Varkenshouderij

Achtergrond 3 reacties

Deense varkenshouderij verliest haar glans

Lage opbrengstprijzen voor varkens hollen de Deense varkenshouderij uit. Hooguit 40% van de bedrijven is financieel gezond. Biggen exporteren blijkt ook geen garantie voor een goed inkomen.

Het gaat niet goed met de varkenshouderij in Denemarken: minder dan de helft van de bedrijven is financieel gezond. De varkensprijs blijft achter bij het buitenland. De welzijnsregels verscherpen en de diergezondheid moet omhoog, omdat het gebruik van zink binnen 4 jaar wordt verboden. Dit zijn zomaar een aantal knelpunten die aan het licht komen in gesprekken met varkenshouders en periferie tijdens de Deens veehouderijbeurs Agromek, eind 2018.

Toonaangevend in Europa

Al met al een nogal ontnuchterende constatering. De Deense varkenshouderij gold jarenlang, net als de Nederlandse, als toonaangevend in Europa én ver daarbuiten. De Deense biggen bijvoorbeeld vinden gretig aftrek op de diverse exportmarkten. En vlaggenschip Danish Crown, jarenlang marktleider in Europa, verkoopt al decennia over heel de wereld vlees. De Denen lijken het goed op de rit te hebben. Dat is vooral de buitenkant. In werkelijkheid kampen de Deense varkenshouders met de nodige problemen. Dit toont tevens hoe moeilijk de varkenshouderij het in Noordwest Europa heeft. Want in Duitsland, België of Nederland is het beeld weinig rooskleuriger. Veel varkenshouders vechten om te overleven.

Lees verder onder de afbeelding.

Belabberde varkensprijs

Grote ergernis van de Deense boeren is de achterblijvende varkensprijs van hun coöperatie Danish Crown. Uit een prijsvergelijking van boerenorganisatie Danske Svineproducenter blijkt dat de Deense varkensprijs sinds april 2016 niet meer boven de Duitse prijs uitkwam. Tot 2016 was de uitbetalingsprijs in beide landen een paar jaar redelijk in evenwicht, of hooguit iets in Duits voordeel. Afgelopen jaar vormt echter het voorlopig dieptepunt. Dan is Deense varkensprijs regelmatig 13 cent per kilo geslacht gewicht lager dan de Duitse.

Irritatie bij Deense varkenshouders

Het nieuws eind november dat de Engelse Danish Crown-dochter Tulip € 34,8 miljoen verlies maakte, sloeg daarom in als een bom. Temeer omdat het jaar ervoor al € 30,9 miljoen verlies is gemaakt. Boerenvoorman Torben Hauskov reageert als volgt op het slechte nieuws: “Het is verontrustend en ik kom in de verleiding om te zeggen, verkoop de shit.” De Deense varkenshouders zijn zichtbaar geïrriteerd dat hún slachterij het zo slecht doet. Wat het nog zorgelijker maakt voor de Deense boeren, is dat bij Danish Crown nog geen tekenen van herstel zichtbaar zijn.

Export biggen

De achterblijvende varkensprijs in eigen land is een belangrijke reden dat de Deense biggenexport blijft toenemen. In de eerste 11 maanden van 2018 exporteerden de Denen ruim 13 miljoen biggen. In heel 2013 exporteerde Denemarken 9,3 miljoen biggen. De export neemt dus in hoog tempo toe, maar dat is zeker geen luxe.

Keerzijde is dat juist slachterij Danish Crown onvoldoende varkens krijgt. De Deense Tönnies-dochter Tican houdt de slachterij wel vol. Danish Crown probeert daarom met bonussen nieuwe leveranciers over te halen. In mei 2017 is een bonusprogramma geïntroduceerd. Dit jaar slachten de Denen wel meer varkens, ruim 18 miljoen is de verwachting. Of deze ontwikkeling doorzet is echter nog de vraag. Door de slechte biggenmarkt halverwege 2018 zijn noodgedwongen meer biggen in eigen land opgelegd, verklaart men bij varkenshandel en biggenexporteur DTL.

Lees verder onder de grafiek.

