Varkenshouderij

Achtergrond

Stalalarm vraagt extra aandacht

Veehouders hebben reden om de alarminstallatie van stallen opnieuw onder de loep te nemen, nu internetbellen toeneemt en ISDN stopt. ‘Welke techniek je ook hebt, er zit altijd een kans van falen in.’

De alarminstallatie op veehouderijbedrijven verdient dit jaar extra aandacht. Een belangrijke reden daarvoor is dat het ISDN-netwerk na 31 augustus niet meer in gebruik is. Bellen gaat steeds meer via internet. Dat is snel en goedkoop, maar niet 100% betrouwbaar. Er zijn storingen op het internet, providers voeren regelmatig onderhoud uit en modems blijven soms ‘hangen’.

Dat laatste is herkenbaar. Even de stekker eruit en weer erin en het modem werkt weer. In huis is een modem dat blijft ‘hangen’ geen ramp. In een stal met varkens kan dat echter grote gevolgen hebben, als de veehouder niet direct van de storing op de hoogte is.

Ventilatie-uitval, dé nachtmerrie van de veehouder

Dé nachtmerrie van iedere veehouder is ventilatie-uitval, met gestikte dieren tot gevolg. Desondanks komt dit vrijwel jaarlijks voor. Meest recente voorbeeld zijn de 900 dode varkens vorige maand in een stal in Winterswijk. De NVWA heeft de oorzaak van de gestikte varkens onderzocht en stelt dit vast: “Uit ons onderzoek blijkt dat de dieren gestikt zijn doordat het ventilatiesysteem in de stal is uitgevallen en zij te weinig zuurstof kregen. Dit heeft kunnen gebeuren omdat het alarm van het ventilatiesysteem niet goed functioneerde en er niet adequaat is gereageerd op ontvangen alarmmeldingen. De eigenaar van de dieren krijgt een bestuurlijke boete omdat hij de dieren de nodige zorg heeft onthouden.”

Uit voorgaande blijkt dat adequaat onderhoud aan de alarminstallatie en regelmatig testen van de techniek van groot belang is. Dit staat los van alle technische veranderingen op gebied van bellen en stalalarmering.

Lees verder onder de foto.

Een monteur van Boon Agrosystems plaatst een gsm-kaart in een bestaand stalalarm. Op dit bedrijf werd gebruik gemaakt van ISDN voor het uitbellen van alarmen. - Foto: Van Assendelft Fotografie
Een monteur van Boon Agrosystems plaatst een gsm-kaart in een bestaand stalalarm. Op dit bedrijf werd gebruik gemaakt van ISDN voor het uitbellen van alarmen. - Foto: Van Assendelft Fotografie

Een kleine groep veehouders heeft een acuut alarmprobleem. Volgens de bedrijven Adésys en Hotraco, leveranciers van alarmtechnieken, is er nog een groep veehouders die gebruik maakt van ISDN. Deze boeren zijn soms niet op de hoogte van het verdwijnen van ISDN per 1 september of hebben simpelweg niet in de gaten dat zij daar gebruik van maken.

Zekerheden inbouwen bij stalalarmering

Iedereen in de installatiewereld is het eens over de noodzaak om twee- of driedubbele zekerheid in te bouwen bij stalalarmering. Simpelweg omdat internet of mobiele telefonie niet storingsvrij zijn en bij telefonie de ontvangst in sommige uithoeken van het land slecht is.

Hans Damen is commercieel directeur bij Adésys. De nieuwste alarmmelder van dat bedrijf heeft drie parallelle technieken om storingen te melden:

  • de telefoonlijn,
  • mobiele telefonie en
  • internetbellen.

Net als bij het uitbellen van het alarmsignaal is bij de ontvangst ervan ook een achtervang nodig. De ontvangst van het signaal kan via de analoge telefoonlijn, de mobiele telefoon of een semafoon. Bij mobiele telefonie is het advies het signaal naar meerdere mensen te sturen die allen van een verschillende provider gebruik maken. In geval van een storing of dekkingsprobleem is de kans groter dat het alarm toch aankomt.

Specialist Interpolis: semafoon is aan te raden

Berry Looijen, technisch specialist bij verzekeraar Interpolis, raadt het gebruik van een semafoon aan om signalen te ontvangen. Een semafoon is het meest betrouwbaar en het netwerk functioneert nog. Looijen onderstreept ook het belang van meerdere technieken om alarmsignalen te verzenden vanaf de melder en voor de ontvangst ervan. Looijen: “Welke techniek je ook hebt, er zit altijd een kans van falen in.”

