Varkenshouderij

Achtergrond 1 reactie

Aandachtspunten bij verstrekken startvoer

Het aanbod van pre-start en startvoer voor biggen is groot. Elk voer heeft zijn voors en tegens. Belangrijkste is dat een voeder aansluit op het vervolg van het kraamhok.

Het succes van het mesten van varkens begint al kort na de geboorte van de biggen. De eerste dagen hebben biggen voldoende aan de melk van de zeug. Maar in de vierde week na de geboorte komt onherroepelijk het moment van spenen, vanaf dat moment moet een big het zonder melk doen. Een goede voorbereiding daarop is dus van belang. Een slechte overgang betekent een speendip door een paar dagen slecht vreten. Een dip die een big gedurende de rest van de periode onvoldoende kan compenseren. Bij elke verandering loopt zo’n big net achter de feiten aan en haalt daardoor net de laatste kilo’s groei niet.

Lees verder onder het kader.

Dit zijn de aandachtspunten bij verstrekken startvoer

Snel smakelijk voer verstrekken helpt biggen te wennen aan het vreten van voer. Om de overgang van melk op speenvoer zo soepel mogelijk te laten verlopen zijn de volgende punten van belang:

  • start zo jong mogelijk met het verstrekken van bijvoeding. Begin met melk, vanaf circa dag vijf met een prestarter
  • verstrek biggen meerdere keren per dag kleine hoeveelheden voer. Biggen zijn nieuwsgierig en komen direct op het bakje af als er wat in gedaan wordt. Dit stimuleert de opname
  • plaats de voerkom bij voorkeur dicht bij de kop van de zeug. Zien eten doet eten.
  • verstrek gedoseerd voer, net zoveel dat de portie op is bij de volgende voerbeurt. Voer dat te lang staat, kan smaak verliezen en biggen lopen nogal makkelijk door hun bakje heen wat negatief is voor de smaak van het voer
  • werk hygiënisch en houdt de voerkommen schoon
  • maak de overgang van melk of prestarter naar startvoer en speenvoer geleidelijk. Het maag/darmsysteem van biggen heeft tijd nodig om te wennen aan een nieuwe structuur en voergrondstoffen.

Van melk naar vast voer

Tijdens de kraamperiode is zeugenmelk de belangrijkste voedingsbron voor de big. In principe moet een zeug een toom van 13 tot 14 biggen zonder al te veel problemen kunnen zogen. Met meer biggen ontstaat een tekort aan spenen en zal er of overgelegd of bijgevoerd moeten worden. Daarnaast signaleert Xandra Benthem-De Grave, onderzoeker bij Schothorst Feed Research, dat de moderne magere zeug zelf al minder voer op kan nemen en daardoor moeite kan hebben om de melkproductie op gang te krijgen. “Daarom is het van belang de eerste dagen goed op de uniformiteit en de vitaliteit van de biggen te letten. Hoeveel gevechten zijn er aan de spenen? De kleinsten delven dan het onderspit. Dan is bijvoeren met een melkvervanger een goede manier om de zeug en haar biggen te ondersteunen”, stelt Benthem-De Grave. Wanneer de zeug wel voldoende melk produceert is bijvoeren de eerste dagen niet nodig.

Afbouw drinkmomenten en -hoeveelheid

Van nature zogen biggen rond de 7 weken en bouwen ze gedurende die periode vooral zelf het aantal drinkmomenten en de drinkhoeveelheid af; de een wat sneller dan de ander. Op de meeste bedrijven worden biggen op een leeftijd van 4 weken gespeend. Om het spenen succesvol te laten verlopen en om een speendip op speendiarree te voorkomen moet er in die 4 weken een keer gestart worden met bijvoeren. Geschat wordt dat 10 tot 15 % van de biggen op het moment van spenen nog niks anders dan melk opneemt. Biggen moeten dus leren dat er nog iets anders bestaat dan melk.

Lees verder onder de foto.

Brijvoer heeft als voordeel dat het makkelijk wordt opgenomen. Alleen bij droogvoer na spenen moet er voor het spenen tijdig overgeschakeld worden op dat droogvoer. - Foto: Henk Riswick
Brijvoer heeft als voordeel dat het makkelijk wordt opgenomen. Alleen bij droogvoer na spenen moet er voor het spenen tijdig overgeschakeld worden op dat droogvoer. - Foto: Henk Riswick

Big moet leren vreten

De meningen lopen uiteen over op welke dag begonnen wordt met het verstrekken van een pre-starter. Uiteindelijk is de eerste week wel de periode om te beginnen met wat voer. Het pre-spenen is geen kwestie van bakje voer neer zetten en klaar. Biggen moeten in de eerste weken leren vreten en hun maag/darmsysteem moet leren wat anders te verteren dan melk. Volgens Benthem-De Grave hoeft het voer niet superdeluxe te zijn, maar moet het de juiste verhouding van weinig eiwitten, voldoende plantaardige vetten en vezels hebben om de ontwikkeling van darmvlokken en enzymen te stimuleren.

