Varkenshouderij

Achtergrond 4 reacties

Lange staarten vragen lange adem

De druk op de varkenshouderij om te stoppen met couperen neemt toe. Varkenshouders willen wel, maar er zijn nog veel vraagtekens bij de lange staart.

Een jaar geleden ging het netwerk ‘Lange staarten’ van start met 15 varkensbedrijven en hun eigen dierenarts en/of mengvoervoorlichter. Het netwerk loopt nog tot 2021. Sinds een half jaar is de groep uitgebreid met 30 varkenshouders. Binnenkort komen de eerste bevindingen in een voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer naar buiten.

Stoppen met couperen, is geen 'stoppen en klaar is Kees'-verhaal. Aan staartbijten liggen veel factoren ten grondslag. - Foto: Ronald Hissink
Stoppen met couperen, is geen 'stoppen en klaar is Kees'-verhaal. Aan staartbijten liggen veel factoren ten grondslag. - Foto: Ronald Hissink

Volgens de al eerder opgestelde Verklaring van Dalfsen richt het onderzoek zich op 4 pijlers: risicobeheersing bijtgedrag, kennisvergaring en verstrekking, netwerken en internationale samenwerking. Na een jaar is wel duidelijk dat het traject om uiteindelijk te stoppen met couperen voor elk bedrijf anders is. Voor het ene bedrijf is het een langere weg dan voor het andere.

Trigger vinden lastig

De grootste vraag bij ongecoupeerde staarten is hoe staartbijten is te voorkomen en het bijtgedrag te stoppen bij een uitbraak van staartbijten. Hiervoor is een risicobeoordeling opgesteld. Met deze risicobeoordeling wordt in kaart gebracht welke risicofactoren op een bedrijf aanwezig zijn die ongenoegen bij de varkens kunnen veroorzaken. Ongenoegen kan leiden tot bijtgedrag aan oren, flanken en staarten. Door dit ongenoegen zoveel mogelijk weg te nemen, verbetert mogelijk niet alleen het dierenwelzijn maar ook bijvoorbeeld de diergezondheid. Aan de hand daarvan kan een varkenshouder samen met adviseurs maatregelen treffen.

Duitsland zet nu vaart achter de lange staart, dat kunnen ze ook van onze biggen gaan eisen

Traanvocht bij de ogen

Bij de risicobeoordeling wordt gekeken naar voer en water; inclusief competitie hierom, de ruimte; inclusief competitie hierin, thermisch comfort en luchtkwaliteit, hygiëne, diergezondheid en hokverrijking. Daarnaast worden ook waarnemingen aan dieren verricht, zoals bijvoorbeeld de mate van traanvocht bij de ogen. Kanttekening is dat als alle indicatoren op groen staan, dit geen garantie is dat varkens met lange staarten succesvol gehouden kunnen worden. Afgelopen zomer kampten deelnemende bedrijven eind juli/begin augustus met een tot nu toe onverklaarbare uitbraak van staartbijten onder de gespeende biggen. Er wordt nu gezocht naar de achterliggende reden.

Elk bedrijf is ook bezig om een vangnet te ontwikkelen met maatregelen die getroffen kunnen worden om staartbijten in een vroeg stadium te ondervangen en snel te stoppen. Zo’n vangnet kan eruit bestaan dat extra hokverrijking wordt aangeboden of dat de dader, in het geval van een obsessieve bijter, naar de noodopvang verplaatst wordt. Maar afgelopen zomer werkte deze aanpak dus niet, of onvoldoende. Deze periode heeft een emotionele weerslag gehad op varkenshouders en hun personeel. Daarnaast was sprake van financiële schade.

Markt eerder dan wetgeving

De overheid volgt het project op de voet. Nu geldt al dat er vanuit de EU een verbod op routinematig couperen is. Veel varkenshouders zijn huiverig dat ze op korte termijn ineens met een totaalverbod op couperen worden geconfronteerd. Vooral nu het ministerie van Landbouw de focus veehouderijbreed op de zorg voor jonge dieren legt. Voor de varkenshouderij geldt dat voor zowel bigvitaliteit als staarten.

Ook met voldoende en goed afleidingsmateriaal vinden ze soms een reden om aan een staart te bijten

Toch verwacht POV-bestuurslid Mark Vossen niet dat de sector binnen een paar jaar met wetgeving wordt geconfronteerd: “Ik verwacht dat het eerder uit de markt komt, bijvoorbeeld uit Duitsland. Daar wordt nu vaart achter de lange staarten gezet, het zou maar zo kunnen dat afnemers dit ook van onze biggen gaan eisen. Daar

moeten we goed op inspelen, mits er ook prijstechnisch iets tegenover staat.”