Spanningsuitval hét technische risico op varkensbedrijf

Spanningsuitval is het grootste, technische risico op een varkensbedrijf. Productmanager Eric Hagens van Hotraco wijst daarom op het belang van accubewaking van de alarminstallatie, zodat deze op een cruciaal moment ook werkelijk functioneert.

Naast accubewaking bestaat er ook lijnbewaking en serverbewaking. Met deze technieken krijgt de veehouder een signaal dat er iets hapert aan de alarmering op zijn bedrijf en actie nodig is. Een noodvoeding voor cruciale apparaten in de alarmering is onmisbaar, vindt Damen.

Regelmatig testen

Digitalisering is mooi, maar maakt dus ook kwetsbaar. Telefonie wordt steeds meer gebaseerd op internet. Het merendeel van de veehouders kiest voor internetbellen. Maar in de internetketen zit meer apparatuur in de vorm van modems en routers en die kunnen haperen. De digitalisering biedt daarentegen ook de mogelijkheid om storingen eerder te signaleren, zoals met een 24-uurs serverbewaking via de cloud.

Lees verder onder de foto.

Elektronica stuurt vrijwel alle processen aan in een stal. Het is van belang dat een boer tijdig wordt geïnformeerd bij een storing. - Foto: Bert Jansen
Elektronica stuurt vrijwel alle processen aan in een stal. Het is van belang dat een boer tijdig wordt geïnformeerd bij een storing. - Foto: Bert Jansen

Stallen op afstand ook risicofactor

Wat de stalmonitoring ook kwetsbaar maakt, is dat een groeiend aantal veehouders werkt met stallen op afstand. In ieder geval in de nacht is daar vaak niemand aanwezig. Dit is ook een argument om te investeren in een goed werkende, moderne alarmering. Berry Looijen: “Op het gebied van alarmering is nog het nodige te verbeteren in de veehouderij. Dat wil niet zeggen dat het op elk bedrijf slecht voor elkaar is.”

Alarm geregeld testen en controleren

Ook luidt het advies het alarm regelmatig te testen en jaarlijks te laten controleren door een installateur. Damen: “Zet gewoon even de spanning eraf en kijk wat er gebeurt. Doe dat vooral nadat aan de alarmering is gewerkt. Bijvoorbeeld als ISDN wordt vervangen door een andere uitbeltechniek.”

Ook Looijen is voorstander van periodieke controles en een jaarlijkse controle door de installateur. Hij adviseert tevens om cruciale onderdelen van de alarmering preventief te vervangen. Looijen: “Niets blijft eeuwig.”

Veehouder aansprakelijk bij nalatigheid

Een goede alarmering is noodzaak. Een veehouder is aansprakelijk als hij nalatig is bij de zorg voor zijn vee, bewijst het uiterst pijnlijke geval in Winterswijk. Daarnaast is er de financiële schade, die oploopt naarmate bedrijven groeien. Niet te onderschatten is de maatschappelijke schade. De veehouderij ligt onder een vergrootglas. Het nieuws halen met gestikt vee is funest.

Vanuit dit perspectief is het aan te bevelen te zorgen voor goed stalalarm. Voor € 2.000 is een bedrijf te beveiligen. Een blikseminslag kan altijd nog alle voorzorgsmaatregelen tenietdoen. Maar als varkenshouder ben je dan in ieder geval niet verwijtbaar en zal de verzekeraar ook uitbetalen in geval van schade.

Lees verder onder de foto.

Ludo Koppen (48) heeft met zijn broer een vleesvarkens- en akkerbouwbedrijf in Weert (L.). - Foto: Bert Jansen
Ludo Koppen (48) heeft met zijn broer een vleesvarkens- en akkerbouwbedrijf in Weert (L.). - Foto: Bert Jansen

‘Het belangrijkste is dat ik een melding krijg zodra er iets afwijkt’

Veehouder en akkerbouwer Ludo Koppen houdt 4.500 vleesvarkens in een stal met AgroAlarm. Die stal staat op 2 kilometer van zijn woning. Koppen heeft 150 hectare grond in gebruik. De ondernemer maakt gebruik van de satelliet voor het versturen van stalalarmen. Hij heeft inmiddels een paar jaar ervaring met deze communicatievorm, een initiatief van AgroAlarm. Het zwaarst weegt voor Koppen dat hij werkelijk een signaal ontvangt als er iets loos is in de stal. Koppen: “In de varkensstal is alles geautomatiseerd. Het belangrijkste voor mij is dat ik een melding krijg zodra er iets afwijkt. Geen bericht ontvangen of niet opmerken, is een groot risico bij alarmering. Dat risico willen wij zoveel mogelijk uitsluiten. De satelliet ervaren wij als erg betrouwbaar. De mensen van de alarmcentrale bellen net zo lang tot er iemand bereikt is.”

