Antonissen (30) runt in het Brabantse Rucphen biologisch varkensbedrijf BoerBas, een gesloten bedrijf met 75 zeugen. Antonissen verkoopt vlees via zijn website www.boerbas.nl. - Foto: Peter Roek
Bas Antonissen (30) runt in het Brabantse Rucphen biologisch varkensbedrijf BoerBas, een gesloten bedrijf met 75 zeugen. Antonissen verkoopt vlees via zijn website www.boerbas.nl. - Foto: Peter Roek

Niet in modderpoel met felle zon

De stal heeft een groot volume en is niet geïsoleerd. In de stal is het net zo warm als buiten, zeker na een paar warme dagen. Op snikhete dagen kiezen de zeugen er toch massaal voor om binnen te blijven. Ze mijden het felle zonlicht en komen dan ook niet in de modderpoel. “Binnen liggen ze ruim in het stro. Vergeleken met gangbare situaties hebben ze 3 keer meer ruimte tot hun beschikking”, aldus Antonissen. Zeker op warme dagen scheelt dat behoorlijk. Hoe minder varkens er liggen, hoe minder kacheltjes er zogezegd branden. In de winterperiode werkt dat andersom, zo legt Antonissen uit. “Dan moeten we extra stro gebruiken om ervoor te zorgen dat de dieren op temperatuur blijven.”

Hoewel de zomerhitte extra maatregelen vraagt, hoor je Antonissen niet klagen. “Het is mooi weer voor de barbecue.”

Lees meer over hittestress.

Eén reactie

Of registreer je om te kunnen reageren.