Er is steeds meer aandacht voor gefermenteerde grondstoffen die microbiotica leveren met een gunstige invloed op de darmontwikkeling. De Wageningen Universiteit doet hier in het project ‘Effect of early Feeding /foraging of piglets’ naar de effecten van microbiotica in het voer van zogende zeugen en biggenvoer op de ontwikkeling van het immuunsysteem en het maag/darmstelsel van biggen.

Nat of droog voer?

Het aanbod van pre-starter en startvoer is groot: van papjes, meel en brokjes tot grote brokjes en korrels. De voor en nadelen van de verschillende voervormen op een rij.

Grote korrel (12mm en groter) en blokjes:

  • Biggen eten in het begin uit nieuwsgierigheid. Een grof product nodigt biggen al snel uit tot exploratie.
  • Brokje/blokje valt makkelijk uit elkaar waardoor het ook makkelijk op te nemen is.
  • Makkelijk handmatig en vaker te verstrekken.
  • Handmatig verstrekken vraagt wel meer tijd.

Kruimel/korrel:

  • Kruimels of fijne korrels hebben als voordeel dat het al snel aan de snuit plakt waardoor eerste opname begint met lik over neus. De smakelijkheid nodigt de big uit om de inhoud van het voerbakje vaker te onderzoeken.
  • Fijn voer heeft een gelijkmatigere opname en zorgt voor een gelijkmatigere vulling van het maag/darmkanaal.
  • Fijn voer zakt in voorraadbakken en silo vaak minder goed uit met risico op broei in de opslag.

Brijvoer:

  • Korrel of meel vermengd met water of brijvoer is plakkerig en blijft daardoor aan de neus plakken. Ook hierbij is de eerste opname door een lik over de neus.
  • Brij vraagt meer hygiëne dan droog voer. Dagelijks moeten de restjes uit de bakjes verwijderd worden en de bakjes gereinigd.
  • Voercomputer moet nauwkeurig afgesteld worden en regelmatig gecontroleerd worden.

Groot aanbod, voer moet passen

Het aanbod van startvoeders is groot. Nutritioneel zullen de verschillen tussen de producten niet zo groot zijn, van belang is dat het voer bij de bedrijfsstructuur past.

Voor het leren vreten speelt de vorm van het voer een rol. Biggen zijn van nature nieuwsgierig dus een bakje met inhoud staat garant voor activiteit. Vochtig voer wordt vaak in het begin makkelijker opgenomen, het blijft plakken aan de neus en vraagt weinig moeite om het op te nemen. Ook meel of kruimel blijft aan de neus plakken en wordt zo makkelijk opgenomen. Aan de andere kant zijn grovere korrels en brokjes of blokjes juist meer uitdagend om mee te spelen en zo spelenderwijs er eens op te bijten. Grotere korrels of blokjes kunnen daarom ook gemakkelijk op de dichte vloer van het biggennest gestrooid worden.

Voldoende voeropname voorkomt dip

Na de eerste week komt er steeds meer nadruk te liggen op meer voeropname en groei. Op de speendag moeten biggen er klaar voor zijn om volledig op droog- of brijvoer te kunnen. In de laatste week voor het spenen is het van belang het pre-speenvoer te mengen met het voer om de overgang tussen de 2 voeders zo soepel mogelijk te laten verlopen. Ook de opgenomen hoeveelheid voer is van belang. Bij droogvoer moeten biggen zo’n 500 gram per dag vreten, bij vochtig voer minstens 700 gram. En alle biggen moeten voldoende opnemen. De groei en ontwikkeling moet dus gecontroleerd worden om achterblijvers en een speendip te voorkomen. Een tweede indicatie voor het juiste speenmoment is de mestkleur. Is de biggenmest nog licht gekleurde melkmest dan wordt er alleen uit weelde ander voer opgenomen. Bij meer voeropname wordt de mest donker tot zwart. Op dat moment is de vertering van vast voer voldoende op gang gekomen.

Eén reactie

  • grolschzetor

    Geloof dat het bij spenen gaat om hoe je weg legt. Grote koppels op geslacht heeft een positief invloed in opname maar zeer zeker op de nextlevel-dip... onrust!

Of registreer je om te kunnen reageren.