Varkenshouderij

Achtergrond

Looptijd financiering varkenshouderij stuk korter

De looptijd van financieringen is aanzienlijk korter dan voorheen. Het maakt financieren lastiger, maar geeft een economisch gezondere situatie.

Varkenshouders die de laatste jaren met de bank om tafel hebben gezeten voor het afsluiten van een nieuwe financiering, hebben gemerkt dat looptijden korter zijn dan voorheen. Volgens Niels Kanters, bedrijfsadviseur bij financieel adviesbureau Exitus, zijn exacte tijdslijnen lastig te geven. “Maar waar voorheen looptijden richting pakweg 15 tot 20 jaar gebruikelijk waren, zien we nu termijnen van 12 tot 15 jaar.”

Financieringstermijn zeugenstal een paar jaar korter

Voor financieringen van zeugenstallen is de termijn gemiddeld een paar jaar korter dan voor vleesvarkensstallen. Kanters ziet dat bij alle banken. “Het is te kort door de bocht om te stellen dat kortere looptijden een doel op zich zijn. De rentabiliteitseisen liggen in ieder geval wel hoger. Vergeleken met 5 jaar geleden zitten banken er strakker in.”

‘Als bedrijven willen ontwikkelen, moeten aflossing en afschrijving in balans zijn’

Kees Ligthart, adviseur varkenshouderij bij Abab, merkt op dat bij nieuwe financieringen het toekomstperspectief van het bedrijf meer dan voorheen vooropstaat. “Dat moet ook. Als bedrijven willen ontwikkelen, moeten aflossing en afschrijving in balans zijn. Bij bedrijven die consolideren of afbouwen is het een ander verhaal.”

Ligthart ziet dat een reservering van € 135 tot € 150 per zeugenplaats en € 25 per vleesvarkensplaats nodig is om voldoende financiële ruimte te creëren om in de toekomst te kunnen ontwikkelen. 5 jaar geleden was € 125 per zeugenplaats voldoende. Bij vleesvarkens is de reservering niet veel veranderd, heeft hij de indruk.

Bij nieuwe financieringen staat het toekomstperspectief van het bedrijf meer dan voorheen voorop. - Foto: Matthijs Verhagen
Bij nieuwe financieringen staat het toekomstperspectief van het bedrijf meer dan voorheen voorop. - Foto: Matthijs Verhagen

Voorwaarden financiering herzien

Overigens is niet alleen de looptijd van financieringen veranderd. Zo staat vaker in de voorwaarden dat de bank na bijvoorbeeld 10 jaar de voorwaarden van financiering kan herzien. Het effect daarvan is niet te onderschatten, waarschuwt Kanters. “Om verrassingen te voorkomen, is het nog belangrijker dan voorheen dat ondernemers zelf zicht hebben op hun positie en tijdig met de bank in gesprek gaan. De ondernemer houdt dan meer de regie.”

Bank kijkt meer naar individuele situatie

Navraag bij Rabobank, ABN Amro en ING leert dat ze inderdaad anders financieren dan 5 tot 10 jaar geleden. Al enkele jaren zijn banken strikter met het verstrekken van financieringen en het terugbetalen ervan. Jan Willem van den Berg, agrarisch specialist bij ING, zegt dat zijn bank altijd al wat korter op de aflossingstermijn heeft gezeten. “Ons beleid is in die zin niet aangepast. Wel wordt er nog meer naar de individuele situatie gekeken. Elk bedrijf is uniek.” Dat benadrukt ook Robert Stienen, specialist varkenshouderij bij ABN Amro. “Financieringstermijnen zijn korter. Maar het langetermijnperspectief is met name bepalend.”

‘Financieren van verlies is taboe’

De banken geven een aantal redenen voor de kortere aflossing. Belangrijk is om in het achterhoofd te houden dat ze via ‘Basel’ met strengere regels te maken hebben. Financieren van verlies is taboe. Banken willen met de kortere aflossing de hoogte van de aflossing meer in lijn laten lopen met de afschrijving. Daardoor kan een bedrijf op termijn nieuwe investeringen doen, bij de tijd blijven en economisch gezond uitbreiden.

Varkenstallen zijn eerder verouderd

Verder wordt een financiering meer per object bekeken en minder in het totaal van het bedrijf. Daarbij speelt dat stallen door snel opvolgende wet- en regelgeving en eisen uit de markt eerder dan vroeger verouderd zijn. Dat geldt zeker voor varkenshouders in Noord-Brabant, waar stallen voor 2022 emissiearm moeten zijn.

