Varkenshouderij

Achtergrond 3 reacties

Afrikaanse varkenspest laat alarmbellen rinkelen

Ziekte slaat toe in Roemenië en China. Hier is iedereen wakker, maar de risico’s zijn nog klein.

Een soort code oranje is geldig na de snelle uitbreiding van Afrikaanse varkenspest (AVP) in Roemenië en China. Hoewel de kans nog steeds klein is dat het virus Nederland bereikt, nemen de zorgen daarover wel toe.

Voorzitter Henk Bleker van brancheorganisatie Vee & Logistiek lichtte afgelopen woensdag op Radio1 zijn vrees toe. Bleker noemt het rampzalig voor Nederland als hier Afrikaanse varkenspest opduikt. Vier van de vijf Nederlandse varkens zijn bestemd voor export. Zeker de varkensvleesexport naar niet EU-landen komt langdurig stil te liggen na een besmetting, zegt Bleker.

Met een shovel voeren Roemenen dode varkens af na een varkenspestuitbraak in Lanurile in het zuidoosten van het land - foto: ANP.
Met een shovel voeren Roemenen dode varkens af na een varkenspestuitbraak in Lanurile in het zuidoosten van het land - foto: ANP.

Zijn collega Jan Vernooij, voorzitter van de sectorcommissie varkens van Vee & Logistiek Nederland, vindt de situatie rond Afrikaanse varkenspest zorgwekkend en zegt zijn hart vast te houden.

Uit de reactie van de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) valt niet af te leiden dat er bij de sectorvertegenwoordigers sprake van paniek is. Niettemin noemt de POV de situatie in Roemenië ‘zeer zorgelijk’. De ziekte breidt daar immers steeds uit en lijkt niet onder controle.

Afrikaanse varkenspest lijkt nog een ver-van-mijn-bedshow, maar dat is het echter niet

Tot dusver is het virus niet dichterbij gekomen dan Tsjechië. Voor de Nederlandse varkenshouders lijkt AVP daarom nog een ver-van-mijn-bed-show. Dat is het echter niet. Frans van Dongen, lobbyist van de Nederlandse vleessector in Brussel, wijst op het gevaar van een AVP-uitbraak in Duitsland.

Dan komt de Duitse varkensvleesexport naar niet EU-landen langdurig op zijn gat te liggen. De gevolgen laten zich raden. Al het Duitse varkensvlees dat niet meer naar landen als China, Japan en Zuid-Korea mag, zorgt voor grote prijsdruk op Europese varkensmarkt.

Hetzelfde gevaar dat schuilt achter een uitbraak in Duitsland, schuilt ook achter een uitbraak in Spanje, Frankrijk of Denemarken. Deze landen leunen ook zwaar op de export van varkensvlees.

Hardnekkig virus

AVP inslepen gaat gemakkelijker dan met het virus afrekenen, zoveel is duidelijk. Het virus gaat sinds 2014 in de Baltische staten en Polen rond. Zowel bij wilde zwijnen als op varkensbedrijven.

In Roemenië zijn vorig jaar twee varkensbedrijven besmet, schrijft het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit begin dit jaar aan de Tweede Kamer. Dit jaar zijn er meer besmettingen in Roemenië. Bovendien werd het land tien dagen geleden opgeschrikt door een uitbraak op een van de grootste bedrijven in het land: Tebu Consult. Daar zijn 140.000 varkens geruimd.

Afrikaanse varkenspest zit al veel te lang in Oost-Europa

Ruim 4 jaar na de introductie van het virus in de EU wint AVP dus alleen maar terrein. Dit tot grote ergernis van COV-lobbyist Frans van Dongen. Hij verlangt actie van de Europese Commissie bij de bestrijding van AVP.

Van Dongen zat afgelopen donderdag nog met de Europese ambtenaren om tafel. Dat was niet de eerste keer, verklaart hij. Hij blijft aandringen op een daadkrachtige, Europese aanpak van Afrikaanse varkenspest. Van Dongen: “Afrikaanse varkenspest zit al veel te lang in Oost-Europa. De ziekte moet Europa uit of op zijn minst ingedamd worden. Zodat het niet verder richting West-Europa komt.”

