Varkenshouderij

Achtergrond

Na jaar sleutelen fermentatieproces in de vingers

Marc van Erp startte 4 jaar geleden met fermentatie. Na een jaar met vallen en opstaan had hij het proces goed in de vingers.

Als Marc van Erp de deur van de voerkeuken opendoet, lijkt het in eerste instantie een plaats voor het mengen en verpompen van bijproducten, zoals op zoveel bedrijven. Hij wijst naar de 2 grote staande silo’s, een warmtevat en een vierkante doos; de delen van de installatie die nodig zijn om te fermenteren. Op bijna de dag af is het 4 jaar geleden dat hij zijn voerkeuken daarmee uitbreidde. “Ik zocht naar een manier om de darmgezondheid van de biggen te verbeteren.”

Een investering van € 55.000 was te overzien, en ik zou het geld in 2 tot 3 jaar terugverdienen

De darmgezondheid en problemen met coli’s waren al te lang schering en inslag. Met aangepast, maar duurder, voer wist de ondernemer de problemen te onderdrukken, ondertussen zocht hij naar een structurele oplossing. “Ik wilde graag CCM voeren, maar heb zelf geen grond en opslag.” Met fermentatie rekende hij op dezelfde voordelen. Fermentatie geeft namelijk een hoog aandeel melkzuurbacteriën en bevordert de vertering. Bovendien wordt brij homogener en is het beter verpompbaar.

Marc van Erp (37) in Sint-Oedenrode (N.-Br.)


  • Marc van Erp heeft een zeugenbedrijf en werkt met hoge gezondheid (vrij van APP en PRRS-negatief). Van de biggen (PIC x PIC 408) wordt een klein deel thuis afgemest. - Foto's: Bert Jansen

    Marc van Erp heeft een zeugenbedrijf en werkt met hoge gezondheid (vrij van APP en PRRS-negatief). Van de biggen (PIC x PIC 408) wordt een klein deel thuis afgemest. - Foto's: Bert Jansen

  • Na jaar sleutelen fermentatieproces in de vingers

Bedrijfsgegevens

880 zeugen (PIC)

1.000 opfokgelten en vleesvarkens

3 fulltime mensen aan het werk

6 bijproducten en losse grondstoffen

70% vervanging bij biggen, 80% bij vleesvarkens

4 jaar ervaring met fermentatie

Na oriëntatie bij andere varkenshouders en adviezen, met name van onafhankelijk fermentatiespecialist Ronald Scholten, bleek een installatie relatief eenvoudig in te passen. Bovendien stookte van Erp al houtpellets, waardoor alleen een extra leiding nodig was om de warmte om het water op te warmen in de voerkeuken te krijgen. “Het kostte toch nog € 10.000 extra”, herinnert de ondernemer zich. In totaal was hij € 55.000 kwijt aan de investering. “Dat was te overzien. En uit de berekeningen van destijds zou ik het in 2 tot 3 jaar terugverdienen.”

Aandeel ferment in rantsoen verkleind

Inmiddels is de varkenshouder 4 jaar verder. Terugkijkend kreeg hij het vak van fermenteren vrij snel onder de knie. Alleen het eerste jaar betaalde hij leergeld. Dat begon direct bij de opstart. Globaal zijn er 2 systemen. Bij de ene gaat eerst heet water van 70 graden Celsius in de tank, vervolgens de grondstoffen en dan de bacteriecultuur. Bij de andere methode is het water 38 graden Celsius, daaraan worden de bacteriecultuur en de grondstoffen toegevoegd.

Beide methoden hebben voor- en nadelen, maar methode 1 leken hem en zijn adviseur beter, omdat de hitte bacteriën doodt en grondstoffen ontsluit. “We hadden veel last van gisten. Misschien kwam het doordat we rechtstreeks in de weger malen waardoor het 1,5 uur duurt voor de batch klaar is.” De tweede methode werkte beter.

