Varkenshouderij

Achtergrond

Snelle uitgang varkensstal niet omarmd

Bij een brand sterven de meeste varkens door verstikking. Valwanden kunnen voor evacuatie en frisse lucht zorgen, maar kunnen weinig op bijval rekenen.

Bij stalbranden is de meest gehoorde vraag waarom dieren niet gewoon uit een stal gehaald worden. Los van het feit dat een brand zich vaak razendsnel over een stal verspreidt, vaak via de centrale luchtafzuiging, is er ook nog het instinct van de varkens. Varkens blijven eerder in hun vertrouwde afdeling en hok, dan dat ze bij een calamiteit het hok en de afdeling uitrennen. Het uit de stal krijgen van de dieren staat in dit geval nog los van de vraag waar ze dan naartoe moeten. De meeste varkensbedrijven hebben immers beperkte ruimte op het erf. Toch zijn er de afgelopen jaren twee systemen geïntroduceerd waarmee varkens wel de stal uit te krijgen zijn of in ieder geval frisse lucht behouden bij het uitvallen van ventilatie of bij brand.

Stil rond Stable Safe

In 2015 werd door uitvinders Peter Berlang en Sjaam Hira het Stable Safe-systeem gepresenteerd. Een systeem waarbij sensoren brand detecteren en waarna vervolgens de hokafscheidingen en deuren automatisch naar buiten vallen. Uit tests die destijds onder andere door Wageningen UR werden uitgevoerd bleek dat 65% van de varkens hun hok verliet en 39% het staldeel. De kosten voor het systeem zouden tussen de € 10.000 en € 20.000 liggen. Het systeem was bedoeld voor zowel bestaande als nieuwe stallen.

Twijfels over het systeem

Het systeem lijkt vier jaar later een stille dood gestorven. Alleen PVV-Tweede Kamerlid Dion Graus benoemt het systeem nog wanneer stalbranden ter sprake komen. Verder is er niets over wegvallende hokinrichting en deuren te vinden. LTO en POV hebben nog altijd hun twijfels over het systeem. Een onderzoeker van Wageningen UR geeft aan dat destijds bij de eerste evaluatie is aangegeven dat varkens wel hun hok verlaten zodra de wandjes wegvallen, maar de grote vraag blijft of ze verder dan de centrale gang durven te gaan.

Valmuur mogelijk kansrijker

In 2017 introduceerde gepensioneerd dierenarts Bulle Koster een valwand. Op basis van temperatuursensoren en branddetectie klapt de zijwand van een stal geheel of gedeeltelijk weg om zo varkens in ieder geval frisse lucht te geven en een ontsnappingsroute te geven. Ondanks een zeer positieve uitkomst van een onderzoek door het Safety Field Lab van Twente Safety Campus is Koster vrijwel geen stap verder met zijn uitvinding.

Gedrag van varkens

Uit de onderzoeken komt naar voren dat, zodra de valwand opent, de hoeveelheid rookgassen tot op valwandhoogte afneemt. De leefomstandigheden in al brandende afdelingen lopen snel terug maar in de overige afdelingen hebben varkens wel betere kansen omdat de valmuren voor frisse lucht zorgen. Ook bij dit systeem is het nog wel de vraag of alle varkens naar buiten zullen rennen, voor varkenshouders in ieder geval reden om dit niet in de stal toe te passen. Bulle Koster verwacht dat de meeste varkens toch in de hokken zullen blijven: “maar door het wegklappen van muren heb je 15 minuten meer tijd om te blussen en kun je direct bij de brandhaard.” Aan de kosten zou het niet moeten liggen, die zijn volgens Koster niet hoger dan van een gewone prefabmuur.

Een stal met prefabwanden. Volgens oud-dierenarts Bulle Koster zijn wegklapbare prefabwanden niet duurder dan gewone. - Foto: Ronald Hissink
Een stal met prefabwanden. Volgens oud-dierenarts Bulle Koster zijn wegklapbare prefabwanden niet duurder dan gewone. - Foto: Ronald Hissink

Weinig respons

Ondanks de mogelijkheden die zijn systeem biedt, heeft Koster tot nu toe nog enige respons gehad: “Vanuit het ministerie is al een aantal keer aan de Tweede Kamer toegezegd ernaar te kijken, maar vervolgens hoor ik er niks meer van. Ook zijn er al drie rapporten brandveiligheid opgesteld en nu kijkt ook weer de Onderzoeksraad voor de Veiligheid naar de stalbranden.”

Of registreer je om te kunnen reageren.