Het is dus zonneklaar dat bij de vleessector grote zorgen heersen over Afrikaanse varkenspest. Verdere uitbreiding van het virus in westelijke richting kan de varkensvleesketen grote schade toebrengen. De COV pleit daarom voor meer urgentie en daadkracht bij de bestrijding van AVP. En wel in Europees verband.

Veewagens die terugkomen uit risicogebied worden aan de Nederlandse grens nogmaals ontsmet, zoals hier in Herten - foto: Twan Wiermans.
Veewagens die terugkomen uit risicogebied worden aan de Nederlandse grens nogmaals ontsmet, zoals hier in Herten - foto: Twan Wiermans.

Roemenië lastig land om AVP te bestrijden

Van Dongen erkent dat de AVP-bestrijding moeilijk is. Dat geldt in het bijzonder voor een land als Roemenië. Dat verklaart ook dierenarts Willie Loeffen van Wageningen UR, deskundige op het gebied van AVP. Hij ziet Roemenië als een lastig land om AVP te bestrijden.

Veel Roemenen zullen een ziek dier eerder slachten voor eigen consumptie dan dat ze dit melden bij de autoriteiten

Dat komt enerzijds door het grote aantal wilde zwijnen dat er leeft en anderzijds door de vele backyard-bedrijven. Veel Roemenen houden een paar varkens voor eigen consumptie. Zij zullen een ziek dier eerder slachten dan dat te melden bij de autoriteiten. Anders hebben ze geen varkensvlees op tafel.

Loeffen is ook niet verbaasd dat Roemenië lijdt onder AVP. Het virus kroop vanuit buurland Oekraïne steeds verder richting Roemenië. De vraag was dus meer wanneer dan of het AVP-virus Roemenië zou bereiken.

AVP-verdenking, wat nu?

Afrikaanse varkenspest heeft een ziektebeeld dat veel lijkt op dat van klassieke varkenspest. De belangrijkste symptomen zijn: koorts, geen eetlust, braken, trage en slappe varkens en huidbloedingen. Vooral in de oren, staart, buik en binnenzijde van de benen. Ook bloedige diarree is mogelijk bij Afrikaanse varkenspest.

Voor de virusziekte geldt een meldingsplicht bij het landelijk meldpunt dierziekten, telefoon: 045-546 3188. Als een varkenshouder de situatie niet vertrouwt, belt hij de dierenarts. Bij een verdenking van AVP neemt die contact op met het meldpunt en komt de NVWA in actie.

Als de verdenking juist blijkt te zijn en AVP op het bedrijf aanwezig is, gaat het bedrijf op slot en worden de varkens geruimd. Er mogen pas weer varkens in de stal nadat de NVWA daarvoor toestemming geeft. Bij een uitbraak volgen direct landelijke maatregelen om verspreiding van de ziekte tegen te gaan.

Zowel klassieke varkenspest als Afrikaanse varkenspest is niet besmettelijk voor mensen. Op klassieke varkenspest wordt gemonitord door de GD en WBVR.

Extra waakzaamheid

Volgens Willie Loeffen is de kans dat AVP in Nederland opduikt nog steeds klein. Ook na de recente uitbraken in Roemenië en China. Niettemin neemt de kans op een uitbraak in Nederland toe naarmate het gebied waar het virus zit groter wordt.

Volgens Loeffen loopt Nederland het meeste risico op een besmetting als gevolg van menselijk handelen. Bijvoorbeeld doordat mensen besmet vlees meebrengen vanuit Oost-Europa. Zo zijn ook de uitbraken in Tsjechië en de eerste uitbraak in Hongarije ontstaan, vermoedt Loeffen. Hij ziet dergelijke uitbraken meer als toevalstreffers.

Veewagens moeten een tweede reiniging en ontsmetting ondergaan

Besmetting via direct contact, met bijvoorbeeld wilde zwijnen, ligt in Nederland niet voor de hand. Niettemin blijft het oppassen geblazen. Veewagens die uit risicovol gebied terug keren, dienen hier een tweede reiniging en ontsmetting te ondergaan. Een initiatief van Vee & Logistiek dat sinds vorig jaar verplicht is.

