Snelle euthanasie bevordert welzijn - Boerderij.nl
Varkenshouderij

Achtergrond 3 reacties

Snelle euthanasie bevordert welzijn

Kansloze biggen hebben baat bij een snelle dood. Dat verbetert de gezondheid van de andere biggen. Een goed euthanasiebeleid borgt het dierenwelzijn.

Elke varkenshouder kent ze wel. Te kleine, niet levensvatbare biggen die ergens in een hoekje van het kraamhok blijven zitten of liggen tot ze sterven. Voor het welzijn van deze biggen is het beter als ze voortijdig uit hun lijden worden verlost. Openbaar gemaakte filmbeelden op een groot varkensbedrijf in 2013 in Duitsland leidden tot een discussie over de nekslag als euthanasiemethode.

Euthanasieapparaten

Dit zette de ontwikkeling van euthanasieapparaten in een stroomversnelling. Het Duitse GFS Topshop begon in 2013 met de ontwikkeling van een apparaat om biggen op een diervriendelijke manier te doden. Niet veel later, in 2014, begon het Nederlandse Anoxia met de ontwikkeling van de Anoxia-methode. Daarbij maakte het bedrijf gebruik van de expertise die zij heeft opgedaan bij de CO2-vergassingsmethode voor eendagskuikens. MS Schippers volgde in 2016 met de ontwikkeling van de MS Nitrogen.

Anoxia-concept helpt bij selectie

Het Anoxia-concept werkt met stikstofgas. Agro Topshop in Nederland en Anoxia leveren 3 types boxen, schuim en stikstofgas of desgewenst een stikstofgenerator. Dat laatste is alleen voor grote bedrijven interessant. De boxen zijn geschikt voor dieren tot 50 kilo, afhankelijk van de uitvoering. Anoxia geeft bij elke nieuwe box instructies op het bedrijf en uitleg over het gebruik van de beslisboom. Anoxia hecht er veel waarde aan dat de bedrijfsdierenarts hierbij aanwezig is om het onderdeel te maken van het bedrijfsgezondheidsplan. Inmiddels werken een tiental varkenshouders met het concept. De prijs varieert tussen € 3.000 en € 6.000.


Politieke aandacht

Het onderwerp heeft al langer de aandacht. “In 2004 legde de Europese Autoriteit voor de Voedselveiligheid, EFSA, een advies voor aan het Europees Parlement en de Raad, die het welzijn moet borgen bij het doden van dieren. Gezien de vele aspecten van dit onderwerp duurde het tot 2009 voor de Europese verordening werd aangenomen”, vertelt Hugo de Groot, algemeen secretaris van het Collectief Praktiserende Dierenartsen (CPD).

Hanno Kiezebrink, managing director van Anoxia, spreekt bewust van het ‘Anoxia-concept’. “Onze drijfveer om het Anoxia-concept voor biggen te ontwikkelen, is dierenwelzijn. Daarom heb ik dierenarts Anette van der Aa aangetrokken. Door een samenwerking tussen Anoxia en de ‘Regiegroep Beslisondersteuner’ is de beslisboom euthanasie onder supervisie van Van der Aa tot stand gekomen. Het is een hulpmiddel dat ondersteunt bij de beslissing om een big wel of niet te euthanaseren.

CO2-box 500 populair in Duitsland

De CO2-box 500 van het Duitse GFS werkt met CO2. Sinds de introductie in Duitsland eind 2014 zijn 100 apparaten verkocht. Sinds kort is de box in Nederland te koop bij Agro TopShop (voorheen Agro-Verhen). Het bedrijf levert alleen de box. Varkenshouders moeten elders flessen CO2 kopen. De CO2-box is geschikt voor biggen tot 5 kilo. Er kunnen maximaal 5 tot 10 biggen tegelijk geëuthanaseerd worden, afhankelijk van het gewicht. Bij de aanschaf is een instructie op het bedrijf inbegrepen. De CO2-topbox kost € 2.490. Voor € 299 levert Agro TopShop er een transportkar bij met als optie een gasfleshouder voor € 79.


Door vakbekwame mensen

In de Europese verordening staat dat euthanasie alleen uitgevoerd mag worden door vakbekwame mensen. Bij alle 3 de apparaten geven de leveranciers dan ook een uitgebreide instructie op het bedrijf over de werking van het apparaat en de handelingen die voor, tijdens en na het euthanaseren moeten gebeuren. “Het euthanasieproces bestaat uit 3 stappen. De eerste is verdoven, de tweede is doden en de derde stap is de dood vaststellen”, vat de Groot samen.

‘Belangrijkste is dat euthanasie dierwaardig wordt uitgevoerd’

Euthanasiebeleid nodig

Het bespreken van de uitval van biggen met de varkenshouder is al een vast onderdeel van het bedrijfsgezondheidsplan. Daarin past ook kennisoverdracht over euthanasiebeleid. Dat heeft de voorkeur van John Vonk, voorzitter van de vakgroep varkensgezondheidszorg van de KNMvD. Hij wijst op het belang om goed te omschrijven wie welke handelingen mag uitvoeren, welke opleiding vereist is, enzovoort. “Belangrijkste is dat euthanasie dierwaardig wordt uitgevoerd en dat dat goed geborgd wordt voor de rest van de keten”, zegt hij.