De alarmcentrale controleert ook doorlopend de werking van de satellietverbinding. De centrale meldt het als de verbinding hapert of er daadwerkelijk iets mis is in de stal. Koppen krijgt dan een melding met een bericht, zodat hij kan inschatten hoe urgent de storing is. Ondanks de strakke monitoring van de techniek en het stalklimaat heeft de varkenshouder niet het gevoel dat hij wordt platgebombardeerd met waarschuwingen. Bovendien kan hij ook nog eens op zijn telefoon zien hoe per afdeling de ventilatie draait en wat de temperatuur is. Deze techniek is afkomstig van zijn installateur en geeft direct weer of de varkens genoeg frisse lucht hebben.

De varkenshouder heeft om meerdere reden aandacht voor de alarmering. Koppen: “Ik weet dat 100% zekerheid niet bestaat. Maar ik wil er wel alles aan doen om calamiteiten, met dode dieren tot gevolg, te voorkomen. De maatschappij kijkt over onze schouders mee. Mooie bijkomstigheid is dat je met een goede installatie korting krijgt op de verzekering.”

Voor Koppen is een goede alarmering tevens belangrijk omdat hij vaak op het land is en de stal twee kilometer van huis staat. Voor de dienstverlening betaalt hij jaarlijks € 660 abonnementskosten. De investering in de techniek is eenmalig.

Vier uitbelmethoden voor alarm

PSTN
PSTN is de oude, analoge telefoonlijn via koperdraad. Het is een zeer betrouwbare techniek die echter steeds meer plaats maakt voor internetbellen. Er is maar één lijn tegelijk beschikbaar
Mobiele telefonie
Iedere veehouderij heeft een mobiele telefoon op zak. De betrouwbaarheid is afhankelijk van de locatie en provider. Op sommige plaatsen in het buitengebied is geen ontvangst. Kies voor een abonnement met voldoende bel- en sms-minuten.
Internetbellen (VoIP/SIP)
Bellen verloopt steeds meer via het internet. De betrouwbaarheid van een internetverbinding is afhankelijk van provider en aan het netwerk vindt regelmatig onderhoud plaats.
Satelliet
Communicatie via de satelliet is een betrouwbare techniek om storingen door te geven. Naast een abonnement is er een schotel en satellietmodem nodig om te kunnen communiceren.

Lees verder onder de foto.

Foto: Eugene Triguba / Unsplash
Foto: Eugene Triguba / Unsplash

Top 5 verbeterpunten alarmering

1. Er is geen of onvoldoende overspanningsbeveiliging. Regelapparatuur, alarmering en telefonie is kwetsbaar voor overspanning, bijvoorbeeld door inductie bij onweer. Bij een overspanning is de kans groot dat er schade aan de klimaatregeling ontstaat. Nog vervelender is het als tegelijkertijd de alarmering door de overspanning beschadigd raakt en er dus geen alarm kan worden doorgebeld.
2. Te weinig aandacht voor onderhoud en testen. Met regelmaat zien hierin gespecialiseerde bedrijven verouderde installaties of installaties met verouderde onderdelen, zoals alarmkiezers of regelaars van 20 jaar oud. Hier geldt: je installatie is zo betrouwbaar als de zwakste schakel. Daarom pleiten deskundigen voor periodiek onderhoud en regelmatig testen. Het advies aan veehouders is om hun alarm wekelijks testen.
3. Te weinig back up-lijnen. Zorg voor meerdere paden waarlangs je alarm zich kan uitmelden. Denk hierbij aan vaste telefoonlijn, satelliet, GPRS en internet. Faalt de ene techniek dan kan de andere het overnemen.
Het is verstandig om te werken met een bellijst van mensen die simkaarten en abonnementen van verschillende providers gebruiken. Zodat alarmen toch kunnen uitbellen als er bij een van de providers een storing is, zoals recentelijk de storing bij KPN.
4. Te weinig mogelijkheden voor ontvangst van een alarm. Volgens adviseurs is het raadzaam meerdere mogelijkheden voor ontvangst van alarm naast elkaar te hebben, zoals gsm, semafoon, maar ook een bellijst van mensen die simkaarten en abonnementen van verschillende providers gebruiken.
5. Verkeerde instellingen van de alarmkiezer (vertragingen, herhalingen etc.). Realiseer je dat bij een vertraging van 6 minuten tussen de verschillende nummers, het laatste alarm bij een bellijst van 5 nummers pas na een half uur aan komt. De schade kan dan al flink zijn opgelopen. Laat het alarm ook continu herhalen totdat het bewust door een ontvanger is bevestigd.

Of registreer je om te kunnen reageren.