Nieuwbouw van een varkensstal in Noord-Brabant. Vooral in deze provincie geldt dat stallen door snel opvolgende wet- en regelgeving en eisen uit de markt eerder dan vroeger verouderd zijn. - Foto: Bart Nijs
Nieuwbouw van een varkensstal in Noord-Brabant. Vooral in deze provincie geldt dat stallen door snel opvolgende wet- en regelgeving en eisen uit de markt eerder dan vroeger verouderd zijn. - Foto: Bart Nijs

Een niet bepalende maar bijkomende reden is dat de periode van borgstellingskrediet voor de landbouw is verkort van 20 naar 12 of 6 jaar. De kortere aflossingstermijn sluit daar beter bij aan.

Stienen van ABN Amro zegt dat in het algemeen resultaten en ambities van de ondernemer belangrijk zijn en de financiering moet passen bij de staat van de gebouwen en het bedrijfsmodel met eventuele nevenactiviteiten. “We willen dat voldoende snel ruimte wordt gemaakt voor het doen van (vervangings)investeringen. Ook komt het regelmatig voor dat de aflossingen niet zijn op te brengen. Door korter te financieren wordt er extra ruimte gecreëerd om tegenvallers op te vangen.”

Borgstellingskrediet naar 6 of 12 jaar

Vorig jaar is de Garantstelling Landbouw vervangen door de Borgstelling MKB Landbouwkredieten (BL). Daarmee sluit de borgstellingsregeling (BL) aan op de bestaande MKB-regeling. Met de BL kunnen ondernemers een borgstelling op maximaal € 1.200.000 krijgen van een totale bedrijfsfinanciering van € 1.800.000. Bij investeringen voor MDV-stallen kan de overheid borg staan voor maximaal € 2.500.000 van een lening van € 3.750.000.

De maximale looptijd is verkort van 20 jaar naar 12 jaar indien minimaal de helft van de financiering gebruikt wordt voor onroerend goed. Voor andere investeringen geldt een maximale looptijd van 6 jaar, zoals ook in het MKB het geval is.

Zorgplicht banken

De vraag is wat de consequenties zijn van het nieuwe beleid van de banken. Kanters kent voorbeelden van ondernemers die plannen hebben moeten schrappen. “5 jaar geleden hadden ze de financiering nog wel gekregen, nu niet meer.” Hier hoort wel een nuance bij. Er zijn volgens hem in het verleden ook financieringen verstrekt voor projecten die met de kennis van nu op of over de grens waren. Ligthart ziet ook zorgplicht bij de banken. “In het verleden zijn er situaties ontstaan waar we nu spijt van hebben.”

Geraadpleegde financieel adviseurs vinden unaniem dat de aangescherpte aflossing bijdraagt aan een gezondere financiële situatie op varkensbedrijven. Vooral het gelijk laten lopen van aflossen en afschrijven is voor de lange termijn noodzaak. Maar banken wijzen ook op de eigen verantwoordelijkheid van ondernemers.

‘Banken verstrekken in principe geen risicodragend vermogen’

Koen van Bergen, sectorspecialist varkenshouderij bij Rabobank, zegt dat de bank meer dan vroeger eigen (risicodragend) vermogen van varkenshouders verwacht om een prijsdal op te vangen. “Banken verstrekken in principe geen risicodragend vermogen.” Banken leggen de lat een stuk hoger, maar geven aan niet moeilijk te doen als de aflossing tijdelijk moeizaam gaat bij ondernemers waar ze vertrouwen in hebben.

Alle banken zitten er strakker in

Voor bedrijven die problemen krijgen met financieren is het lastige dat alle banken er veel strakker inzitten dan vroeger. Een weigering van een financiering bij de ene bank geeft niet zomaar mogelijkheden bij een andere bank. Als de eigen bank geen vertrouwen heeft in de ondernemer en zijn bedrijf, is de kans groot dat de andere bank dat ook niet heeft. Van Bergen ziet ook door de striktere eisen projecten soms niet doorgaan. Toch benadrukt hij dat het niet ligt aan de termijn van aflossen. “Het probleem is dat het bedrijf te weinig rendement maakt om die betreffende financiering aan te kunnen. Of er is onbalans tussen de hoogte van de financiering en de kwaliteit en leeftijd van de gebouwen.”

Of registreer je om te kunnen reageren.