Varkenshouderij

Achtergrond

Europa scoort voldoende voor AVP-aanpak

Dat de bestrijding van AVP in de EU niet wil vlotten is niet de schuld van Brussel. De lidstaten hebben genoeg middelen om het virus te lijf te gaan. De vleessector gaat met een noodplan op pad.

Afrikaanse varkenspest (AVP) is de grootste dreiging voor de varkenshouderij, betoogt Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik. “Het is een gigantische zorg voor de varkenssector. Ik voorzie helaas niet dat de dreiging van AVP snel afneemt.”

De cijfers onderbouwen haar stelling. De tabel hieronder laat zien dat in de Europese Unie in 2018 6.745 gevallen van AVP zijn vastgesteld, opgeteld onder wilde zwijnen en tamme varkens. Tot half februari dit jaar staat de teller op 1.046 uitbraken. De ziekte is dus nog lang niet onder controle. De twijfelachtige eer van koplopers gaat uit naar Polen en Roemenië. In Polen is AVP schering en inslag onder wilde zwijnen. In Roemenië is juist veel AVP onder tamme varkens. In Roemenië zijn tot half oktober 2018 352.308 tamme varkens slachtoffer van het virus. Van deze varkens zaten er 291.543 op commerciële varkensbedrijven, de rest op backyard-bedrijven.

Lees verder onder de tabel.

Europese Commissie

Afrikaanse varkenspest zit sinds 2014 in de Europese Unie. Het begon in de Baltische staten en Polen. Sindsdien verbreidt de ziekte zich en zit door heel Oost-Europa. Voor de bestrijding van AVP lijkt op voorhand een belangrijke taak voor ‘Brussel’ weggelegd. Het virus trekt zich immers niets van landsgrenzen aan. Hoewel de cijfers een ander beeld tonen, is het niet zo dat de Europese Commissie toekijkt hoe AVP terrein wint in Europa. VVD-Europarlementariër Jan Huitema is van mening dat de Europese Commissie voldoende haar best doet om de ziekte te bestrijden. Ook is de urgentie zeker aanwezig bij de commissie om AVP te lijf te gaan. Huitema: “Als er belemmeringen zijn in de vorm van onvoldoende geld, wettelijke beperkingen of anderszins, breng ik dat ter sprake in het parlement.” Regelmatig praat een expert van het ministerie van Gezondheid en Voedselveiligheid van Eurocommissaris Vytenis Andriukaitis het parlement bij over AVP. Huitema: “Ik heb het idee dat de commissie haar stinkende best doet.”

Taak van lidstaten

De rol van Europa bij de bestrijding van AVP zit vooral in kennis delen, lidstaten bijstaan waar de ziekte zit, zowel financieel als veterinair en beleid maken. Sinds 2013 heeft de EU € 95 miljoen vrijgemaakt voor AVP-bestrijding. Van dat bedrag is € 48 miljoen besteed aan programma’s om de ziekte uit te bannen en € 47 miljoen aan noodmaatregelen. In veel documenten toont de commissie cijfers om het economisch belang van de varkensvleessector te onderstrepen, zie hieronder.

Varkensvleessector

► 47% van de EU-vleesconsumptie is varkensvlees
► 50% van de EU-vleesproductie is varkensvlees
► 58% van de EU-vleesexport is varkensvlees, ter waarde van € 7,7 miljard
► 8,5% van de totale landbouwproductie in de EU betreft varkensvlees

Bestrijding varkenspest

De uitvoering van de AVP-bestrijding en -preventie is een taak van de lidstaten. Huitema meent dat de lidstaten daar voldoende mee bezig zijn. “Ik hoor ook van experts dat de bestrijding van AVP heel lastig is.”

Schreijer-Pierik ergert zich in dit verband bont en blauw aan de Nederlandse houding ten aanzien van AVP-preventie. Ze noemt expliciet de Brabantse gedeputeerde Johan van den Hout die geen aanstalten maakt om de wilde zwijnen uit te roeien in Noord-Brabant. Schreijer-Pierik: “Nederland is veel te laks om te voorkomen dat AVP hier een probleem wordt. Nulstand is nulstand, punt uit. Als de ziekte uitbreekt, hoeven de varkenshouders ook niet te rekenen op overheidssteun. Dat bleek wel tijdens de fipronil-crisis. Regionalisering in Europees verband is mooi. Dan gaat een heel land niet op slot voor de uitvoer van varkensvlees naar andere EU-landen. Maar het voorkomen van AVP dient voorop te staan. Zo lang het kan, moet daar alles aan gedaan worden.”