Exporteren naar Zweden

Uit het oogpunt van opbrengst verwijst Vossen ook naar de 10 varkenshouders die varkens met staart exporteren naar Zweden. De Zweden zijn bereid te betalen voor de extra kosten. Voor de rest van de markt zijn de staarten voorlopig nog een flinke hobbel. Vleesvarkenshouders komen niet makkelijk aan biggen met staarten, terwijl zeugenhouders hun biggen met lange staarten juist met moeite aan hun afnemers kwijt raken.

Voldoende en goed afleidingsmateriaal is een must, maar helaas geen garantie dat biggen elkaars staart met rust laten. - Foto: Henk Riswick
Voldoende en goed afleidingsmateriaal is een must, maar helaas geen garantie dat biggen elkaars staart met rust laten. - Foto: Henk Riswick

Ook internationaal is staart hot

Uit buitenlandse ervaringen blijkt dat dé oplossing niet bestaat. Het is niet een kwestie van voer aanpassen of afleidingsmateriaal aanbieden en ‘klaar is Kees’. Tijdens het European Pig Producerscongres (EPP) van begin juni waren de staarten ook onderwerp van discussie. Europabreed zijn varkenshouders zoekende.

In Duitsland geldt bijvoorbeeld vanaf 1 juli de verplichting dat varkenshouders een risico-analyse moeten indienen, waarmee ze aantonen waarom ze wel couperen. Daarnaast moet bij 1% van de biggen de staart intact blijven. Daar wringt in de stal gelijk de schoen. Hoe houd je deze dieren gescheiden van de gecoupeerde en hoe gaan de handel en de vleesvarkenshouderij hiermee om? Ook worstelen varkenshouders ermee wat te doen als in een hok toch aan staarten wordt gebeten. Moet de dader worden opgezocht en eruit worden gehaald of moeten de slachtoffers apart gezet worden?

Dat ratelen van de pootjes over de roosters kan al een trigger zijn.

De Finse varkenshouder en vice-voorzitter van de EPP, Taru Antikainen, heeft al 16 jaar met een coupeerverbod te maken. Dat in Duitsland en Nederland per bedrijf wordt gekeken naar de mogelijkheden, is volgens Antikainen een goede eerste stap. De huisvesting is volgens haar een lastig onderdeel. Het behoud van staarten vraagt eigenlijk een totaal ander houderijsysteem.

‘Alles wat stress veroorzaakt, is fout’

“Jullie zoeken het in hokverrijking. Maar ook met voldoende en goede hokverrijking vinden de dieren soms een reden om aan een staart te bijten”, betoogt de Finse fel. Rust is volgens haar heel belangrijk: “Natuurlijk moeten voeding en water kloppen, maar alles wat stress veroorzaakt, is fout. Wij hebben de biggen in de kraamhokken niet meer op kunststof roosters. Dat ratelen van de pootjes over de roosters kan al een trigger zijn.” Ook uit andere landen bevestigen varkenshouders dat het huidige huisvestingssysteem een grote uitdaging met zich meebrengt. Al zijn volledig strooiselstallen ook geen garantie dat varkens elkaars staarten met rust laten.

Laatste reacties

  • wimschaap

    niet doen wat niet gaat

  • verba523

    Vroeger op veel varkensbedrijven gewerkt daarna als zelfstandig varkenshouder , blijkt toch dat het genetisch vastligt per ras of kruising ,, hoe groter de leefgroep hoe groter de schade bij staartbijten ,, staartje couperen geeft uiteindelijk de minste schade , het staartje is na een paar dagen hersteld en voorkomt veel ellende. Dus inderdaad niet doen wat niet gaat....

  • adriemulders

    ik lees weinig over genetica,voor 2014 in noorwegen nagenoeg geen bijterij,na 2014 na het samen gaan met..,is het begonnen!!. let wel: gezonde varkens,altijd strooisel op de vloer,2x per dag ruwvoer/leesvoer,en meer ruimte.met het huidig fokprogram op meer en meer houd je de dominantste varkens over.mischien dat we ook wat meer in die hoek moeten zoeken?

  • Willem1977

    „Afgelopen zomer kampten deelnemende bedrijven eind juli begin augustus op onverklaarbare wijze...
    Dit is het moment dat nieuwe oogst gerst wordt ingezet! Dat geeft elk jaar onrust in de stal....weten de deskundigen dat dan niet??

Of registreer je om te kunnen reageren.