Varkenshouderij

Achtergrond 2949 x bekeken

Eenvoudig warmte terugwinnen met glazen kanaal

Bart Keustermans bedacht een eenvoudig en goedkoop systeem voor warmteterugwinning uit de ventilatielucht. Hij ziet goede resultaten in de stal.

Het bekijken van de eigen bedachte innovatie van Bart Keustermans vraagt even wat klimwerk maar het loont de moeite: in het luchtkanaal boven de centrale gang is een dubbele rij kanalen van glas gemaakt in driehoekige vorm. Zeker met de bouwlamp erop geeft het een bijzonder effect. Op deze warme dag begin mei staat het systeem af maar de werking is eenvoudig: warme lucht stroomt door het luchtkanaal naar de luchtwasser en wisselt warmte uit met de binnenkomende lucht aan de andere kant van het glas. Het gevolg is dat de verse lucht vanzelf opwarmt.

Het is waarschijnlijk het meest eenvoudige en goedkope systeem om warmte uit stallucht terug te winnen. Niet voor niets leverde het Keustermans de Innovatieprijs van Boerderij en ForFarmers op met een bijbehorend geldbedrag van € 5.000.

Energie besparen

De varkenshouder kwam op het idee rondom de bouw van de nieuwe stal voor 1.785 gespeende biggen. Energie besparen is al jaren een item op het bedrijf. “Binnen KDV is dat een van de onderdelen om beter te scoren dan gemiddeld”, aldus Keustermans. Het zeer lage verbruik is te danken aan zonnepanelen maar ook bewust en zuinig omgaan met energie.

Vooral bij de biggen vond hij het onverteerbaar dat veel energie in stallucht verloren gaat. “Gemiddeld is die lucht 25 tot 28 graden.” Bestaande systemen spraken vanwege de hoge kosten, onderhoud en storingsgevoeligheid niet aan. Al denkend en overleggend met vader Frans is het idee van een kanaal in het kanaal ontstaan. “Vaak zijn allerlei grote buizen nodig om de lucht te verplaatsen. Bij dit systeem zijn 2 kanalen in het luchtkanaal voldoende.”

In het centrale luchtkanaal zijn 2 kleine kanalen van glas gemaakt. De koude buitenlucht die daardoor stroomt wordt opgewarmd door de warme stallucht. - Foto's: Peter Roek
In het centrale luchtkanaal zijn 2 kleine kanalen van glas gemaakt. De koude buitenlucht die daardoor stroomt wordt opgewarmd door de warme stallucht. - Foto's: Peter Roek

Kleine investering

Na wat uitzoekwerk over isolatiewaardes bleek glas een goed materiaal om efficiënt warmte uit te wisselen. Verder is het goedkoop en eenvoudig zelf te plaatsen. Het glas is afkomstig uit voormalige kassen en kostte hem € 4 per vierkante meter. Naast 165 vierkante meter aan glas, is hout gebruikt voor een frame en veel kit om de glasplaten luchtdicht vast te maken.

Alles bij elkaar is hij ongeveer € 4.000 kwijt, inclusief een vergoeding voor eigen arbeid. Dat is een fractie van de kosten van commerciële installaties. “Daarom heb ik nauwelijks gerekend welke voordelen ik zou moeten halen in de stal. Aan zo’n investering kon ik mijn broek niet scheuren.” Wel is het luchtkanaal wat groter uitgevoerd om netto voldoende oppervlakte over te houden. Het mooie is dat de investering met het geld van de innovatieprijs al in één keer is betaald.

Op het dak de 2 inlaatkokers; op de kopse kant de zomerinlaat. Daardoor gaat lucht rechtstreeks naar de ruimte boven het plafond.
Op het dak de 2 inlaatkokers; op de kopse kant de zomerinlaat. Daardoor gaat lucht rechtstreeks naar de ruimte boven het plafond.

Werking van het systeem

De lucht komt in het glazen kanaal via 2 kokers op het dak. Door het verschil van temperatuur vindt condensatie plaats; daarvoor plaatste Keustermans een kunststof gootje waar de 2 glazen in de V-vorm samen komen. Een dun buisje voert het condenswater door het plafond af naar de mestput.

Nadat de lucht is opgewarmd komt deze in de ruimte boven de afdelingen en wordt door de ventilatoren door het mineraalwolplafond getrokken. Door de warme lucht kan Keustermans wat harder ventileren op minimumniveau, wat goed is voor de luchtkwaliteit en de luchtstroming in de afdeling. “Ook de kans op tocht is veel kleiner.”

De warme lucht komt de afdeling binnen via een mineralenplafond. Gedrag en gezondheid van de biggen zijn goed.
De warme lucht komt de afdeling binnen via een mineralenplafond. Gedrag en gezondheid van de biggen zijn goed.

Automatische regelklep

Het systeem heeft vanaf begin januari tot enkele weken terug naar tevredenheid gewerkt. Gedurende koude winterdagen rond het vriespunt was de binnenkomende lucht nog altijd 13 tot 15 graden. Tijdens nachten met matige vorst mat hij nog een temperatuur van 7 graden.

In de winter gaat alle lucht door het systeem. Vanaf ongeveer 17 graden komt de lucht rechtstreeks van buiten via een inlaat op de kopse kant. De varkenshouder denkt nog na om het systeem te verfijnen met een automatische regelklep, aangestuurd door de klimaatcomputer. Op die manier komt met name in het voor- en najaar meer of minder opgewarmde lucht boven het plafond.

Oppervlakte luchtinlaat

Een ander verbeterpunt is de oppervlakte luchtinlaat in de winter. Ondanks dat hij de afmetingen gebaseerd heeft op ventilatienormen is de inlaat van buiten net te krap. Waarschijnlijk plaatst Keustermans nog een keer een extra koker per kanaal, wat hij voor de kosten niet hoeft te laten. Qua arbeid werkt het systeem zoals verwacht; onderhoud is er nauwelijks. Door de condensvorming blijft het glas vanzelf schoon, dus ramen lappen in het luchtkanaal was tot nu toe niet nodig.

Lage energiekosten

De innovatie zal zeker bijdragen aan het laag houden van de energiekosten op het bedrijf. In de afdelingen zit nog wel vloerverwarming die een paar dagen na opleg zorgt voor een goed mest- en liggedrag. De afdelingen bestaan overigens uit 3 grote hokken met elk circa 40 biggen. Ze hebben een dubbele bolle vloer ter beschikking. Ondanks nog wat kleine verbeteringen is de varkenshouder tevreden over het klimaat en de werking van de warmteterugwinning. Het gedrag en de gezondheid van de biggen zegt volgens hem genoeg.

Of registreer je om te kunnen reageren.