Na 2 jaren van dalende slachtaantallen krijgen de Deense slachterijen in 2018 weer meer varkens aan de haak. De cijfers van december zijn nog niet definitief, maar in december komen doorgaans bovengemiddeld veel varkens aan de haak.

Slechte biggenmarkt

Jaarlijks 13 miljoen of meer biggen exporteren is niet altijd benijdenswaardig. Dat bleek afgelopen jaar nog toen de biggenprijs zwaar onder druk stond en biggen bleven liggen op de bedrijven. Zeugenhouder Lolholm weet erover mee te praten (lees onderaan dit artikel het interview). Hij komt eind november 2018 nog steeds € 13 per big tekort. Financieel staan veel Deense collega’s van Lolholm er daarom niet best voor.

Lees verder onder de foto.

De Denen leunen zwaar op de biggenexport. Deze foto is afkomstig van exportstal DTL in Padborg. - Foto: Simon Meyer Fotografie
De Denen leunen zwaar op de biggenexport. Deze foto is afkomstig van exportstal DTL in Padborg. - Foto: Simon Meyer Fotografie

40% van de bedrijven economisch gezond

Volgens Danske Svineproducenter is circa 30% van de varkenshouders genoodzaakt zijn bedrijf te stoppen de komende jaren. Nog eens 30% van de bedrijven is financieel kwetsbaar. De laatste 40% van de bedrijven is wel economisch gezond. Deze cijfers komen overeen met hetgeen analist Ritte Ravn van de Jyske Bank zegt. Zij verklaart dat door de lage varkensprijs in 2018 bijna driekwart van de varkensbedrijven aanvullende financiering nodig heeft om alle rekeningen te kunnen voldoen.

Dat veel Deense varkensbedrijven er financieel slecht voor staan, bleek ook tijdens het jaarlijkse varkenscongres van adviesdienst Seges, eind oktober 2018. Søren Søndergaard, vicevoorzitter van de Deense koepelorganisatie voor de landbouw, zei toen dat 1 op de 5 varkensbedrijven in acuut faillissement-gevaar zitten. Reden is de lage varkensprijs in combinatie met slechte oogsten als gevolg van de droogte. Deense varkensboeren telen veel voer zelf, maar komen dit jaar graan tekort.

Welzijn en diergezondheid

Net als in Nederland wordt varkens houden in Denemarken er niet eenvoudiger op. Sinds 1 januari zijn de Denen genoodzaakt hun biggen lokaal te verdoven voor castratie. Dat kost tijd en dus geld. Deense zeugenhouders staan tevens voor flinke veterinaire uitdagingen de komende jaren. Het gebruik van antibiotica moet zeer waarschijnlijk verder omlaag in 2019 en het gebruik van zink wordt uiterlijk in 2022 verboden, vertelt de Deense varkensarts Poul Baekbo. De Denen zijn grootverbruiker van zinkoxide, 527 ton in 2017. Dat wordt verdeeld onder circa 31 miljoen biggen, want vrijwel ieder Deens bedrijf gebruikt zinkoxide tegen diarree bij biggen, verklaart de varkensarts. Het achterwege laten van zinkoxide zal de bigkwaliteit daarom niet ten goede komen.

Lees verder onder de foto.

Carl-Christian Lolholm (35) heeft in het Deense Dybvad een bedrijf met 1.000 zeugen. - Foto: Kees van Dooren
Carl-Christian Lolholm (35) heeft in het Deense Dybvad een bedrijf met 1.000 zeugen. - Foto: Kees van Dooren

‘Ik zie meeste toekomst in biggenexport, de Deense varkensprijs blijft achter’