Jacht

De rol van wilde zwijnen en jacht bij de verspreiding en instandhouding van het virus wordt door de Europese Commissie duidelijk herkend. De commissie stelt dat jagers een sleutelrol vervullen bij het terugdringen van Afrikaanse varkenspest. Ten eerste door de zwijnenpopulatie onder controle te houden. Maar ook door zorgvuldig te werk te gaan om verspreiding van het virus te voorkomen en het direct te melden als er een dood wild zwijn ligt in een regio met AVP. Bij de succesvolle bestrijding van Afrikaanse varkenspest in Tsjechië bleek een goede zonering, jacht en het plaatsen van een hekwerk effectief om het virus onder de zwijnen uit te roeien.

Lees verder onder de foto.

De EU hamert op het belang van zorgvuldige verwijdering van kadavers van wilde zwijnen die besmet zijn met Afrikaanse varkenspest. Deze foto is gemaakt in Letland, waar afgelopen jaar 685 AVP-gevallen onder wilde zwijnen zijn gemeld. - Foto: Linda Dombrovska
De EU hamert op het belang van zorgvuldige verwijdering van kadavers van wilde zwijnen die besmet zijn met Afrikaanse varkenspest. Deze foto is gemaakt in Letland, waar afgelopen jaar 685 AVP-gevallen onder wilde zwijnen zijn gemeld. - Foto: Linda Dombrovska

Vleessector over op plan-B

De centrale organisatie voor vleessector ziet zich genoodzaakt min of meer te aanvaarden dat AVP op korte termijn niet uit de EU te krijgen is. Frans van Dongen behartigt de belangen van de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) in Brussel. Hoewel hij daar vorig jaar anders over dacht, vindt hij nu dat Europa afgelopen jaar voldoende optreedt tegen AVP. Hij ziet met lede ogen aan dat de bestrijding van Afrikaanse varkenspest mega lastig is. Het virus zit versnipperd over grote delen van Europa en wordt mede door de grote zwijnenpopulatie in stand gehouden. Desondanks blijft van Dongen strijdvaardig en wil hij dat al het mogelijke wordt gedaan om de ziekte buiten Nederland te houden. AVP in Nederland betekent dat de export stil komt te liggen en varkensprijs keldert.

Export varkensvlees

Niettemin staat de Nederlandse vleessector, samen met de buurlanden, stil bij een situatie dat AVP wél toeslaat. Daarom is 21 februari een seminar georganiseerd met de Chinese partnerorganisatie. Sectorvertegenwoordigers en politici uit Duitsland, Frankrijk, België, Denemarken en Nederland zitten dan met hun Chinese collega’s om tafel om te praten over varkensvleesexport door een land waar AVP zit. De bedoeling is dubbele garanties te geven. Het voorstel is om te blijven exporteren als AVP alleen onder wilde zwijnen zit, mits het vlees niet uit de besmette regio komt. Voor de Belgen zou dat een uitkomst zijn als Vlaamse slachterijen naar China kunnen exporteren. Het virus zit immers alleen onder wilde zwijnen, in de Waalse provincie Luxemburg.

Met deze boodschap gaat Van Dongen de boer op. Te beginnen in China, maar later ook naar andere Aziatische landen. Van de 150 tot 200 landen waar de EU vlees naar exporteert, accepteren slechts vier landen deze aanpak: de VS, Canada, Chili en Rusland. Geen of kleine afnemers van Europees varkensvlees. Van Dongen schat dat Aziatische landen open staan voor een meer pragmatische benadering. “Het lijkt mij dat ze voor hun import ook niet volledig afhankelijk van de VS willen zijn.”

POV onderschrijft belang van EU-aanpak Afrikaanse varkenspest

De Producenten Organisatie Varkenshouderij ziet ook het belang in van een EU-brede aanpak van Afrikaanse varkenspest. De POV wijst er tegelijk op dat iedere lidstaat verantwoordelijk is voor de aanpak in eigen land. Voor Nederland betreft dat de handhaving van de nulstand van wilde zwijnen, buiten de aangewezen leefgebieden. Jagers hebben voldoende middelen om zwijnen te bejagen, meent de POV. Of er succesvol wordt gejaagd, is nog maar de vraag. De POV heeft daarom per regio gevraagd naar de stand van zaken rond het jagen van zwijnen. Dat inzicht heeft de POV nog niet gekregen, laat zij weten.
De POV acht de kans dat wilde zwijnen het AVP-virus in Nederland importeren, klein. Zolang mensen tenminste niet illegaal wilde zwijnen loslaten, zoals in België het geval lijkt. Dan is er geen redden aan.
De POV maakt zich niettemin zorgen het gevaar van AVP. In China is de ziekte onbeheersbaar. Anderzijds zijn er ook hoopvolle berichten. Tsjechië slaagde erin af te rekenen met AVP. Daar is een gebied geïsoleerd en van buiten naar binnen ontdaan van wilde zwijnen. De Belgen doen nu hetzelfde. Het is nog te vroeg om te stellen dat deze aanpak altijd tot succes leidt.

Of registreer je om te kunnen reageren.