Een toevoeging van krijt zorgde voor wat extra bufferwerking

Verder was het gaandeweg wat puzzelen met welke bijproducten het fermentatieproduct (ferment) het beste paste. Nutritioneel is het vrij eenvoudig in te rekenen, maar het is een erg zure grondstof. Te veel bleek niet goed voor de opname, waardoor het aandeel ferment in het rantsoen speenvoer is verlaagd van 40 naar 20%. Nog steeds monitort Van Erp het percentage azijnzuur, melkzuur en alcohol in het mengsel frequent. Het kan echter altijd verrassen; toen de watermaatschappij het water extra ging ontharden, merkte hij dat enkele weken later bij de varkens. Een toevoeging van krijt zorgde voor wat extra bufferwerking.


  • Een van de twee fermentatietanks in de brijvoerkeuken. Marc van Erp bekijkt het proces, dat altijd zonder problemen verloopt.

    Een van de twee fermentatietanks in de brijvoerkeuken. Marc van Erp bekijkt het proces, dat altijd zonder problemen verloopt.

  • De kern van het proces is de bacteriecultuur. De pH moet zo snel mogelijk dalen, zodat het fermentmengsel stabiliseert.

    De kern van het proces is de bacteriecultuur. De pH moet zo snel mogelijk dalen, zodat het fermentmengsel stabiliseert.

  • Het is belangrijk om regelmatig het fermentatieproduct te controleren. Daarom wordt regelmatig de zuurbalans onderzocht.

    Het is belangrijk om regelmatig het fermentatieproduct te controleren. Daarom wordt regelmatig de zuurbalans onderzocht.

  • Fermenteren vraagt veel warmte. Van Erp heeft enkele jaren een houtkachel die relatief goedkoop energie geeft.

    Fermenteren vraagt veel warmte. Van Erp heeft enkele jaren een houtkachel die relatief goedkoop energie geeft.

Met automatisch ontsmetten geen gruwelverhalen over fermentatie

De laatste jaren heeft Van Erp een stabiel rantsoen met de grondstoffen tarwe, gerst en een granenmix om te fermenteren. Het ferment wordt met tarwegistconcentraat, aardappelstoomschillen en bivamix aan alle zeugen, biggen en vleesvarkens verstrekt. De vervanging varieert van 55% bij de lacterende zeugen tot 80% bij de vleesvarkens.

Van Erp gebruikt de ferment als stuurvloeistof in de brijvoerinstallatie, waardoor het voeren secuurder gaat. Ook ziet hij door het zure product een stabiele voeropname en komen gisten in het systeem niet meer voor. “Het is al 2, 3 jaar stabiel.” Het ferment gaat inmiddels ook in de biggenvoerautomaat in de kraamstal.

Ik denk dat de installatie onderhand wel is terugverdiend

Gevraagd naar de crux hoeft hij niet lang na te denken: hygiëne en automatiseren. “Meer is het eigenlijk niet.” Zo ontsmet hij na elke batch de tank met heet water en waterstofperoxide. Door het proces maximaal te automatiseren, wordt niks vergeten en gebeurt het altijd op de juiste manier. De gruwelverhalen over fermenteren kan de varkenshouder daarom niet onderschrijven. “Op zeugenbedrijven kan het heel goed werken. Ik zie dat ook in de studiegroep van fermentatiebedrijven.”

De varkens doen het prima en de darmgezondheid is goed. Verschillen in resultaten kan hij echter niet aangeven. - Foto: Marc van Erp
De varkens doen het prima en de darmgezondheid is goed. Verschillen in resultaten kan hij echter niet aangeven. - Foto: Marc van Erp

Van Erp benadrukt de voordelen van het voeren van gefermenteerde producten: zijn voerkosten liggen lager door een hogere vervanging van bijproducten en losse grondstoffen, de droge stof van het brijvoer ligt 4 procentpunten hoger en de voergift bij de zeugen ligt wat lager. Problemen met darmgezondheid zijn er niet meer, waardoor het medicijngebruik is afgenomen. Hij twijfelt wel of de beoogde terugverdientijd van 2 tot 3 jaar daadwerkelijk is uitgekomen. “Dat was iets te positief ingeschat. Maar ik denk dat de installatie onderhand wel is terugverdiend.”

Of registreer je om te kunnen reageren.