Varkenshouderij

Achtergrond

Gentechniek tegen AVP nog niet praktijkrijp

De Crispr-techniek is een krachtige techniek die voor onderzoeksdoeleinden niet meer is weg te denken. Voor gebruik in de praktijk is het echter nog toekomstmuziek, zegt Martien Groenen, hoogleraar fokkerij en genetica bij Wageningen UR.

In het kader van het 100-jarig bestaan van Wageningen UR spreekt Martien Groenen, hoogleraar fokkerij en genetica, woensdag 14 maart over techniek die genetische aanpassingen mogelijk maakt in de veefokkerij. Is het een revolutie of een hype? De techniek Crispr/Cas9 lijkt mogelijkheden te bieden om bijvoorbeeld Afrikaanse varkenspest (AVP) te elimineren, maar er zijn ook kanttekeningen te plaatsen.

Wat kunnen we met de Crispr-techniek?

“Het is een krachtige techniek waarmee je genetische veranderingen kunt aanbrengen. Met deze techniek kunnen genen van dieren aangepast worden om bijvoorbeeld snellere vooruitgang te boeken in de fokkerij. Ook het immuun maken voor bepaalde ziektes zoals AVP is wellicht mogelijk. Ik wil meteen een kanttekening toevoegen dat je dan wel precies moet weten wat je wilt veranderen, en dat is meestal nog niet bekend. En ook de ethische kant van het verhaal moeten we niet uit de weg gaan.”

‘De ethische kant van het verhaal moeten we niet uit de weg gaan’

Is het dan wel haalbaar?

“Het onderzoek naar genomic selectie heeft de afgelopen tien jaar een vlucht genomen in de fokkerij, maar het daadwerkelijk aanpassen van genetische informatie bij dieren is nog een stap te ver. We weten dat er binnen de fokkerij slechts weinig genen zijn die een groot effect hebben. Daarnaast zijn er duizenden genen waarvan het effect heel klein is, en dan moeten we de techniek op veel plaatsen toepassen om tot een groter effect te komen. Ook willen we in de fokkerij voorruitgang boeken voor diverse verschillende kenmerken. Daarnaast is het van belang om in de fokkerij niet één dier te veranderen, maar een hele populatie om tot een vooruitgang te komen. Anders is er kans op inteelt.”

Martien Groenen: “Het onderzoek naar genomic selectie heeft de afgelopen tien jaar een vlucht genomen in de fokkerij, maar het daadwerkelijk aanpassen van genetische informatie bij dieren is nog een stap te ver."
Martien Groenen: “Het onderzoek naar genomic selectie heeft de afgelopen tien jaar een vlucht genomen in de fokkerij, maar het daadwerkelijk aanpassen van genetische informatie bij dieren is nog een stap te ver."

Welke ziektes kunnen we elimineren met gentechniek?

“In de varkenshouderij wordt er veel gekeken naar PRRS en AVP. Deze virusinfecties zouden we mogelijk met Crispr aan kunnen pakken, maar zeker is dat niet. Daar wordt momenteel dan ook veel onderzoek naar gedaan. De potentie is er, maar praktijkrijp is het nog niet. Hierin schuilt ook een dilemma. Van de ziektes waar de varkenshouderij mee te maken heeft, is er maar een beperkt aantal waar we momenteel wat mee kunnen.”

Hoe lang duurt het voordat de Crispr-techniek in de praktijk komt?

“Voor onderzoeksdoeleinden is het een krachtige techniek die we niet meer kunnen wegdenken. Maar voor gebruik in de praktijk met de kenmerken waar momenteel op gefokt wordt, is de techniek nog toekomstmuziek. We hopen dat we in de toekomst genomen en de variaties hierin beter kunnen voorspellen op juiste kenmerken. We moeten met beide benen op de grond blijven staan, maar wel nu alvast de discussie voeren over zowel de mogelijkheden als de kanttekeningen van gentechnologie.”

Of registreer je om te kunnen reageren.