De Deense zeugenhouder Carl Christian Lolholm exporteert al jaren zijn biggen. Hij wil voorlopig niet anders. Wekelijks haalt exporteur Rosgaard zijn biggen. Hij hoeft zich zodoende geen zorgen te maken over de afzet en kan zich richten op het bedrijf en de productie van goede biggen. Dat vindt hij fijn werken. De jonge Deen heeft 1.000 zeugen. Op jaarbasis verkoopt hij 5.000 speenbiggen. Dat is noodzaak omdat hij onvoldoende stalruimte heeft om alle biggen zelf op te fokken. De biggen die hij wel zelf opfokt, gaan allemaal naar Duitsland.
Wat is interessant aan de biggenexport?
“Dat werkt het meest overzichtelijk voor mij en is financieel ook het gunstigst. Iedere vrijdag laadt de handelaar 600 biggen. Dan is alles in een keer weg. Als ik mijn biggen in Denemarken afzet, heb ik misschien wel 4 afnemers nodig. Dat maakt het een stuk complexer en vraagt dus meer organisatie.”
Waarom zelf geen vleesvarkensstal bouwen?
“Dat is een slecht idee. De vleesvarkensprijs in Denemarken blijft continu achter bij de Duitse prijs. In Duitsland brengt een varken ruwweg € 2,50 tot soms maximaal € 7 per dier meer op dan in Denemarken. Voor goede biggen van 30 kilo is de meerprijs in Duitsland rond € 4 per dier. Dat is financieel dus interessant. In 2018 zijn mijn biggen afgerekend op de Deense notering. Het jaar daarvoor op de Duitse Nord-West-notering. De omschakeling naar de Deense notering blijkt een verkeerde keuze. In 2018 was de Duitse biggennotering juist hoger dan de Deense. Ik verkoop gangbare biggen, dus geen dieren met een hogere gezondheidsstatus.”
Biggenexport was de tweede helft van 2018 ook geen vetpot. Wel eens hoofdpijn gehad van de slechte markt?
“Een beetje wel, ja. De afzet liep inderdaad beroerd en de prijs was slecht. Ik ben 3 keer blijven zitten met de biggen. Dat is een probleem voor ons. De stalruimte heb ik namelijk hard nodig. In alle 3 de gevallen zijn ze een week later gehaald, samen met de biggen die dan op gewicht waren. Het is nu eind 2018. De markt trekt gelukkig weer aan. Ik word zelfs weer gebeld om biggen.”
Blijven exporteren?
“Ja, dat is zeker de bedoeling. Ik heb het bedrijf 3 jaar geleden overgenomen. Ik zie het meeste toekomst in biggenexport. Eind november 2018 kost het biggen produceren nog geld. Ik kom nog € 13 per big tekort. Maar ik ga ervan uit dat de prijs begin dit jaar verder aantrekt. Voor ons was 2017 een superjaar. Dat zal jaar niet makkelijk te evenaren zijn.

Deense bigkwaliteit loopt gevaar

Deense biggen hebben een goede reputatie in Europa. Ze staan bekend als dieren die hard groeien en vitaal zijn.

In Polen willen de boeren vrijwel geen andere importbiggen dan de Deense. De Denen zullen niettemin flink moeten investeren in betere hygiëne en voeding van hun biggen om de goede reputatie vast te houden. Het uitfaseren van zink zal vermoedelijk leiden tot meer speendiarree op Deense varkensbedrijven, verwachten deskundigen. Zinkoxide wordt gebruikt om E. coli-gerelateerde speendiarree bij biggen tegen te gaan. De Deense varkenshouderij is bezig met het afbouwen van het gebruik van medisch zink. Voor het Danish Pig Research Center is dat begin dit jaar reden hun kenniswebsite over speendiarree bij te werken.

Speendiarree komt nu betrekkelijk weinig voor op de Deense varkensbedrijven, schrijft het DPRC. Uiterlijk in 2022 wordt het veterinair gebruik van zink verboden in Denemarken. De verwachting is dat speendiarree dan weer een grote rol gaat spelen op de bedrijven.

Laatste reacties

  • varken23

    In hetzelfde schuitje.....

  • farmerbn

    Minder varkens in Denemarken en Nederland en meer in Spanje. Graan kopen in Rusland of Oekraine is goedkoper dan eigen graan uit Denemarken. Russisch graan transporteren naar de oostkust van Spanje is goedkoper dan naar Rotterdam en daarna naar Brabant. Daarnaast zijn er veel meer regels in Denemarken en Nederland dan in Spanje waardoor Spanje een economisch voordeel heeft.

  • koestal

    De wereld verandert,winsten uit het verleden enz. enz.

Of registreer je om te kunnen reageren.