Stikstofgas

Vergassen van biggen is een praktische en weinig belastende manier om niet levensvatbare biggen te euthanaseren. Anoxia en MS Schippers maken beide gebruik van stikstofgas gevangen in schuimbellen en GFS Topshop maakt gebruik van CO2. “In Duitsland is het gebruik van stikstofgas nog niet erkend als verdovingsmiddel”, licht Gerd Vahrenhorst, adviseur bij GFS de keuze toe. “Daarnaast is CO2 makkelijker in het gebruik, omdat het zwaarder is dan lucht in tegenstelling tot stikstof. Dat moet in schuimbellen gevangen zitten omdat het anders vervluchtigt”, vervolgt hij.

Mart Smolders, divisiemanager varkens bij MS Schippers vindt stikstof geschikter dan CO2. “Het voordeel van stikstof is dat het de slijmvliezen van de biggen niet prikkelt in tegenstelling tot CO2. Daardoor verloopt euthanasie met stikstofgas rustiger dan met CO2”, motiveert hij de keus voor stikstof. Voor een goede werking van stikstofgas is de samenstelling van het schuim essentieel.

MS Nitrogen binnenkort op de markt

De MS Nitrogen werkt met in schuimbellen gevangen stikstofgas. Dat kan uit een gasfles komen of uit een generator. MS Schippers levert alleen de MS Nitrogen en schuim. Varkenshouders moeten elders flessen stikstofgas kopen of een stikstofgasgenerator aanschaffen. De box is geschikt voor pasgeboren biggen tot biggen van 25 kilo. Het aantal biggen hangt sterk af van de grootte van de dieren. De aanschaf gaat gepaard met een instructie op het bedrijf. Instructie in een vreemde taal is mogelijk. De MS Nitrogen komt naar verwachting in het derde kwartaal van dit jaar op de markt en kost ongeveer € 2.500 exclusief btw.


Juiste schuim

Anoxia besteedde ruim 2 jaar aan de ontwikkeling van het juiste schuim. “De bellen moeten voldoende groot zijn om te voorkomen dat de biggen ze inademen en ze mogen niet vanzelf kapot gaan”, legt Kiezebrink uit. De opname van het stikstofgas vindt plaats als de biggen de bellen met hun snuit raken en het gas vrijkomt. Het principe is vergelijkbaar met CO2, namelijk het verdringen van zuurstof.

Kleine biggen

Op varkensbedrijven betreft het gros van de euthanasie jonge, niet levensvatbare biggen. Voor die toepassing zijn de apparaten in eerste instantie ontwikkeld. Anoxia en MS Nitrogen kunnen biggen tot 25 kilo euthanaseren. De CO2-box 500 tot maximaal 5 kilo, omdat in Duitsland bij dieren boven 5 kilo een andere methode is toegestaan (zie kader onderaan dit artikel).

Door het euthanasiebeleid onderdeel te maken van het bedrijfsgezondheidsplan toont de varkenshouderij dat zij dierenwelzijn hoog in het vaandel draagt. De toegestane methodes zijn in wetenschappelijk onderzoek uitgebreid getoetst op dierenwelzijn. Daardoor is dat geborgd voor de andere schakels in de keten.

Artikel gaat verder onder de foto.

Biggen aan de uier. De ervaring leert dat een snelle euthanasie van kansloze biggen de gezondheid van de resterende biggen verbetert. - Foto: Koos Groenewold
Biggen aan de uier. De ervaring leert dat een snelle euthanasie van kansloze biggen de gezondheid van de resterende biggen verbetert. - Foto: Koos Groenewold

Gezondheid

Ervaring leert dat gebruikers van een euthanasieapparaat eerder overgaan tot euthanasie van kansloze dieren en dat daardoor de gezondheid van de andere biggen omhoog gaat. Daarnaast bevordert euthanasie direct na de selectie van de dieren het dierenwelzijn. Daarmee voldoet hij aan de eisen die de autoriteiten en afnemers aan hem stellen.

Duitse wetgeving anders dan Nederlandse

De Europese verordening, 1099/2009, die voorschriften stelt om het om het welzijn van dieren bij het doden te borgen, geldt voor alle Europese landen.

Lidstaten kunnen zelf aanvullende regels stellen bovenop deze verordening. Daardoor wijkt de situatie in Duitsland iets af van de Nederlandse. Zo is het gebruik van stikstofgas voor euthanasie van biggen nog niet erkend maar wel van CO2. Voor varkens met een gewicht boven de 5 kilo lichaamsgewicht is het gebruik van de elektrocutietang toegestaan.

Daarbij plaatst de varkenshouder de tang eerst aan weerszijden van de kop van het dier tussen de ogen en het midden van de ooropening. De stroomstoot die daarop volgt verdoofd het dier. Daarna plaatst de varkenshouder de tang met één been op de rug tussen beide schouderbladen en het andere been ter hoogte van het hart op de ribbenkast. Een stroomstoot legt het hart stil en het dier overlijdt. Verbloeden is niet meer nodig. Uiteraard moet de dood nog wel vastgesteld worden. Net als bij vergassing gelden strikte regels voor het gebruik van de elektrocutietang. Een instructie op het bedrijf door de leverancier maakt daar onderdeel van uit.

Laatste reacties

  • Bolder01

    Wanneer begint men zich is druk en aandacht te vragen voor de agrariche sector? Hoe veel boeren gaan dit apperaat misschien zelf wel gebruiken .de noot is hoog😭😭

  • johan.vandegraaf

    Stelletje domme boeren ik ben zelf ook melkveeboer,maar dit is wel een hele domme gang van zaken eerst veel biggen per zeug fok die zwak zijn en dan afmaken,beter sterke en minder biggen per zeug,meer plezier in werk en veel meer maatschappelijke acceptatie !

  • Pietje L

    Dus Johan, jij hebt de oplossing?

Of registreer je om te kunnen reageren.