Voorzichtig met buitenlandse bezoekers

Een belangrijk punt van aandacht is ook het toelaten van buitenlandse bezoekers op een varkensbedrijf. Chinezen zijn bijna wekelijks in Nederland te vinden. 28 augustus twitterde varkenshouder Marc van Erp in Sint-Oedenrode (N.-Br.) dat hij een groep Chinezen rondleidde.

Hij durfde dit aan, omdat de groep al ruim een week in Nederland was en hij goede afspraken had gemaakt met de organisator van het bezoek, Jan Essens van Varkenshouderij Opleidingscentrum Nederland (VON).

Zo mochten de bezoekers bijvoorbeeld geen etenswaren meenemen. Bovendien hadden de gasten gedoucht en droegen zij bedrijfskleding en handschoenen tijdens het stalbezoek.

Mogelijkheden van overdracht van het Afrikaanse varkenspestvirus - bron: WUR.
Mogelijkheden van overdracht van het Afrikaanse varkenspestvirus - bron: WUR.

De POV adviseert te kiezen voor zekerheid. Het POV-standpunt: “Varkenshouders zouden zich vanwege de huidige AVP-situatie zeer bewust moeten zijn van de risico’s van het toelaten van buitenlandse bezoekers op het bedrijf en daar moeten ze terughoudend in zijn.

Bijvoorbeeld door bezoek te beperken tot zichtstallen of af te zien van bezoekers uit risico-landen. Als bezoek echt nodig is, dienen preventieve maatregelen zeer strikt in acht genomen te worden.”

Handen ineen slaan

Afrikaanse varkenspest komt, zoals de naam doet vermoeden, oorspronkelijk uit Afrika. Sinds 2007 wint het virus gestaag terrein. Via de Kaukasus, Rusland en Oekraine schuift AVP op richting de EU, waar het sinds 2014 voorkomt in de Baltische staten en Polen.

Een collectieve aanpak is hoognodig, stelt ook Wereldvoedselorganisatie FAO. In China zit het virus al in vier regio‘s. Dit land is goed voor de helft van de mondiale varkensvleesproductie. AVP in China is tevens een bedreiging voor de varkensstapel in andere Aziatische landen.

Preventie is het belangrijkst

Het is de moeite meer dan waard om alles in het werk te stellen om Afrikaanse varkenspest te weren. Dat bevestigt ook minister Schouten in haar Kamerbrief van 24 januari van dit jaar. Daarin stelt ze dat een uitbraak leidt tot veel economische schade voor de varkenshouderij. Mede als gevolg van handelsbeperkingen.

Ook uit dierenwelzijnsoogpunt is een besmetting een ramp. De minister schrijft dat het een ernstige ziekte is die gepaard gaat met heftige verschijnselen en aantasting van het dierenwelzijn. Vaak leidt een besmetting ook tot de dood van een varken. Om deze redenen is voor Afrikaanse varkenspest een meldingsplicht.

In de varkensvleesketen zelf is men ook terdege bewust van de enorme impact die een AVP-uitbraak heeft. De vleessector lobbyt daarom voor een AVP-aanpak en ook Vee & Logistiek uit haar zorgen.

De POV geeft daarnaast aan dat een uitbraak veel schade toebrengt aan de varkenshouderij. Door alle hygiënemaatregelen die sinds de jaren ’90 – toen Nederland kampte met klassieke varkenspest – genomen zijn, is de kans dat de ziekt snel om zich heen grijpt wel fors verkleind, zegt de POV.

Laatste reacties

  • Mtstermors1

    Heeft ook al zin vrachtwagens ontsmetten en dan weer met je eigen schoenen in de vrachtwagen stappen. Of zie ik dat niet goed op de foto

  • grolschzetor

    Wat dacht je van de Donau.....hoe zit het met de boten die graan brengen? Wat doet nevedi? Zag vorige week een Roemeense boot worden gelost in lochem. Zijn er extra procedures?

  • Leslie

    Snap niet dat er nu nog mensen zijn die extra " mensen in de stal laten" ze komen je niks goeds brengen. Moet je gewoon niet willen.

Of registreer je om te kunnen reageren.